Je leest:

Nóg een inslag op de Krijt-Tertiair grens

Nóg een inslag op de Krijt-Tertiair grens

Auteur: | 9 september 2010

Algemeen bekend was dat dinosauriërs door een meteorietinslag bij Mexico uitstierven. Ook vulkanisme in India speelde een rol. Wetenschappers hebben nu echter een inslagkrater in Oekraïne nauwkeuriger gedateerd en wat blijkt?…Deze is slechts een paar duizend jaar jonger dan de krater bij Mexico. De inslag is veel kleiner is dan de Mexicaanse, maar had wel grote invloed op de regio.

Small
Een meteoriet slaat in op aarde.
NASA

Aan het einde van het Krijt liepen de dinosauriërs nog rustig rond op aarde. Ook in de zee bevolkten mosasauriërs en ammonieten nog de wateren. Dat veranderde echter snel rond 65 miljoen jaar geleden. Toen sloeg een grote asteroïde in vlakbij het Mexicaanse vasteland en liet een 180 km grote inslagkrater achter, de Chicxulubkrater.

Tegelijkertijd stroomden er in India enorme hoeveelheden lava over het aardoppervlak. Een catastrofe voor de aarde. Een groot deel van het leven, inclusief de bovengenoemde dieren, stierven op of vlak na de beruchte Krijt-Tertiair grens uit. Maar is dat het hele verhaal? Een team van voornamelijk Britse wetenschappers onder leiding van David Jolley (Kings’s College, Aberdeen) zegt van niet. In de nieuwste uitgave van Geology staat dat er nog een meteoriet op de aarde is ingeslagen op de Krijt-Tertiair grens…

Oekraïne

De inslagkrater bevindt zich vlakbij Boltysh in Oekraïne dat op het einde van het Krijt een eiland was door de destijds hoge zeespiegel. De inslagkrater zelf is niet nieuw en ook de ouderdom van de krater was al eerder geschat op ongeveer 65 miljoen jaar geleden door radiometrische dateringen met argon. De foutenmarge was echter groot met ± 0,64 miljoen jaar. De grote vraag van onder andere Jolley en collega’s was of dat nu wél of niet samenviel met de grote inslag bij Mexico, die 65,5 miljoen jaar geleden plaatsgreep. Die vraag hebben de wetenschappers nu kunnen beantwoorden.

Large
De locatie van de krater bij Boltysh in Oekraïne.

Diep de aarde in

Analyses aan een boorkern van 596 meter diep, afkomstig van de opgevulde krater gaf het antwoord. De wetenschappers vonden op 582 meter diepte sporen van algen, varens en bloemplanten, direct op een laag van verbrokkeld gesteente. Oftewel, de overblijfselen van de inslag op het vasteland van Oekraïne. Planten groeiden dus in de inslagkrater vlak na de catastrofale inslag bij Boltysh.

Bovenop het laagje met plantenresten volgt een laagje zand van 89 cm dik zonder spoor van leven. Dat is volgens de onderzoekers de periode waarin de inslag bij Mexico plaatsvond en zelfs de plantengemeenschap in de Oekraïnse krater wegvaagde. In de periode daarna komen varens samen met andere planten ineens weer sterk opzetten, vergelijkbaar met de situatie in Noord-Amerika. Nog later loopt het gebied onder water en zijn er oceaanalgen te vinden.

Wat is nu de tijd tussen de twee inslagen? De specifieke plantengemeenschap na de inslag bij Boltysh kan in zo’n twee- tot vijfduizend jaar ontstaan zijn zeggen de onderzoekers. Het gebied was nog aan het herstellen toen de inslag bij Mexico het aardse leven op zijn grondvesten deed schudden.

Medium
Eén van de grote slachtoffers van de extinctie rondom de Krijt-Tertiair grens: de alom bekende T-rex.
Creative Commons

Grootte van de inslag

De inslag bij Boltysh was een kleintje ten opzichte van die bij Mexico. De diameter was slechts 24 km, iets meer dan een achtste deel van de Chicxulubkrater. Toch had de inslag enorme gevolgen voor de regio volgens eerder onderzoek. Bosbranden woedden tot ten minste 100 km van de inslagkrater af. Rond de krater werd alles bedolven door een aardlaag van maximaal 350 meter dik als gevolg van de enorme hoeveelheden sediment die de komeetinslag de lucht in smeet. Zelfs tussen 50 tot 80 km van de krater vandaan kwam nog een meter sediment op de aardbodem terecht.

Het einde van de dinosauriërs op aarde? Nee. Deze inslag was slechts een kleine voorbode voor de op handen zijnde, veel grotere asteroïde. De inslag bij Boltysh hielp wél om het regionale leven alvast (zij het tijdelijk) om zeep te helpen.

Bron:

Jolley et al., Two large meteorite impacts at the Cretaceous-Paleogene boundary Geology 38 (2010) 835–838

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 september 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.