Je leest:

Morele afschuw heeft biologische basis

Morele afschuw heeft biologische basis

Auteur: | 27 februari 2009

Bij alle vormen van afschuw trekken mensen hetzelfde ‘vieze’ gezicht. Morele afschuw door oneerlijke behandeling heeft dan ook een biologische basis. Waarom morele afschuw is ontstaan, is nog niet zeker. Waarschijnlijk helpt het ons bij het nemen van beslissingen.

Zowel bij het drinken van een vies drankje, het zien van vieze plaatjes en het oneerlijk behandeld worden bij een spelletje trek je hetzelfde ‘vieze’ gezicht. Lip omhoog en een gerimpelde neus, een duidelijk tegen van afschuw. Onderzoekers van de universiteit van Toronto laten deze week in vakblad Science zien dat morele afschuw een biologische basis heeft.

Hierboven zie je hoe de onderzoekers de gezichtsuitdrukking van proefpersonen konden meten. Video: Affect and cognition laboratory, departement of psychology, university of Toronto

Vieze drankjes

Darwin stelde in zijn tijd al dat gezichtsuitdrukkingen zijn ontstaan vanuit een functionele basis. Zo roept het proeven van een vieze smaak bij mensen afschuw (en het daarbij behorende ‘vieze’ gezicht) op. Deze ingreep voorkomt dat wij het mogelijk giftige of bedorven goedje gewoon opeten en daardoor ziek worden. Later bleken gezichtsuitdrukkingen ook bruikbaar te zijn als sociaal signaal. Zij kregen een nieuwe functie zonder dat de standaardvorm veranderde. Als de stelling van Darwin klopt, is de gezichtsuitdrukking van mensen bij elke vorm van afschuw hetzelfde.

In bovenstaande video zie je de gezichtsuitdrukking van een proefpersoon veranderen tijdens het drinken van een vies drankje. Video: Affect and cognition laboratory, departement of psychology, university of Toronto

Wetenschappers van de universiteit van Toronto testten of dit ook klopt. Zij begonnen met het nauwkeurig analyseren van de gezichtsuitdrukking bij het drinken van een vies drankje (de meest primitieve vorm van afschuw). Daarnaast mochten proefpersonen na elk drankje aangeven hoe sterk de afschuw was. Vooral de spieren die de lip omhoog trekken en de neus laten rimpelen worden bij het ervaren van afschuw aangespannen. Hoe meer afschuw iemand voelt, hoe duidelijker zijn gezichtsuitdrukking.

Hierboven zie je de reactie van een proefpersoon na een oneerlijke behandeling bij de Ultimatum Game. Video: Affect and cognition laboratory, departement of psychology, university of Toronto

Ultimatum Game

Dezelfde test werd herhaald met het kijken van vieze plaatjes. Roepen afbeeldingen van uitwerpselen, verwondingen en insecten dezelfde afgunst op als het drinken van een vies drankje? Andere negatieve emoties, zoals verdriet, kunnen ook hun uitwerking hebben op de gezichtsuitdrukking. Daarom werden bij de test ook een aantal droevige en neutrale foto’s getoond. Ook voor vieze plaatjes geldt: hoe meer afschuw mensen voelen, hoe sterker zij hun lip op trekken en hun neus rimpelen. Deze reactie is niet te zien bij verdrietige of neutrale foto’s.

Met de laatste test wilden de onderzoekers kijken naar morele afschuw. Zij gaan er daarbij vanuit dat eerlijkheid de basis is van menselijke moraliteit en socialiteit. Alle proefpersonen speelden de Ultimatum Game, waarin twee spelers tien dollar moeten verdelen. Eén van de spelers doet een voorstel en de ander kan dit aanbod accepteren of weigeren. Elke proefpersoon speelt twintig ronden, waarvan tien tegen een menselijke tegenstander en tien tegen de computer. Na elk spelletje gaven de deelnemers met plaatjes aan welke emoties (bijvoorbeeld afschuw, angst, verdriet, blijheid) zij voelden.

Voorbeeld van een voorstel in de Ultimatum Game. Mike krijgt negen dollar en jij één. Voel je al een beetje afschuw opkomen? Afbeelding: Affect and cognition laboratory, departement of psychology, university of Toronto

Beslissing

Naarmate het aanbod van de tegenstander minder eerlijk werd, nam het gevoel van afgunst bij de proefpersonen toe. Deze toename was ook zichtbaar in de sterkte van de gezichtsuitdrukking. Andere negatieve emoties kwamen bij een oneerlijke verdeling steeds meer naar voren, maar dit had geen invloed op het optrekken van de lip en het rimpelen van de neus. Morele afschuw zorgt dus voor hetzelfde ‘vieze’ gezicht als het drinken van een smerig drankje of het bekijken van vieze plaatjes.

Morele afschuw is waarschijnlijk ontstaan om te helpen bij het nemen van beslissingen. Hoe sterker het gevoel van afgunst bij een proefpersoon, hoe duidelijker zijn gezichtsuitdrukking en hoe groter de kans dat het aanbod wordt afgeslagen.

Bronnen

In bad taste: evidence for the oral origins of moral disgust (H. Chapman, D. Kim, J.Susskind en A. Anderson), Science, 27 februari 2009

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 februari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.