Je leest:

Niks onbewust denkproces

Niks onbewust denkproces

Heeft Ap Dijksterhuis ongelijk? Is ons onbewuste wel zo slim?

Auteur: | 25 juni 2009

Volgens professor Ap Dijksterhuis neemt ons onbewuste de beste beslissingen. Maar uit nieuwe experimenten blijkt dat de eerste indruk net zo goed is, en een rationele afweging nog beter. Wat is er aan de hand?

Ap Dijksterhuis schreef een boek over het nemen van onbewuste beslissingen

Stel: je wilt een huis kopen, dus je bezichtigt drie woningen. Je kunt ter plekke besluiten welk huis je voorkeur heeft, of je kunt een dag besteden aan rationeel wegen van alle voor- en nadelen. Maar volgens de Nijmeegse hoogleraar Ap Dijksterhuis kun je het beste even iets anders gaan doen, om daarna op je gevoel af te gaan. Dat geeft je onbewuste namelijk de tijd om het denkwerk te doen. Een goed idee, als je bedenkt dat het onbewuste tot 20.000 keer zoveel informatie kan verwerken als je bewuste, en het resultaat van die verwerking bovendien keurig aflevert als ‘onderbuikgevoel’. Zo neem je dus vanzelf de beste beslissingen.

Een doordacht besluit

Of niet? Nieuw onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Daniel Lassiter en zijn collega’s vertelt een ander verhaal. Zij deden dezelfde experimenten als Dijksterhuis, maar veranderden daar iets belangrijks aan. Terwijl hun proefpersonen probeerden de beste auto te kiezen, werd hun brein afgeleid met een moeilijke geheugentaak. Ze moesten namelijk niet alleen kiezen, maar ook zoveel mogelijk kenmerken van de verschillende auto’s onthouden. Nu was de uitkomst van het experiment helemaal anders. De mensen die de voor en tegens bewust hadden afgewogen, maakten nu de beste keuze.

Dankzij Lassiter en Dijksterhuis moeten we nu nóg een keuze maken: nemen we een belangrijke beslissing onbewust of gaan we erover nadenken?

Wat is hier aan de hand?

Wat is hier aan de hand? Volgens Lassiter betekent dit dat de beslissingen die het onbewuste neemt helemaal niet superieur zijn aan een bewust en rationele keuze. Hij trekt zelfs het bestaan van zo’n onbewust denkproces in twijfel. Daarin krijgt hij bijval van Axel Cleeremans van de Universiteit van Brussel. Die liet een groep mensen het beste appartement kiezen en ontdekte dat de groep die meteen moet beslissen het net zo goed deed als de groep die zijn onbewuste op het probleem losliet. Hij oppert dat mensen die even afleiding zoeken helemaal niet de denkkracht van het onbewuste inzetten, maar na de afleiding gewoon teruggrijpen op hun eerste oordeel.

Nadenken of niet?

Ap Dijksterhuis vindt het allemaal niet zo overtuigend. In eerder onderzoek van hem bleek een onbewuste beslissingen namelijk wel beter te zijn dan een eerste indruk. Er is dus nog meer research nodig om vast te stellen wat er nou precies aan de hand is.

Daniel Lassiter en co publiceerden hun resultaten in het vakblad Psychological Science onder de titel ‘The Deliberation-Without-Attention Effect: Evidence for an Artifactual Interpretation’. Cleeremans presenteerde zijn bevindingen op de jaarlijkse bijeenkomst van de Association for the scientific study of Consciousness.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 juni 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.