Je leest:

Nanotechnologie om van te smullen

Nanotechnologie om van te smullen

Gastcolumn door nanotechnoloog Frans Kampers

Auteur: | 1 juni 2010

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnisten schrijven vanuit hun vakgebied over de betekenis van wetenschap voor de maatschappij of voor ons dagelijks leven. Deze week: nanotechnoloog Frans Kampers over hoe je met nanotechnologie voedsel kunt verbeteren.

Dr. Frans Kampers is directeur van het Wageningen Biotechnology centrum (BioNT) en leidt het Wageningse onderzoek naar nanotechnologie in voeding.
Guy Ackermans

Waarom zou je in ‘s hemelsnaam nanotechnologie in voeding willen stoppen? Nanotechnologie is kunstmatig en consumenten willen juist natuurlijke voeding. Bovendien loop je het risico dat achteraf die technologie niet zo eetbaar blijkt te zijn en hoe krijg je het dan weer uit je lijf? Toch zijn er hele goede redenen om nanotechnologie in te zetten voor beter voedsel.

De aversie in de maatschappij tegen technologie voor voeding komt voor een belangrijk deel voort uit het romantische beeld dat we hebben van ons voedsel. Dit komt mede door reclames waarbij bijvoorbeeld chocolade wordt geassocieerd met koeien op grazige alpenweiden. De realiteit is echter anders. Er wordt veel technologie ingezet voor de productie van voeding en dat is maar goed ook. Zonder die technologie zou onze voeding aanzienlijk minder veilig zijn en meer kosten. Waarom denk je dat dringend wordt aangeraden rauwe melk eerst te koken?

Nanotechnologie is slechts een nieuw vakje in de gereedschapskist van de voedingsindustrie. Maar het gereedschap dat dit vakje bevat, biedt wel mogelijkheden voor hele nieuwe producten die bijdragen aan een gezonde en plezierige levensstijl. Voedsel is namelijk van nature een nanogestructureerd materiaal. Om voedsel met nieuwe eigenschappen te creëren heb je passend gereedschap nodig dat op nanoschaal werkt.

Het koken van een ei is een proces dat zich op de nanoschaal afspeelt.

Laat ik een voorbeeld geven. Behalve geur en smaak is textuur (het mondgevoel) ook erg belangrijk voor onze waardering van voedsel. Die textuur is het product van structuren op verschillende lengteschalen, waaronder de nanoschaal. Als je de textuur wilt aanpassen moet je op de nanoschaal beginnen. Dat doen we dan ook al heel lang door te koken (als je een ei kookt veranderen de eiwitten waardoor het ei hard wordt) of in pudding, waar op nanoschaal tussen fibrillen in de gel verbindingen ontstaan zodat de gel opstijft. Nanotechnologie brengt nauwkeurigheid in dit soort processen.

Gezond voedsel is een relatief begrip. De evolutie heeft ons geleerd dol te zijn op zoet en zout. In de prehistorie werkte dat prima, want dan kreeg je energie binnen als bijvoorbeeld fruit rijp was en mineralen die met het zout meekwamen. Nu rijden we in onze lekker verwarmde auto naar de supermarkt, en hebben we veel minder energie nodig om ons warm te houden dan onze voorouder die de hele dag bezig was zijn kostje bij elkaar te scharrelen. We eten nu veel minder, maar ons voedsel bevat meer calorieën waardoor we toch zwaarder worden.

Dus zoekt de voedingsindustrie mogelijkheden om stoffen, die we niet via ons patatje binnenkrijgen, toch aan producten toe te voegen. Dat gebeurt al volop: extra calcium in babyvoeding, vitamines in chocolademelk en omega-3-vetzuren in boter. Het nanovakje in de gereedschapskist komt hier goed van pas. Want sommige stofjes smaken nu eenmaal niet zo prettig. Dus is het voor de consument fijn als ze, voor onze smaakpapillen verstopt in een nanostructuurtje, netjes afgeleverd worden in het maag-darmkanaal waar ze het meeste effect hebben.

Over nanodeeltjes in voedsel is vaak ophef.

“Maar,” zul je zeggen, “die nanodeeltjes zijn toch hartstikke gevaarlijk?” Klopt, nanodeeltjes die niet oplossen of worden afgebroken kunnen gevaarlijk zijn. Maar waarom zou je die nu in voedsel stoppen? Je wilt deeltjes waar het lichaam iets mee kan, die moleculen afleveren die je lichaam vervolgens kan gebruiken. Niet-afbreekbare nanodeeltjes worden dan ook nauwelijks toegepast in voedsel. Nanotechnologie biedt juist heel veel mogelijkheden om voedsel lekkerder, gezonder en veiliger te maken. Ik zet mijn tanden dan ook graag in een smakelijke en gezonde nanoburger.

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 juni 2010
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.