Je leest:

Oefenen voor Mars

Oefenen voor Mars

Auteur: | 22 oktober 2008

Het is een grote droom van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA: mensen naar Mars sturen. Maar voordat er aan zo’n lange, omvangrijke ruimtereis kan worden begonnen, moeten er een aantal vragen worden beantwoord. Wat doet langdurige gewichtsloosheid met het menselijk lichaam? Zijn wij wel toegerust op een maandenlang verblijf in de ruimte? De enige manier om daar achter te komen, is door het uit te proberen.

Hoe bereid je je voor op een Marsreis? Met de modernste ruimteschepen is het zo’n acht maanden vliegen naar de rode planeet. Tel daar nog een uitgebreid verblijf op het planeetoppervlak bij op, om zoveel mogelijk tests en waarnemingen te doen. En dan natuurlijk nog de reis naar huis. Een astronaut die mee wil op een bemande missie naar Mars moet dus rekening houden met zo’n twee jaar onafgebroken in de ruimte. Zo lang, dat niemand enig idee heeft wat dat met een menselijk lichaam doet.

Gewoon proberen dan maar? NASA-topman Michael Griffin ziet een veiliger manier om de risico’s te bepalen. Als het aan hem ligt, wordt er binnenkort een testmissie opgezet. Een groep astronauten zal naar het internationale ruimtestation ISS reizen, en daar acht maanden doorbrengen om de lange reis naar Mars te simuleren. Vervolgens vliegen ze door naar de maan, waar ze negen maanden lang proberen te overleven van alle proviand en materiaal dat in één ruimteschip past. Als dat allemaal goed gaat, gaan ze terug naar ISS om daar gedurende nog eens acht maanden de terugreis te simuleren. Na ruim twee jaar zullen ze weer voeten op vaste grond zetten.

De Rode Planeet blijft lokken. Maar kunnen ruimtevaarders de acht maanden lange reis naar Mars wel overleven? Foto: NASA / Hubble Space Telescope

Natuurlijk zijn er wel ideëen over de risico’s die een ruimtereiziger loopt. Ons lichaam is aangepast aan de aarde waarop we leven. Omdat we hier voortdurend in een zwaartekrachtveld verblijven, moet ons hart bijvoorbeeld het bloed dat naar boven gaat (onder andere naar de hersenen) harder pompen dan het bloed dat de onderste delen van het lichaam van zuurstof voorziet. Als het zwaartekrachtsveld wordt uitgeschakeld, kan er daarom een hoge bloeddruk ontstaan in de hersenen, en dat is gevaarlijk. Aan de andere kant zorgt de zwaartekracht niet meer voor een goede bloedsomloop in de benen. Het lichaam gebruikt minder vocht, en de mineralen die in het bloed aanwezig zijn krijgen een hogere concentratie. Dat kan problemen opleveren: een overmaat calcium kan bijvoorbeeld nierstenen vormen.

Ook moet rekening worden gehouden met het gebrek aan lichaamsbeweging dat de astronauten krijgen. Wij moeten zelfs om gewoon rechtop te staan onze spieren belasten, omdat we zonder dat we het doorhebben tegen de zwaartekracht op moeten boksen. In een gewichtsloze toestand hoeft dat niet meer. De astronauten moeten daarom veel krachtoefeningen doen, zodat hun spieren niet worden afgebroken. Het grootste probleem echter is misschien nog wel botontkalking: de geleidelijk afbraak van botten die niet meer belast worden. Een astronaut die na een half jaar in de ruimte terugkeert, kan wel elf procent van zijn botmassa kwijt zijn. En na een jaar op vaste grond is dat nog niet ongedaan gemaakt.

Foto: NASA

Goede voeding, genoeg lichaamsoefening, en de gezondheid steeds goed in de gaten houden… Is dat dan alles? Nee; want ook psychologisch worden de astronauten zwaar belast. De toekomstige Marsreizigers zullen zich ruim twee jaar lang in elkaar’s gezelschap bevinden, in een ruimte van soms maar één vierkante meter per persoon, waar ook nog eens heel weinig te doen is. Bij de meeste mensen leidt dat tot ruzie, en dat is natuurlijk niet bevorderlijk voor het succes van de missie. Mogelijke oplossingen zijn er wel, zo zouden de astronauten al voor de reis een flinke tijd bij elkaar in een kleine ruimte kunnen worden gezet om te kijken of het klikt. Of één van de astronauten kan tot leider worden benoemd, waarbij wordt afgesproken dat de anderen bij conflicten zijn oplossing volgen. Maar om zeker te weten of zulke oplossingen lukken, moet het toch worden uitgeprobeerd.

Of en wanneer de oefenreis zal worden uitgevoerd is nog niet duidelijk, daar is uitgebreid voorwerk en overleg met regeringen en geldschieters voor nodig. Het is wel zeker dat er moet worden uitgezocht of wij mensen sowieso wel in staat zijn om twee jaar in de ruimte te overleven, want als dat onmogelijk blijkt is een bemande Marsmissie misschien wel voor altijd toekomstmuziek.

Zie verder:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.