Je leest:

Nieuwe ziekteverwekker in aantocht

Nieuwe ziekteverwekker in aantocht

Auteur: | 25 november 2008

Bartonella bacteriën kunnen bij de mens ernstige ziekten veroorzaken. Hartaandoeningen en ontstekingen van de milt en het zenuwstelsel komen het meest voor. Uit Taiwanees onderzoek blijkt nu ook hoe we deze gevaarlijke bacteriën oppikken. Knaagdiervlooien zouden namelijk een doorgeefluik kunnen vormen voor verschillende soorten Bartonella.

In 2007 ontdekten artsen de bacterie Bartonella rochalimae bij een patiënt met miltontsteking die kort daarvoor nog een reis naar Zuid-Amerika had gemaakt. Door deze gebeurtenis ontstond de angst dat de nieuwe ziekteverwekker zich van dier naar mens wist te verspreiden, met het risico op een wereldwijde epidemie. Het was daarom van het grootste belang om uit te zoeken op welke manier en via welke wegen B. rochalimae bij de patiënt terecht is gekomen. Gelukkig zijn er over de bacteriefamilie Bartonella al een aantal zaken bekend.

Bartonella bacteriën kunnen bij de mens hartaandoeningen en ontstekingen aan milt en zenuwstelsel veroorzaken.

Vlo als tussenstop

Kleine zoogdieren zijn een belangrijke gastheer, vooral knaagdieren vormen een doorgeefluik voor bacteriën die gevaarlijk zijn voor de mens. Zo veroorzaakt Bartonella elizabethae hartaandoeningen en leidt infectie met Bartonella grahamii tot ontstekingen aan het zenuwstelsel. De bacteriën zijn echter niet direct afkomstig van knaagdieren, om de mens te bereiken hebben zij een tussenstop nodig. Vlooien blijken belangrijk te zijn in dit proces. In Engeland vonden wetenschappers bijvoorbeeld al veldmuizen waarvan de vlooien besmet waren met zowel B. grahamii als B. taylorii.

Om te ontdekken of B. rochalimae zich op dezelfde manier verspreidt, onderzochten Taiwanese dierenartsen 58 knaagdieren uit Centraal Taiwan. Er waren in totaal 6 dieren die besmette vlooien bij zich droegen, het ging hierbij om 5 bruine ratten en een zwarte rat. 4 van de 5 bruine ratten vormde een doorgeefluik voor B. elizabethae, terwijl de zwarte rat B. tribocorum bij zich droeg. Van het laatste bacteriemonster (afkomstig van de vijfde bruine rat) was het heel lastig om de herkomst te bepalen. Na uitgebreide DNA-analyse bleek het hier met meer dan 90% zekerheid om een vorm van B. rochalimae te gaan.

Vlooien van de bruine rat vormen hoogstwaarschijnlijk een tussenstop voor verschillende soorten Bartonella bacteriën.

Besmetting door rat of kat

De conclusie dat bruine ratten Bartonella bacteriën verspreiden is op basis van dit onderzoek eigenlijk niet te trekken, omdat de steekproef erg klein is. De Taiwanezen willen hun studie daarom nu op grotere schaal gaan vervolgen. Toch willen zij de wereld alvast waarschuwen voor Bartonella bacteriën, het zouden namelijk weleens de ziekteverwekkers van de 21e eeuw kunnen worden. Al is het op dit moment nog niet bekend hoeveel mensen jaarlijks met de bacterie in aanraking komen, het risico op besmetting lijkt hoog.

De bruine rat is de grootste en meest voorkomende rattensoort van Europa. Dit knaagdier leeft bovendien vaak in dichtbevolkte gebieden. Toch zorgt de rat niet in z’n eentje voor bacterie verspreiding. Onderzoekers vonden ook Bartonella bacteriën bij katten, honden en grijze vossen. Mogelijk hebben deze dieren de bacterie via vlooien van muizen en ratten gekregen. Er zijn in ieder geval al patiënten bekend die last kregen van ‘human cat-scratch’ (een ziekte waarbij vooral de lymfeklieren ontsteken) na een krab van een besmette kat.

Bron: “Isolation of Bartonella species from rodents inTaiwan including a strain closely related to’Bartonella rochalimae’ from Rattus norvegicus” (Chao-Chin Chang et al.), gepubliceerd in het decembernummer van Journal of Medical Microbiology.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 november 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.