Je leest:

Noordelijkste meer tot leven gewekt

Noordelijkste meer tot leven gewekt

Auteur: | 29 oktober 2012

Klimaatverandering is overal, zelfs op één van de koudste plaatsen ter wereld in Noord-Groenland. In hartje zomer ontdooit het noordelijkste meer nu weer, en algen groeien weer volop. Maar komt dit hernieuwde leven nu door hogere temperaturen of ook door menselijke stikstofbemesting?

Noordelijkste meer ter wereld op Groenland: Kaffeklubben Sø.
Alex Wolfe / Perren et al. (2012) in Geology

Een deel van de wereld komt weer tot leven. Als het eenmaal warmer wordt in de lente, komen veel dieren weer uit hun holen en planten ontspruiten weer. Wat een paar graden temperatuursstijging wel niet kan doen.

Wat dat betreft is de ‘lente’ na 2400 jaar eindelijk weer aangebroken in het verre noorden van Groenland. De warmere temperaturen van de afgelopen decennia wekken het noordelijkste meer ter wereld weer tot leven. Bianca Perren en Europese en Noord-Amerikaanse collega’s vertellen hierover in de jongste editie van het tijdschrift Geology.

Stikstof of opwarming?

In de poolstreken warmt het al decennialang op, zelfs twee tot drie maal sneller dan elders op aarde. Dat betekent zonder meer een langer groeiseizoen voor veel planten. En op plaatsen waar geen planten konden groeiden, groeien nu wel planten. Maar komt dit wel allemaal door de opwarming?

Nee, want door mensen veroorzaakt stikstof komt via de atmosfeer in veel ongerepte natuurgebieden en gedraagt zich daar als kunstmest voor bijvoorbeeld algen. Zelfs meren in het Arctische gebied zoals in zuidelijk Alaska, noordoostelijk Canada en het Centraal-Groenlandse ijs leveren bewijs voor ‘menselijk’ stikstof, vooral in de afgelopen veertig jaar. Ver weg van de bewoonde wereld dus.

Bianca Perren tegenover Kennislink: “Van de veranderingen in algenpopulaties wordt gedacht dat ze komen door opwarming, maar de neerslag van stikstof kon nooit uitgesloten worden als oorzaak; ecologische veranderingen door meer nutriënten en klimaatverandering zijn niet te onderscheiden op deze breedtegraden.” De vraag is dus wat belangrijker is: de opwarming of het stikstof?

Vijf foto’s van diatomeeën (kiezelwieren) en helemaal rechts een goudbruine alg. Maatbalkje stelt 5 µm voor.
Alex Wolfe / Perren et al. (2012) in Geology

Naar Noord-Groenland

De wetenschappers gingen naar het noordelijkste puntje van Groenland, waar het noordelijkste meer ter wereld, Kaffeklubben Sø, ligt. Ver afgelegen van enige bewoning, ontvangt dit meer geen menselijk stifstof zo blijkt uit analyse van de bodemlaagjes van het meer. Dat blijkt ook uit andere metingen in Noord-Groenland. En dat is mooi, want in de laatste decennia heeft hier wel opwarming plaatsgevonden.

Veranderingen in de aanwezigheid van algen (eerste drie kolommen) en stabiliteit van stikstofwaarden wat wijst op minimale tot geen menselijke invloed (laatste twee kolommen) vanaf 3500 jaar geleden.
Alex Wolfe / Perren et al. (2012) in Geology

De oudste sedimenten van de bodemmonsters zijn zo’n 3500 jaar oud en bevatten kiezelwieren of -algen (diatomeeën) en goudbruine algen. Perren: “Het meer had min of meer een permanente ijsbedekking van zo’n 2400 jaar geleden tot 1920, wat zonlicht blokkeerde en de groei van diatomeeën uitsloot.”

Zelfs in hartje zomer was het meer waarschijnlijk bevroren. “Na 1920 en vooral na 1980 zien we diatomeeënpopulaties sterk toenemen gerelateerd aan de zomertemperatuur. De opwarming van de laatste eeuw heeft het meer tot leven gebracht van een ijzig ruststadium naar een nieuwe ecologische toestand.” Het is de ijsbedekking gerelateerd aan de temperatuur die bepalend is hier.

Er is dus geen extra stikstof nodig om het meer weer tot leven te wekken. De ecologische veranderingen in andere delen van de wereld komen daarom waarschijnlijk ten minste deels door de hogere temperatuur en niet alleen door extra stikstofbemesting.

Bron:

Perren, B. e.a., Twentieth-century warming revives the world’s northernmost lake, Geology 40 (november 2012) 1003-1006.

Lees meer op Kennislink over stikstof en klimaatverandering:

Meer op Wetenschap24 over stikstof

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 oktober 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.