Je leest:

Moslims in, maar niet van Europa

Moslims in, maar niet van Europa

Auteur: | 6 mei 2007

De samenleving zoals die er nu uitziet is niet écht multicultureel, meent de Britse politieke filosoof Bhikhu Parekh. Een echte multiculturele samenleving is gebaseerd op dialoog tussen mensen met verschillende culturen en verschillende politieke idealen. Soms heeft dialoog echter een beperkte opbrengst. Parekh geeft op 10 mei de jaarlijkse ISIM-lezing.

Meisjes uit Noord- en Oost-Afrika worden in Nederland nog regelmatig besneden. Imam el-Moumni zegt dat hij homoseksualiteit een ziekte vindt. Vrouwen in burka eisen het recht op om gesluierd over straat te gaan. Dit soort kwesties leiden vaak tot heftige discussie. Mag Nederland besnijdenissen, boerka’s en discriminatie van homoseksuelen veroordelen en verbieden? Of moet je de cultuur, normen en tradities van anderen respecteren, ook als deze niet overeenkomen met wat je zelf juist vindt?

Naast een meerderheid van goed geïntegreerde moslims in Europa, ziet Bhikhu Parekh een kleine groep van (voornamelijk jonge) moslims die wel in, maar niet van of voor Europa zijn.

Europese samenleving ter discussie

Bhikhu Parekh geeft geen directe antwoord op deze vraag. Maar hij vindt wel dat Europese samenlevingen te snel zeggen: ‘je leeft in ons land, dus je houdt je maar aan onze regels.’ Parekh meent dat dominante westerse normen, waarden, regels, wetten en instituties tegen het multiculturele daglicht zouden moeten worden gehouden. Pas als we opnieuw gaan nadenken over de fundamenten van onze samenleving en de beste manier om een samenleving in te richten, kunnen we een samenleving opbouwen die van iedereen is.

Bhikhu Parekh is één van de belangrijkste hedendaagse denkers op het gebied van de multiculturele samenleving en is hoogleraar politieke filosofie aan de University of Westminster. Hij was voorzitter van de Britse ‘Commission on the future of multi-ethnic Britain’ en het Parekh-rapport dat daaruit voortkwam deed in Groot-Brittannië veel stof opwaaien. In 2000 kwam Parekhs boek Rethinking Multiculturalism: cultural diversity en political theory uit.

Liberale fundamenten

Onze huidige samenleving is gebaseerd op de liberale traditie, meent Parekh. In het liberalisme, voortgekomen uit de Verlichting, staat individuele vrijheid centraal – de individuele burger moet vrij zijn om te zeggen wat hij wil, heeft recht op eigendom en moet beschermd worden tegen een al te grote macht van staat, religie of andere burgers. Liberalen nemen het individu als uitgangspunt als zij denken over de beste en meest rechtvaardige samenleving. Maar de tijden zijn veranderd, en wat tijdens de Verlichting zinvol was, hoeft dat nu niet meer te zijn, vindt Parekh. Daarom zou de westerse staat zoals we die nu kennen opnieuw moeten worden opgebouwd.

Bhikhu Parekh (Gujarat, India, 1935) is één van de belangrijkste hedendaagse denkers op het gebied van de multiculturele samenleving. Hij is lid van het Engelse Hogerhuis voor de Labour Party en voorzitter van de Academy of Social Sciences.

Als je de huidige Europese staat en samenleving vergelijkt met een huis, wordt duidelijk wat Parekh bedoelt. Het huis waarin we leven is gebouwd door liberalen: zij hebben de bouwtekeningen gemaakt, de fundamenten gelegd, het huis opgetrokken en naar eigen smaak ingericht. In de loop van de tijd is er natuurlijk wel wat veranderd: een nieuwe keuken, een muur doorbroken, het bed verplaatst, een aanbouw voor nieuwe bewoners. Maar echt wezenlijk is het huis niet veranderd. De fundamenten zijn liberaal gebleven. Volgens Parekh zouden we nu juist over die fundamenten in gesprek moeten gaan. Door middel van debat en dialoog zou een nieuw ontwerp voor een rechtvaardige samenleving moeten worden gemaakt. Hoe die bouwtekening er precies uit zou komen te zien, weet Parekh niet. Het gaat er volgens hem vooral om dat de discussie gevoerd wordt en dat iedereen een gelijke stem heeft. Dat betekent dat er even veel waarde wordt gehecht aan de ideeën en waarden van immigranten, armen, moslims, socialisten, katholieken, rechts-extremisten, sikhs, Roma’s en liberalen.

Dialoog met onwillige gesprekspartners

Niet iedereen wil meedoen aan een dialoog over Europese waarden. Tijdens de jaarlijkse lezing van het International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM) zal Parekh ingaan op de (on)zin van dialoog met mensen die geen behoefte lijken te hebben aan luisteren, praten en meedenken. Naast een meerderheid van goed geïntegreerde moslims in Europa, ziet Bhikhu Parekh een kleine groep van (voornamelijk jonge) moslims die wel in, maar niet van of voor Europa zijn. Ze zoeken hun heil in het geloof. Hun loyaliteit ligt niet bij het land waarin ze leven en niet bij het land van hun ouders of grootouders, maar bij de islam. Dialoog met deze jongeren heeft soms een beperkte opbrengst. Parekh zal zich op 10 mei buigen over de vraag hoe we moeten omgaan met deze jongeren en met de vragen en angsten die zij oproepen.

Bhikhu Parekhs lezing “Europe and ‘the Muslim Question’: Does Intercultural Dialogue Make Sense?” vindt plaats op 10 mei (16.00 uur) in de oude bioscoop Kriterion, Groothandelsgebouw, Rotterdam.

Literatuur:

Bhikhu Parekh. Rethinking Multiculturalism: cultural diversity en political theory (2000). Roland Pierik en Sawitri Saharso (red.) ‘Het multiculturalismedebat: een tweede ronde. Themanummer over Bikhu Parekh en Brian Barry.’ Migrantenstudies (2/ 2003).

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 mei 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.