Je leest:

Mug druppelt om af te koelen

Mug druppelt om af te koelen

Auteur: | 16 december 2011

Tijdens een maaltijd krijgt een normaal gesproken koudbloedige mug in korte tijd een grote hoeveelheid warm bloed binnen. Om weer af te koelen scheidt de mug vloeistofdruppeltjes uit aan het achterlijf. Dat schrijven Franse biologen deze week in het blad Current Biology.

Voor vrouwelijke muggen is het erg belangrijk om zo nu en dan een bloedmaaltje te nuttigen. Uit het bloed van de gastheer halen zij namelijk voedingsstoffen die nodig zijn om eitjes te kunnen leggen. Nou is de gastheer daar meestal niet zo van gediend, en dus moet de mug goed uitkijken dat hij zelf niet als hapje eindigt of wordt platgeslagen met een dubbelgevouwen krant. Om dit te voorkomen, zuigt de mug in korte tijd een relatief grote hoeveelheid bloed naar binnen.

Vrouwtje (boven) en mannetje (links) op een warmbloedige gastheer. Alleen het vrouwtje zuigt bloed op, en neemt daarmee de lichaamstemperatuur aan van de gastheer.
Lahondère e.a., Current Biology

Nu is de lichaamstemperatuur van een mug normaal gesproken ongeveer gelijk aan de omgevingstemperatuur. Ons bloed echter is gemiddeld 37⁰C; een stuk warmer dan de buitenlucht dus. Als een mug daar in één keer een aardige hoeveelheid van naar binnen zuigt, bestaat er een kans op oververhitting. En dat kan ernstige schade toebrengen aan het lichaam van de mug.

Verdeling van lichaamstemperatuur

Franse entomologen hebben nu uitgezocht hoe sterk muggen van de soort Anopheles stephensi oververhit raken tijdens een bloedmaaltijd en wat ze daar zelf aan kunnen doen. Dat deden zij door met warmtecamera’s vast te leggen wat er gebeurt bij het opzuigen van bloed in vergelijking met het opzuigen van een suikeroplossing.

Een mug die zich voedt met bloed heeft niet over het hele lichaam dezelfde temperatuur. Stel, de gastheer heeft een temperatuur van 34⁰C. dan zal de temperatuur in de kop van de mug ook ongeveer 34⁰C zijn. De temperatuur van het lijf, en dan met name het achterlijf, van de mug ligt een stuk dichter bij de omgevingstemperatuur. Gemiddeld is het verschil tussen de kop en het achterlijf van de mug zo’n 3,3⁰C.

Deze gekke verdeling van lichaamstemperatuur is niet te zien bij muggen die zich voeden met suikeroplossing op kamertemperatuur. En ook niet bij mannetjesmuggen, die geen bloed zuigen maar weleens op een warme gastheer gaan zitten. Zo wisten de Franse biologen zeker dat de verdeling van lichaamstemperatuur veroorzaakt wordt door het opzuigen van bloed.

Mug voedt zich met bloed. De kop neemt daarbij de temperatuur aan van het bloed, maar het (achter)lijf blijft koeler doordat de mug vloeistofdruppeltjes afscheidt.
Lahondère e.a., Current Biology

Malariaparasiet

Binnen één tot twee minuten nadat een mug begint met het opzuigen van bloed vormt zich een druppeltje aan het achterlijf. Zo’n druppeltje bestaat meestal uit urine, maar bevat soms ook een gedeelte van het net opgezogen verse bloed. Waarom zou een mug een deel van zijn – met risico veroverde – maaltijd in hemelsnaam weer gelijk ‘uitpoepen’? Omdat de druppeltjes aan het achterlijf zorgen voor de nodige verkoeling tijdens een bloedmaaltijd, zo stellen de Fransen.

Het afscheiden van vloeistofdruppeltjes zorgt voor een gemiddelde temperatuursdaling van 2⁰C in het achterlijf van de mug. Daarmee beschermt de mug niet alleen zichzelf tegen oververhitting, maar waarschijnlijk ook meereizende micro-organismen zoals de malariaparasiet. Voorkomen dat een mug zichzelf af kan koelen zou dan een manier kunnen zijn om de verspreiding van malaria te remmen.

Bron

  • Chloé Lahondère en Claudio Lazzari Mosquitoes cool down during blood feeding to avoid overheating Current Biology 22 (1-6), 16 december 2011 (online)

Lees meer over muggen op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/mug/index.atom?m=of", “max”=>"5", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 december 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.