Je leest:

Mississippi bereikt recordhoogte

Mississippi bereikt recordhoogte

Auteur: | 14 mei 2011

Het waterpeil van de rivier de Mississippi heeft een recordhoogte bereikt. Hoger nog dan bij de hevige overstromingen van 1927, toen er meer dan 250 doden vielen en 700.000 mensen geëvacueerd moesten worden. En het water blijft maar stijgen.

De benedenloop van de Mississippi.
Bluelion via Wikimedia Commons, public domain

Wat hebben de weergoden toch tegen New Orleans? In 2005 hield de orkaan Katrina er huis, de dijken braken en 80% van de stad kwam onder water staan. Drie jaar later kwam orkaan Gustav langs en moest de stad opnieuw geëvacueerd worden. En nu is er alweer een enorme watermassa op komst, maar dan vanaf de andere kant. Het waterpeil van de rivier de Mississippi heeft een recordhoogte bereikt. Verschillende steden zijn al overstroomd, en de piek is op weg naar het zuiden.

In januari werd al gewaarschuwd voor een extreem hoge waterstand in de Mississippi dit voorjaar, en toen moesten de flinke sneeuwval van januari en februari en de hevige regens van maart zelfs nog komen. Geen wonder dus dat de voorspelling uit kwam; Een enorme piek in het waterpeil, veroorzaakt door smelt- en regenwater uit het achterland van de Mississippi, verplaatst zich sinds eind april geleidelijk stroomafwaarts.

Moeilijke beslissing

Het US Army Corps of Engineers moet dus moeilijke beslissingen nemen. Neem Cairo, waar de Mississippi en de Ohio samenkomen. Op 2 mei bereikte het water de stad, en werd besloten een gat van ruim 3 kilometer breed in één van de oeverwallen van de Mississippi te blazen. Het water stroomde met een snelheid van 15 miljoen liter per seconde weg, een landbouwgebied in waar ongeveer 90 woningen stonden. Het gebied veranderde in een meer van ruim 500 km2. Het waterpeil in de Mississippi zakte hierdoor van de recordhoogte van 18,8 meter naar 18,4 meter en Cairo met zijn 2800 inwoners ontsnapte ternauwernood aan een overstroming.

Het stroomgebied van de Mississippi.
Shannon via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Naar New Orleans

Maar het water moest verder – via Memphis (Tennessee) – met als eindbestemming de uitgang naar zee bij New Orleans, ongeveer 1000 km verderop. “Daar gaat het niet overstromen”, vermoedt Paul Hudson, geomorfoloog bij de Universiteit van Texas in Austin (Texas), en momenteel tevens werkzaam bij de Vrije Universiteit in Amsterdam. “Red River Landing gaat het hoogste water krijgen, daarna zal de piek flink inzakken.” Dat wordt bevestigd door gegevens van het National Weather Service River Forecast Centre die aangeven dat de piek bij Red River Landing op 22 mei bereikt zal worden, waarbij het water maar liefst 20 meter hoog zal komen te staan.

De reden dat de piek daarna inzakt is dat de Mississippi zich bij Red River Landing opsplitst, waarbij ongeveer eenderde deel van het water via de rivier de Atchafalaya wordt afgevoerd om ten westen van New Orleans de zee te bereiken. Eventueel kan ook een extra doorgang naar het oosten worden opengezet waardoor het water net voor het New Orleans bereikt via het Pontchartrainmeer de Golf van Mexico in kan stromen.

“En er zijn mogelijkheden om zelfs nog meer water via de Atchafalaya door te sluizen”, zegt Hudson, “maar dat is nogal omstreden.” Je zou hiermee het hele haven- en industriegebied tussen Baton Rouge en New Orleans weliswaar veilig kunnen stellen, maar de mensen die langs de Atchafalaya wonen zijn niet bijster enthousiast.

Dagelijkse metingen

Het waterpeil van de Mississippi wordt continu gemeten bij een groot aantal peilstations. Ziehier de metingen van afgelopen week en voorspellingen voor komende week op drie belangrijke plaatsen: Bij Natchez wordt de hoogste stand aller tijden verwacht, bij Red River Landing de hoogste stand van alle lokaties dit jaar. Bij New Orleans is het water al flink gezakt. De voorspelling is dat hier op 22 mei het hoogste peil bereikt wordt, van 19,5 ft (5,94 meter). De dijken zijn bestand tegen 20 ft (6,10 meter). De overgang van het rode naar het paarse vak is de grens tussen een ‘flinke’ en een ‘zeer grote’ overstroming.

Natchez, ongeveer 300 km stroomopwaarts t.o.v. New Orleans.
National Weather Service (NOAA), VS, publiek domein
Red River Landing, ruim 200 km stroomopwaarts t.o.v. New Orleans.
National Weather Service (part of NOAA), VS, publiek domein
New Orleans – het water is flink gezakt.
National Weather Service, VS, (part of NOAA), public domain

Preventie

Jaren geleden deed Paul Hudson al onderzoek naar de manier waarop het gebied rond de Mississippi tegen overstromingen beschermd wordt. Aan het begin van de 19e eeuw bestonden de oevers van de Mississippi uit een soort lappendeken van dijken, vertelt hij. Bijna overal was wel een waterkering aanwezig, maar van enige samenhang was geen sprake. De Amerikaanse burgeroorlog van 1861 tot 1865 hielp niet echt om de situatie te verbeteren, de dijken werden verwaarloosd en verslechterden snel. Pas na de enorme overstromingen van de Mississippi in 1927 werd een nationaal plan opgesteld, maar de uitvoering daarvan is nog altijd niet voltooid.

Wel zijn er enorme verbeteringen gemaakt sinds die tijd: Dijken werden aangelegd of gerepareerd, om te voorkomen dat de rivier buiten zijn oevers zou treden. Meanderbochten werden afgesneden door kanalen te graven, om de doorstroming te verbeteren. En er werden ‘nooduitgangen’ voor het water gecreëerd, zoals bijvoorbeeld de aftapping die nu bij Cairo gebruikt is en de omweg waarlangs het water bij New Orleans gestuurd zou kunnen worden.

Arkansas City tijdens de overstromingen, 27 april 1927. De waterstand was 16 meter.
Archival Photography by Steve Nicklas, NOAA, publiek domein (via Wikimedia Commons)

Erosie

De rivier en het landschap reageerden in eerste instantie zoals verwacht: Waar de meanders waren afgesneden ontstonden stroomversnellingen waardoor de rivier dieper werd, tenminste op de plekken waar de ondergrond zacht genoeg was om weg te eroderen. De afgesneden meanderbochten veranderden intussen in U-vormige meren in de binnendijkse uiterwaarden van de rivier, en na verloop van tijd in zogenaamde ‘wetlands’: drassige, moerasachtige gebieden.

Soms blijkt echter dat na verloop van tijd ook onbedoelde effecten optreden, vertelt Hudson. Rivieren die dieper insnijden worden bijvoorbeeld ook breder, en met de erosie van de rivierbanken worden dan tevens de dijken ondergraven. Dit kan op zijn beurt weer worden ondervangen door stroomdammen aan te leggen – een soort pieren die het sediment invangen, waardoor de rivier weer smaller wordt, maar wel diep genoeg blijft voor de scheepvaart. Verder slibben de meren die uit de meanders onstaan zijn onverwacht snel dicht, vooral als ze binnendijks liggen.

Spons

Daar komt nog eens bij dat mensen meer belangen hebben, en tevens een kort geheugen: Een groot deel van de bovenstroomse wetlands, in het noordelijke deel van het Mississippi-gebied, werd afgelopen jaren gedraineerd en veranderd in landbouwgrond, waardoor het gebied zijn natuurlijke waterbuffer kwijtraakte. “Deze wetlands werkten als een spons”, schrijft Sandra Postel, Freshwater Fellow bij de National Geographic Society, op haar blog. Bij een overschot zogen ze het water op, om het daarna langzaam maar zeker weer weg te laten sijpelen. Volgens haar is het verdwijnen van de wetlands zelfs de hoofdoorzaak van de huidige overstromingen.

De Bonnet Carre Spillaway bij Lousiana wordt in gebruik genomen door de US Army Corps of Engineers, op 9 mei 2011.
US Army Corps of Engineers via Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Buitenkans

En het gemiddelde waterniveau? Is dat gezakt door de maatregelen? “Bij sommige meetstations wel, bij anderen weer niet”, aldus Hudson. De echte test is nu pas bezig, realiseert hij zich terdege, en hij zit dan ook te popelen om af te reizen naar het overstromingsgebied om te kijken naar de effecten. Hoe ligt de Mississippi-delta erbij momenteel, hoeveel sediment is er verplaatst, en over wat voor afstanden?

Het is triest om te zien hoe de huizen onder water staan, zegt Hudson. Net als in Nederland wonen er zelfs mensen in de uiterwaarden, waar een verzekering afsluiten niet eens mogelijk is. Maar voor wetenschappers is het een buitenkans, voegt hij er aan toe. En een hele mooie, bovendien.

Bron

  • Hudson e.a. Flood management along the Lower Mississippi and Rhine Rivers (The Netherlands) and the coninuum of goemorphic adjustment Geomorphology 101 (2008) 209-236

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 mei 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.