Je leest:

Nederland deeltijdland (maar alleen voor vrouwen)

Nederland deeltijdland (maar alleen voor vrouwen)

Auteur:

In Nederland werken meer vrouwen dan in andere Europese landen. Maar zij werken vooral in deeltijd: driekwart van de werkende vrouwen heeft een part-time baan. Dit blijkt uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat gisteren verscheen. Waarom Nederlandse vrouwen zo graag in deeltijd werken, blijft onduidelijk.

Driekwart van de werkende vrouwen in Nederland heeft een deeltijdbaan. Daarmee is Nederland, in vergelijking met andere Europese landen, kampioen deeltijdwerk. Opvallend is dat niet alleen moeders met jonge kinderen minder uren werken. Ook vrouwen zonder kroost hebben meestal een deeltijdbaan. Dat blijkt uit het rapport ‘Nederland deeltijdland’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Liever deeltijd werken

Als jonge vrouwen aan het begin van hun carrière staan, werken ze gemiddeld al vier uur minder dan hun mannelijke collega’s. Ook vrouwen van boven de veertig werken nauwelijks meer dan moeders met jonge kinderen. Dat Nederlandse vrouwen liever in deeltijd werken, ligt dus niet alleen aan het moederschap. Ook vrouwen die geen luiers hoeven te verschonen, hebben weinig zin in een 40-urige werkweek.

De ideale moeder

Sociologen denken vaak dat de Nederlandse liefde voor deeltijdwerk te verklaren is door de Nederlandse opvattingen over het moederschap. In de samenleving heerst het idee dat de moeder de aangewezen persoon is om voor haar eigen jonge kinderen te zorgen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Zweden, waar het geaccepteerd is dat kinderen van jongs af aan lange dagen op de crèche doorbrengen. Volgens Nederlanders is het prima dat de vrouw werkt, maar mag een carrière niet ten koste gaan van de kinderen.

Deze idealen worden ook door het SCP bevestigd: ‘Een meerderheid lijkt het het beste als kinderen uitsluitend door de eigen ouders worden verzorgd en zij staat huiverig tegenover formele kinderopvang. En een derde van de vrouwen en ruim de helft van de mannen vindt vrouwen beter geschikt om voor kleine kinderen te zorgen dan mannen.’ Vier van de tien Nederlanders menen dat kinderen er onder lijden als moeder vijf dagen per week werkt. De jonge generatie Nederlanders denkt hier niet anders over. Toch is dit niet de enige verklaring voor het hoge aantal deeltijdwerkers.

Niet typisch Nederlands

De moederschapsidealen zijn namelijk niet typisch Nederlands. Duitsers, Fransen en Spanjaarden denken net zo over de taken van de moeder, zo blijkt uit het rapport. Als de Nederlandse moederschapsnormen de oorzaak zijn van de vele vrouwelijke deeltijdwerkers, zouden deze landen ook veel deeltijdwerkers moeten hebben. Maar dat is niet zo. Slechts 40 % van de Duitse, Franse en Spaanse vrouwen werkt parttime.

Volgens het SCP moeten aanstaande moeders in deze Europese landen vaak kiezen tussen óf helemaal stoppen met werken óf full-time blijven werken. Geld is dan de belangrijkste reden om elke dag naar het werk te blijven gaan. Als deze Europese moeders het zelf voor het zeggen zouden hebben, zouden ze liever minder uren werken. Maar in deze landen is deeltijdwerk, zeker een baan op niveau, geen optie.

Het hoge aantal vrouwelijke deeltijdwerkers baart de overheid en sommige feministen zorgen. Een halve baan levert immers ook maar een half salaris op, wat de financiële onafhankelijkheid van vrouwen in de weg staat. Ook is het moeilijker om met een deeltijdbaan op een toppositie terecht te komen. Deeltijdwerk wordt dan ook wel gezien als een verspilling van talent en kennis. Daarnaast ziet de overheid vrouwen graag meer werken om de kosten van de verzorgingsstaat op te kunnen vangen. Om vrouwen méér te laten werken, zou de overheid zich het beste kunnen richten op (oudere) vrouwen zonder kinderen, zo concludeert het rapport. Slechts de helft van de vrouwen boven de veertig heeft een betaalde baan. Slechts één tiende van de oudere vrouwen werkt full-time. Waarom deze vrouwen liever tuinieren, reizen, vrijwilligerswerk doen of oppasoma zijn, wordt nog onderzocht.

Onbeantwoorde vragen

Misschien is het ruime aanbod aan deeltijdbanen in Nederland een verklaring voor het grote aantal vrouwelijke deeltijdwerkers. De Nederlandse regel-en wetgeving maakt deeltijdwerk mogelijk en beschermt de werknemer. Maar het kan ook zijn dat Nederlandse vrouwen meer waarde hechten aan vrije tijd. Of ze kunnen prima rondkomen van hun deeltijdsalaris en hoeven dus niet, zoals Spaanse, Duitse maar ook Zweedse vrouwen, de arbeidsmarkt op om maar geld te verdienen. Misschien raken Nederlandse vrouwen ook wel gewoon gewend aan deeltijdwerk en willen ze, ook als de kinderen groot zijn, niet meer anders. Oudere vrouwen met opgegroeide kinderen zouden ook, na jarenlang hun werkambities in de ijskast te hebben gezet vanwege het moederen, weinig vooruitzicht meer kunnen hebben op een carrière. Het is allemaal mogelijk.

Dat Nederlandse vrouwen verreweg het vaakst in deeltijd werken, is nu bewezen. Maar waarom Nederlandse vrouwen deeltijdkampioenen zijn, wordt in dit SCP-rapport niet verklaard. Dat is het onderwerp van vervolgonderzoek. Nog even afwachten dus.

Bron:

Wil Portegijs en Saskia Keuzenkamp (red.) Nederland Deeltijdland. Vrouwen en deeltijdwerk.Sociaal Cultureel Planbureau, februari 2008.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 februari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE