Je leest:

Moleculaire TomTom

Moleculaire TomTom

Auteur: | 24 oktober 2008

Het eiwit NF1 is cruciaal in de chemische navigatie van eencelligen. Tot die conclusie komen biologen van de universiteit van Californië deze week in vakblad Current Biology. NF1 is een eiwit dat ook voorkomt bij hogerontwikkelde organismen, zoals de mens. Mogelijk is het eiwit hier betrokken bij het opsporen van infecties.

Amoeben zijn typische eencelligen, waarvan de naam afkomt van het Griekse amoibe (verandering). Het diertje heeft deze naam te danken aan zijn schijnvoetjes (pseudopodia). Met deze voetjes kan een amoebe zich voortbewegen en voedsel, in de vorm van bacteriën, opnemen. Doordat de schijnvoetjes afwisselend uitgestoken en ingetrokken worden, lijkt het alsof de eencellige continue van vorm veranderd.

De schijnvoetjes van de amoebe (groen oplichtend) oriënteren zich hier allemaal in één richting, waardoor het diertje zich naar zijn prooi kan verplaatsen.

Geheimzinnig eiwit

Een amoebe ‘ruikt’ chemische stoffen die door bacteriën worden uitgescheiden. De schijnvoetjes van de eencellige moeten zich op dat moment allemaal in de goede richting oriënteren, zodat het diertje zich naar zijn prooi kan verplaatsen. Dit gebeurt door het starten van een moleculaire motor die zich aan de voorkant van de amoebecel bevindt. Het eiwit Ras is de directe aanjager van deze motor, maar door welk eiwit Ras zelf wordt aangestuurd, was nog niet bekend.

Biologen van de universiteit van Californië besloten op zoek te gaan naar dit geheimzinnige eiwit. Zij verstoorden de genexpressie van verschillende eiwitten, net zolang tot ze een storing in de chemische navigatie van de amoebe waarnamen. NF1 bleek de productie van starteiwit Ras te reguleren. De biologen zagen dat NF1 Ras af en toe uitschakelt.

De amoeberace

Zonder deze controle gaat de eencellige zijn schijnvoetjes naar alle kanten uitsteken. De amoebe dwaalt als het ware doelloos rond en zal zijn prooi niet snel bereiken. Als de eiwitten NF1 en Ras goed samenwerken, rekt een amoebe zich in één beweging uit en stevent dan af op de plek waar de hoogste concentratie bacteriesignaalstoffen voorkomt. De biologen organiseerden in hun lab een amoeberace om dit verschil duidelijk te maken. In het filmpje hieronder zie je het resultaat, met links de amoebe met een goed werkende navigatie en rechts de eencellige met de kapotte motor.

Interessant detail van deze studie is dat het NF1 eiwit ook gevonden wordt bij mensen en andere gewervelden. Het eiwit komt voor in bepaalde cellen van het immuunsysteem (neutrofielen) die jagen op bacteriële indringers. De biologen denken dat NF1 deze cellen helpt om infectieplekken op te sporen en zich hier naartoe te verplaatsen. In de toekomst hopen de onderzoekers nog meer celtypen te vinden waarbij de moleculaire motor een belangrijke rol speelt.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.