Je leest:

Negatieve schrikkeldag op komst

Negatieve schrikkeldag op komst

Auteur: | 27 maart 2012

De kwestie met de sneller-dan-licht-neutrino leek te zijn afgedaan met een losse kabel. Maar een groeiend aantal wetenschappers gelooft daar niets van. Gisteren vergaderden een aantal betrokken wetenschappers in Genève en kwamen tot een opmerkelijke slotsom: ‘We ontkomen niet aan een negatieve schrikkeldag.’

UPDATE – 1 APRIL 2012

Een negatieve schrikkeldag? Op zondag? Wanneer? Juist: 1 april! Vandaag wordt niet geschrapt vanwege een vermeende achterstand met het ruimte-tijd-continuüm, het was onderdeel van onze 1-april-grap. Zie hier een aantal reacties die we kregen.

Op twitter werd het bericht snel verspreid, maar de twitteraars bleken op hun hoede: ‘Wel erg doorzichtige #1aprilgrap, om mij te foppen moet je vroeger opstaan!’, ‘De 1-aprilgrappen zijn weer vroeg dit jaar.’ en ‘Kennislink doet ook aan 1 aprilgrapjes…’.

E-mails waren soms wat minder overtuigend, maar toch was ook daar het besef dat er iets niet pluis was: ‘Ik heb het ernstige vermoeden dit een 1 aprilgrap is’, ‘Ik was er bijna ingetuind, goed gedaan!’ en ‘Ik moet eerlijk bekennen dat ik pas wakker werd bij jullie oproep “Handen af van de Zondag”.

Er was slechts een enkeling die de grap in de grap zag: ‘Haha! Leuk gedaan! Die namen ook Mario Rana en Barry Ôn, mooi.’ Deze wetenschappers hebben wij uit onze duim gezogen, maar hun namen waren verwijzingen naar het Marjorana-deeltje en het baryon.

Er waren uiteindelijk 198 lezers die de petitie ‘Handen af van de Zondag’ ondertekenden. Voor hen: Wees gerust, we blijven van jullie zondag af. Dank voor al jullie reacties!

De échte wetenschap achter onze grap

Een schrikkeldag is nodig om onze kalender in de pas te laten lopen met de beweging van de aarde rondom de zon. We slaan dan trouwens geen dag over, maar komt er ééntje bij. Als we dat niet zouden doen dan zouden de seizoenen langzaam uit de pas gaan lopen met onze kalender. Schrikkelsecondes zijn nodig om te corrigeren voor de draaiing van de aarde die steeds iets langzamer verloopt. Uit de pas lopen met het ruimte-tijd-continuüm is echter onmogelijk. In de petitie doen we de oproep om niet 1 april maar Blue Monday te schrappen. Alom beschouwd als de meest deprimerende dag van het jaar, terwijl een duidelijke wetenschappelijke basis daarvoor ontbreekt. En hoe zat het nu met die sneller-dan-licht-neutrino’s? Lees dit Kennislink-artikel om erachter te komen dat een losse kabel wel degelijk verantwoordelijk lijkt te zijn voor de geruchtmakende metingen.

Het nieuws dat neutrino’s sneller reisden dan het licht lijkt nu een nasleep van jewelste te krijgen. De deeltjes zouden de door Einstein opgelegde snelheidslimiet hebben doorbroken in een reis tussen de deeltjesversneller Large Hadron Collider in Zwitserland en de Italiaanse OPERA-detector. De wetenschappers geloofden zelf hun eigen resultaten niet, maar hun claim bleef lang overeind. Tot begin dit jaar, toen de kwestie ontkracht leek te worden door een losse kabel in de opstelling. De kwestie leek van tafel, maar niets blijkt minder waar.

Small
De enorme OPERA-detector waarmee de sneller-dan-licht-neutrino’s vorige jaren werden gedetecteerd. OPERA staat voor Oscillation Project with Emulsion-tRacking Apparatus.
OPERA collaboration

De wereld is te langzaam

Er bleek de afgelopen weken een groeiend aantal wetenschappers binnen en buiten het CERN te zijn dat gelooft dat de metingen van eind vorige jaar wel degelijk correct waren. Dat wil zeggen dat de neutrino’s wel degelijk met de lichtsnelheid reisden en dus niet 60 nanoseconden te snel aankwamen in Italië.

Onderzoeker Mario Rana van de CERN Council Strategy Group (CSG) legt aan de telefoon uit wat voor consequenties die conclusie heeft. “We stellen dat die neutrino’s niet te snel gingen, maar feitelijk de wereld te langzaam! Hoe bizar dat ook mag klinken.”

Rana zegt dat er door het OPERA-experiment aan het licht is gekomen dat de aarde langzaam maar zeker steeds verder uit de pas is komen te lopen met de ‘echte’ tijd van het ruimte-tijd-continuüm. “Het verschil lijkt maar minimaal, maar als we de 60 nanoseconden uit het experiment extrapoleren over de gehele leeftijd van het universum, dan blijkt dat wij inmiddels een hele aardse dag achterlopen.”

Vooral belangrijk voor de wetenschap

Cassini science br
Wikimedia Commons

Voorstelling van het (gekromde) ruimte-tijd-continuüm. Wetenschappers zeggen dat het erg belangrijk is om onze klokken hiermee in de pas te laten lopen.

In ons alledaagse leven lijkt dit tijdsverschil geen gevolgen te hebben. Maar voor de wetenschap is het van groot belang, benadrukt Rana. Hij zegt dat we zo precies mogelijk in de pas moeten lopen met de echte tijd.

Grote verwarringen zoals die na de vermeende sneller-dan-licht-neutrino’s van vorig jaar kun je zo voorkomen. Toen kwam zelfs de speciale relativiteitstheorie van Einstein onder vuur te liggen. “Je wilt een uitstekende theorie die al bijna honderd jaar de basis vormt voor de natuurkunde niet onderuit laten halen omdat blijkt dat je de tijd jarenlang verkeerd hebt bijgehouden”, lacht Rana.

Onderzoeker Barry Ôn van het Amerikaanse Fermilab reageert in eerste instantie verbaasd als we hem de kwestie voorleggen maar beaamt vervolgens dat het van groot belang is dat we met onze tijdsmeting zo dicht mogelijk bij de ruimte-tijd-continuüm blijven. “Vooral voor tijdmetingen in de wetenschap is dat cruciaal. Daar komt het vaak aan op nanoseconden. Maar van wie hebben jullie gehoord dat we zo ver uit de pas lopen?”

Negatieve schrikkeldag

Dat het bloedserieus is bleek gisteren bij een speciaal belegde vergadering van het CSG. Daarbij waren ook de hoogste bazen van het CERN en de direct betrokken wetenschappers van het OPERA-experiment aanwezig. Via CSG-lid Rana kwam informatie uit dat overleg bij Kennislink terecht. Volgens hem waren de wetenschappers het snel met elkaar eens dat er iets moet gebeuren aan de discrepantie tussen onze tijd en de echte tijd. “Er is besloten dat de beste oplossing een negatieve schrikkeldag is. Bovendien moet dat zo snel mogelijk gebeuren. Ingrijpend, maar in feite gebeurt zoiets op kleine schaal wel vaker. Het gaat dan om schrikkelsecondes.”

Small
Samoa voerde eind vorig jaar al een negatieve schrikkeldag in.

Dat naast schrikkelsecondes ook negatieve schrikkeldagen mogelijk zijn bewees Samoa vorig jaar. Op die eilandengroep werd vorig jaar besloten om 29 december volledig over te slaan. Dat gebeurde toen om economische motieven. Door de datumaanpassing kwamen de eilanden in de pas te lopen met de voornaamste handelspartners Australië en Nieuw-Zeeland. De nu door de CSG voorgestelde datumverandering zou de eerste in de geschiedenis zijn vanwege een louter wetenschappelijk oogpunt.

Het is dus mogelijk een dag over te slaan, maar dan rijst dan snel de vraag: welke? En ook daar kon Rana al iets over vertellen. “De voornaamste kandidaat is nu de eerste zondag van april, daar leek een meerderheid van de aanwezigen het over eens te zijn. Het schrappen van een doordeweekse dag zou volgens ons grote gevolgen hebben voor het toch al fragiele economische klimaat.”

Handen af van de Zondag

Naast dat Kennislink wetenschappelijk zuivere metingen grote waarde toekent, hechten wij ook sterk aan het weekend. Wij vinden het ongekend dat een zuivere vrije dag moet wijken voor een fout die niemand op de hele wereld aan zag komen. Wij starten daarom een online petitie om het schrappen van de eerste zondag van april tegen te gaan. Ons voorstel is om in plaats daarvan maandag 21 januari 2013 te schrappen. Dat is de befaamde Blue Monday, de meest deprimerende dag van het jaar. Zo slaan we twee vliegen in een klap. Dat geeft bovendien meer tijd om het besluit voor te bereiden. Als we zo lang uit de pas hebben gelopen, kunnen die paar maanden er ook nog wel bij. Hopend op genoeg steun van jullie hopen we dit, door een kleine groep mensen en overhaast genomen, besluit aan te vechten en de uitvoering ervan in ieder geval te vertragen.

Steunbetuigingen of andere opmerkingen kunnen jullie kwijt via [email protected]

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 maart 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.