Je leest:

Moleculen ontdekt die zenuwschade kunnen herstellen

Moleculen ontdekt die zenuwschade kunnen herstellen

Auteur: | 10 december 2012

Reukzenuwcellen hebben de bijzondere eigenschap dat ze in staat zijn om zichzelf te herstellen nadat ze schade hebben opgelopen. Speciale cellen, olfactory ensheathing glia cells (OECs) genaamd, spelen hierin een belangrijke rol. Onderzoeker Kasper Roet van de Vrije Universiteit Amsterdam heeft ontdekt dat deze speciale cellen, wanneer getransporteerd naar het ruggenmerg van ratten, ook hier voor herstel van zenuwcellen kunnen zorgen.

Zenuwcellen maken verbinden met elkaar om te communiceren.

OECs zijn gliacellen en komen voor in ons zenuwstelsel. Zij ‘ondersteunen’ de zenuwcellen, waardoor deze beter informatie door kunnen sturen van onze zintuigen naar onze hersenen, en van de hersenen naar onze spieren.

Een andere eigenschap van deze gliacellen is hun belangrijke rol bij het herstel van zenuwschade. OECs vormen een soort ‘tunnel’ om zenuwcellen heen. Als een zenuwcel beschadigd raakt, kan hij weer sneller aangroeien met hulp van deze ‘tunnel’.

Kasper Roet heeft ontcijferd welke bouwstenen (moleculen) van de OECs bij het herstel van zenuwschade helpen en zal woensdag 12 december op dit onderzoek promoveren aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Een van die moleculen, ENTPD2, is in staat om het schadelijke effect van de stof adenosinetrifosfaat (ATP) te verhinderen. ATP is een belangrijke energieleverancier die in niet schadelijke hoeveelheden door je lichaam wordt vrijgemaakt. Na bijvoorbeeld een beschadiging aan het ruggenmerg komt ATP echter in zulke grote hoeveelheden vrij dat het wel schadelijk kan zijn. Een ander molecuul, SCARB2, speelt een rol in het vrijmaken van vetachtige stoffen, zoals cholesterol. Cholesterol is een belangrijke bouwsteen voor de groei van zenuwceluitlopers tijdens het herstel.

Om te onderzoeken waarom de moleculen ENTPD2 en SCARB2 zo belangrijk zijn, heeft Roet gliacellen uit reukzenuwcellen van ratten gehaald. Hieruit heeft hij vervolgens de twee moleculen gezuiverd en deze in kweekschaaltjes naar fibroblasten, belangrijke bindweefselcellen, overgeplaatst. Deze gekweekte bindweefselcellen heeft hij vervolgens weer geïmplanteerd in het beschadigde ruggenmerg van ratten. Daarnaast heeft Roet ook OECs direct geïmplanteerd in het beschadigde ruggenmerg van ratten. In beide gevallen ontdekte de onderzoeker dat de beschadigde zenuwen van ratten weer waren aangegroeid.

Roet is overigens niet de enige die hier onderzoek naar gedaan heeft. Australische onderzoekers hebben in klinische studies al laten zien dat OECs veilig zijn voor mensen. Direct toegediende OECs overleven alleen niet lang genoeg in het lichaam om alle schade te herstellen. Wanneer de moleculen ENTPD2 en SCARB2 van OECs via opgekweekte bindweefselcellen in het ruggenmerg ingebracht worden, overleven ze langer dan wanneer OECs direct vanuit de reukzenuwcellen ingebracht worden.

Wikimedia Commons

Met zijn onderzoek laat Roet zien dat herstel en aangroei van zenuwweefsel op verschillende manieren te bereiken is. “Dit onderzoek heeft laten zien dat OECs op verschillende manier gebruikt kunnen worden. Ze zijn dus breed toepasbaar,” aldus de enthousiaste onderzoeker. Het meest verrassende is toch wel dat gliacellen van de reukzenuwen, die normaal in staat zijn om alleen zichzelf te herstellen, ook beschadigde zenuwcellen in het ruggenmerg kunnen laten aangroeien. Roet is nog een stapje verder gegaan door de belangrijkste moleculen daarvan te identificeren.

Verder onderzoek zal laten zien of die moleculen in de toekomst gebruikt kunnen worden voor de ontwikkeling van een medicijn tegen dwarslaesies. Volgens Roet zou het zelfs mogelijk kunnen zijn dat je de belangrijke, losse moleculen direct in het beschadigde ruggenmerg inspuit. “Dat vind ik eigenlijk nog veel leuker!”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 december 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.