Je leest:

Nederlands ruimtevaartjaar 2008

Nederlands ruimtevaartjaar 2008

Auteur: | 28 januari 2008

Meer dan ooit levert Nederland een bijdrage aan internationale ruimtevaartprogramma’s. Steeds vaker gaan Nederlandse instrumenten en technologie de ruimte in. Nederlanders blijken goed in het verzinnen van nuttige, en vaak spectaculaire projecten.

Tientallen Nederlandse bedrijven en onderzoekscentra houden zich inmiddels bezig met ruimtevaarttechnologie. Ingegeven door de populariteit van astronaut André Kuipers, maar ook door de eeuwenlange sterrenkundige traditie die al begon bij de zeventiende eeuwse Nederlandse wetenschapper Christiaan Huygens. “Op het moment dat de ruimtevaart in 1957 begon met Sputnik, stonden Nederlanders al te trappelen om die in te zetten voor wetenschappelijk onderzoek”, zegt Jasper Wamsteker van het Nederlands Instituut voor Ruimte Onderzoek, SRON.

Priegelwerk aan het HIFI-Instrument van de Herschel-satelliet. HIFI (het Heterodyne Instrument for the Far Infrared) zoekt naar warmtestraling. Het instrument ‘vertaalt’ die zogenoemde submillimeterstraling uit de ruimte – het overgangsgebied tussen infrarood licht en radiostraling – naar verschillende kleuren. Bouwstoffen geven ieder hun eigen, identieke warmtestraling af, en zorgen voor verschillende kleuren in het HIFI-palet. bron: SRON.

Gaswolken

Het meest ambitieuze project op de Europese ruimtevaartagenda is van Nederlandse makelij: het Heterodyne Instrument for the Far Infrared. HIFI zoekt naar warmtestraling. Het instrument ‘vertaalt’ die zogenoemde submillimeterstraling uit de ruimte – het overgangsgebied tussen infrarood licht en radiostraling – naar verschillende kleuren. Bouwstoffen geven ieder hun eigen, identieke warmtestraling af, en zorgen voor verschillende kleuren in het HIFI-palet.

Het instrument wordt ingebouwd in de Herschel-ruimtetelescoop die in het najaar wordt gelanceerd. De kunstmaan speurt in die onbekende wereld naar planeten, kometen, gaswolken en verre sterrenstelsels naar moleculen, vooral water. Sterrennevels kunnen meer antwoorden geven op de vraag naar het ontstaan van leven: waar kwamen koolstof, zuurstof en stikstof, de basis van ons menselijk lichaam, eigenlijk vandaan?

Nieuwe wereld

Maar liefst twaalf landen leveren de onderdelen en kennis voor HIFI, maar het project staat onder leiding van SRON. Het apparaat, ter grootte van een forse magnetron, kost 200 miljoen euro. De bouw van de telescoop liep door verschillende technische problemen twee jaar vertraging op.

Vandaar dat Wamsteker met toenemende spanning uitkijkt naar de lancering van de ruimtetelescoop. “Deze kunstmaan vangt signalen op uit de ruimte die tot nu toe onbekend waren”, zegt hij. “Er is maar een klein deel van alle signalen uit de ruimte die het aardoppervlak bereikt. We moeten de ruimte in om al die andere mooie dingen te kunnen waarnemen. Herschel zorgt voor nieuwe objecten die tot nog toe onzichtbaar waren. Dat gaat hele spannende wetenschap opleveren.”

Poster van de Herschel-ruimtetelescoop. bron: ESA.

Schone handen

Op korte termijn staat de lancering van het Europese ruimtelaboratorium Columbus op het programma. Op 7 februari brengt de Space Shuttle Atlantis het enorme ruimtelab naar het International Space Station. Vorig jaar moest Columbus na technische problemen met de Shuttle noodgedwongen aan de grond blijven. De ontwikkeling van Columbus heeft bijna twintig jaar geduurd. Zelfs Wubbo Ockels, de eerste Nederlander in de ruimte, heeft nog meegewerkt aan de voorbereidingen.

Het Nederlandse bedrijf Bradford ontwikkelde een grote handschoenenkast. Een doorzichtige ruimte ter grootte van een telefooncel met daarin twee rubber handschoenen. Zo kunnen wetenschappers experimenten uitvoeren die volledig zijn afgeschermd van de buitenwereld.

Biological Glove Box, handschoenenkast voor steriel wetenschappelijk onderzoek aan boord van het internationale ruimtestation ISS. bron: Bradford Engineering.

Marsreizen

Het Europese Columbus-lab herbergt in totaal tien verschillende onderzoekscentra, speciaal ontworpen voor experimenten in gewichtloze toestand. Zo is meer informatie nodig over de effecten van langdurige gewichtloosheid op een mens. Die is van groot belang voor toekomstige bemande reizen naar Mars.

Planeetonderzoek is een relatief onontgonnen terrein voor Nederlandse wetenschappers. Maar dat verandert langzaam. Ook door vakoverschrijdende samenwerking op de universiteiten. “Door samenwerking tussen instrumentenbouwers en bijvoorbeeld aardwetenschappers, ontstaan heel nieuwe projecten”, zegt Jasper Wamsteker van SRON enthousiast. “Het is heel goed mogelijk dat de ExoMars, de toekomstige Europese Marslander, straks Nederlandse technologie bij zich heeft voor bodemonderzoek.”

Dit artikel is een publicatie van Radio Nederland Wereldomroep (RNW).
© Radio Nederland Wereldomroep (RNW), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 januari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.