Je leest:

Natuurkundeboekenspecial 2012

Natuurkundeboekenspecial 2012

Auteur: | 20 december 2012

Het is buiten weer kouder, de avonden zijn donker: hét moment dus om een boek te pakken, of leuker nog: een boek over natuurkunde. Kennislinkredacteur Barry van der Meer bespreekt daarom drie recente natuurkundeboeken. Zit er iets bij voor onder de kerstboom?

Veen Media

Stephen Hawking – Leven & Werk

Auteur: Kitty Ferguson

Hij behoort tot de grootste natuurkundigen van de laatste vijftig jaar. Maar naast zijn grote bijdragen aan de natuurkunde is Stephen Hawking door zijn ziekte ook een bijzondere verschijning. Deze unieke combinatie staat centraal in de pas verschenen biografie over Hawking, geschreven door Kitty Ferguson.

In feite is dit boek moderne bewerking van een twintig jaar eerder uitgebrachte bestseller. Dit boek bevat meer details uit de jeugd van Hawking en een uitgebreidere beschrijving van het theoretisch natuurkundige werk dat Hawking heeft gedaan.

Hawking is een fascinerend karakter – ideaal voor een biografie. Zijn leven is enerzijds droevig; op jonge leeftijd wordt de ziekte ALS geconstateerd, een verlammende ziekte die normaal gesproken binnen enkele jaren leidt tot de dood. Maar Hawking overleeft wonderwel tot vandaag de dag en klampt zich vast in de natuurkunde, waar hij zeer succesvol in wordt. Ondanks de praktische ongemakken levert hij belangrijke bijdragen aan theorieën rond het begin en de evolutie van het heelal, en in het bijzonder zwarte gaten.

In het boek wisselt Ferguson persoonlijke passages af met stukjes theorie achter Hawkings wetenschappelijke werk. Dat is prettig, al loopt de natuurkunde wat door elkaar, zodat het lastig is overzicht te houden. Over het algemeen is de uitleg helder geschreven en goed te volgen, al zal een achtergrond of interesse in de natuurkunde hier en daar van pas komen.

Waar je het boek écht voor wilt lezen is natuurlijk het bijzondere levensverhaal van de man met de computerstem. Je zult van de ene in de andere verbazing vallen. Van de promovendi die Hawking persoonlijk moeten verzorgen tot de verandering in levensstijl als Hawkings eerste boek (A brief history of time) een bestseller blijkt. Minpuntje van het boek is dat de schrijfstijl wat afstandelijk aanvoelt. Het is veelal een aaneenschakeling van feitjes en gebeurtenissen. Ervaringen en anekdotes komen vaak als citaten tussendoor. Als lezer moet je je best doen de beleving en het drama van het verhaal mee te voelen.

Toch is Hawkings leven dermate ontroerend dat je na verloop van tijd toch geraakt zal worden. Je zal na afloop van dit fascinerende kijkje achter de schermen niet anders kunnen concluderen dat Stephen Hawking een zeldzaam uniek karakter is.

Beoordeling: 3 uit 5

Stephen Hawking – Leven & Werk Hardcover, 400 pagina’s Veen Magazines, ISBN 9789085712497 Prijs: € 29,95


uitgeverij Unieboek | Het Spectrum bv

De deeltjesdierentuin

Auteur: Jean-Paul Keulen

Het afgelopen jaar was er in de natuurkunde een paar keer groot nieuws op het gebied van kleine deeltjes. Denk aan de bekendmaking omtrent het Higgsdeeltje, de ‘sneller-dan-licht-neutrino’s’ of het Delftse Majoranadeeltje. De media stonden er bol van, maar, zo schrijft Jean-Paul Keulen in de inleiding van zijn boek De deeltjesdierentuin, vaak ontbrak hierbij de nodige achtergrondinformatie om goed te begrijpen waar het nu om ging. Met dit boek wil hij daar verandering in brengen.

Dat doet hij door als een gids je langs alle soorten deeltjes te leiden – alsof het gaat om dierenkooien. Hij begint bij het atoom, om vervolgens langs soorten als antimaterie, quarks, neutrino’s en supersymmetrie te gidsen. De manier waarop Keulen dit doet is bijzonder vermakelijk.

Het boek leest als een trein en de uitleg van Keulen – in het dagelijks leven redacteur bij het tijdschrift KIJK – is vlot en verhelderend. Bij elk type deeltje behandelt hij ook uitvoerig de boeiende geschiedenis erachter, doorspekt met grappige anekdotes over de wetenschappers in kwestie, zoals de onhandigheid van J.J. Thomson (ontdekker van het elektron) of de kille eerste ontmoeting tussen hem en Niels Bohr.

Van het feit dat een aantal deeltjes flink in de schijnwerpers stonden, maakt Keulen handig gebruik. Hij zet overzichtelijk uiteen hoe het nu écht zat met het Delftse Majorana-deeltje of welke onzin er rond de sneller-dan-licht-neutrino’s rondzong. Fans van het Higgsdeeltje zullen ietwat terugschrikken. Juist het hoofdstuk over Higgs is het meest pittig uit het boek. Ook het hoofdstuk over krachten vraagt wat van je concentratie. Maar daar ontkom je niet aan als je beseft hoe complex de deeltjesfysica soms kan zijn. Concluderend: met dit boek verveel je je geen moment. Voor je het weet ben je bij de uitgang van de dierentuin en verlang je naar meer.

Beoordeling: 4,5 uit 5

De deeltjesdierentuin Paperback, 176 pagina’s. Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum bv, ISBN 978 90 0031 512 3 Prijs: € 14,95


Uitgeverij Lias

Hoe leer je natuurkunde aan je hond

Auteur: Chad Orzel

Weinig mensen zullen zich afvragen hoe je ingewikkelde begrippen uit de natuurkunde zou uitleggen aan je hond. De Amerikaanse auteur Chad Orzel opmerkelijk genoeg wel en dat levert een verrassend en leuk geschreven boek over natuurkunde op. Inmiddels is de Nederlandse vertaling uitgebracht van zijn originele How to teach physics to your dog uit 2010, inclusief een voorwoord van Vincent Icke.

In het boek legt Orzel aan zijn hond de belangrijkste aspecten van de quantummechanica uit, de theorie die de kleinste deeltjes op aarde beschrijft. Dus het gaat niet om natuurkunde in het algemeen, zoals de titel suggereert. In gesprek met zijn hond discussieert hij over de wonderlijke, vaak vreemde quantumwereld, waarna Orzel onderwerpen voor de lezer verder uitlegt. Dat hij deze opzet heeft gekozen is eigenlijk niet eens zo gek bedacht. Honden kijken anders tegen de wereld aan als mensen, zegt Orzel, en dus kan het erg leerzaam zijn om door de ogen van de hond na te denken over quantummechanica.

Dat werkt, in die zin dat het boek erg leerzaam is, en op een verfrissende manier. Hij gebruikt intuïtieve, grappige voorbeelden uit de ‘hondenwereld’, vaak met konijnen, hondenkoekjes of eekhoorns in de hoofdrol, om abstracte begrippen als interferentie, golffuncties of verstrengeling uit te leggen. Orzel weet goed duidelijk te maken wat er zo vreemd is aan de quantumwereld, en welke boeiende interpretaties wetenschappers hier aan geven. Jammer is wel dat de boeiende historische achtergrond van de quantumtheorie amper ter sprake komt.

De conversaties met zijn hond zijn komisch, soms op het hilarische af. Ze zijn tevens zeer welkom als afwisseling op de uitleg, want Orzwel wil nog wel eens flink – soms zelfs onnodig – de diepte in gaan. Soms bekruipt je het idee dat je een modern studieboek aan het lezen bent. Dat hoeft niet per se erg te zijn, je bent na afloop wel in één klap volledig op de hoogte, maar het betekent ook dat je er soms wel even goed voor moet gaan zitten.

Kortom, mocht je wel eens willen weten wat die quantummechanica nu eigenlijk voorstelt, is dit zeker een aanrader. Voor de ‘quantumkenner’ biedt het wellicht niet zoveel nieuws onder de zon, maar geeft het weer eens een frisse kijk op de theorie.

Beoordeling: 3 uit 5

Hoe leer je natuurkunde aan je hond Paperback, 272 pagina’s. Uitgeverij Lias, ISBN 978 90 8803 019 2 Prijs: € 18,95

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 december 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.