Je leest:

‘Moedertaal staat voor identiteit’

‘Moedertaal staat voor identiteit’

Op 21 februari is het Internationale Moedertaaldag. De voorspelling is dat over honderd jaar nog maar 10 procent van de huidige 6000 moedertalen over is. Taalkundige Pieter Muysken ziet dit als een verarming. De overheid zou een rol kunnen spelen bij het behoud van minderheidstalen door ze niet alleen te erkennen, maar ook door ze onderdeel te maken van de nationale identiteit.

Elk jaar houdt Unesco op 21 februari de Internationale Moedertaaldag. Een goed initiatief, vindt Pieter Muysken, deskundige in Zuid-Amerikaanse indianentalen. ‘Het aantal moedertalen slinkt wereldwijd snel en dat is een enorme verarming.’

‘De moedertaal als mensenrecht betitelen gaat mij wat te ver, maar feit is dat de moedertaal voor veel mensen heel belangrijk is. Een moedertaal wordt bedreigd als het geen officiële voertaal is. Zolang er voldoende moedertaalsprekers bij elkaar wonen, kan zo’n taal nog wel overleven. Maar als ze door externe omstandigheden verspreid raken, komt de moedertaal in gevaar.

Hoogleraar Algemene Taalwetenschap Pieter Muysken: ‘Het aantal moedertalen slinkt wereldwijd snel en dat is een enorme verarming.’

Kwestie van identiteit

Is dat erg? Ja, als de mensen het zelf erg vinden. In Afrika verdwijnen talen zonder dat iemand er een traan om laat. In Zuid-Amerika is dat anders. Ik ontdekte in Bolivia hoe belangrijk moedertaal voor indianen is. Ze leven onder barre omstandigheden en je denkt dat het niet kunnen spreken van de moedertaal het minste van hun problemen is. Maar een moedertaal verleent mensen identiteit en geborgenheid. Stel dat het Nederlands verdwijnt. Dat hoeft geen ramp te zijn, we kunnen ons uitstekend in het Engels redden. Maar je mist iets, je kunt je minder subtiel uitdrukken in een tweede taal. Het geeft het gevoel als groep tweederangs te zijn.

Onzichtbare kunstwerken

De voorspelling is dat over honderd jaar nog maar 10 procent van de huidige 6000 moedertalen over is. Daarmee wordt de wereld armer en minder divers. Talen zijn onzichtbare kunstwerken. Vergelijk het met kathedralen: je kunt alle kathedralen van Frankrijk op video vastleggen en vervolgens slopen. Maar dan raak je toch wat kwijt. Zo raak je ook iets kwijt als een taal louter nog op papier bestaat en er geen sprekers meer zijn. In Bolivia dreigt het gros van de talen te verdwijnen. We zijn nu bezig alle kennis over de ongeveer veertig talen te bundelen in een vierdelig werk. In het Spaans en heel concreet, met spelling en lesmateriaal, zodat de overheid iets in handen krijgt om bijvoorbeeld via het onderwijs talen te behouden.

Tweetaligheid

Wat helpt is om als overheid minderheidstalen niet alleen te erkennen, maar ze ook tot onderdeel van de nationale identiteit te maken. Veel Nederlanders weten bijvoorbeeld weinig over het Fries en doen er lacherig over. Wat het beste helpt, is dat ouders de moedertaal doorgeven aan hun kinderen. Een belangrijke boodschap daarbij is dat tweetaligheid de kansen van je kind niet belemmert. De ene taal gaat niet ten koste van de andere.’

Dit artikel is een publicatie van Radboud Universiteit Nijmegen.
© Radboud Universiteit Nijmegen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 februari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.