Je leest:

Minderheidstalen slecht vertegenwoordigd in ons straatbeeld

Minderheidstalen slecht vertegenwoordigd in ons straatbeeld

Auteur: | 1 oktober 2010

Loulou Edelman onderzocht of teksten in de openbare ruimte (samen het taallandschap genoemd) in de talen van de bevolking zijn geschreven. Dat blijkt maar tot op zekere hoogte het geval.

Ruim 3.000 verkeersborden, reclamebillboards, straatnamen en commerciële winkelborden fotografeerde en analyseerde Loulou Edelman. Samen zijn ze onderdeel van het taallandschap van Amsterdam en Friesland. Een vrij nieuw begrip in de taalwetenschap, waarop Edelman op 1 oktober promoveert aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In haar proefschrift concludeert ze dat het Nederlandse taallandschap maar weinig blijkt geeft van de meertaligheid in ons land.

Het taallandschap van het Damrak, Amsterdam (2005).
Loulou Edelman

Meertaligheid

Het onderzoek naar taallandschappen staat nog in de kinderschoenen, legt Edelman uit. Het is zelfs zo nieuw dat er nog over gediscussieerd wordt binnen welke tak van de taalwetenschap het nu eigenlijk valt. De promovenda ziet het zelf het liefst als een onderdeel van de sociolinguïstiek. Zo heeft ze bijvoorbeeld gekeken naar meertaligheid op borden. “Bij borden met twee of meer talen heb ik onderzocht of er geswitcht wordt tussen talen op woord- of zinsniveau. Dit laatste blijkt vaker voor te komen.”

Voor haar onderzoek maakte Edelman foto’s van winkelstraten in Amsterdam en in Friesland. Edelman licht haar keuze toe: “In Amsterdam worden naast het Nederlands veel immigrantentalen gesproken. Bovendien was te verwachten dat de aanwezigheid van toeristen van invloed is op het taallandschap. In Friesland hebben we te maken met twee officiële talen, het Nederlands en het Fries. Binnen Friesland heb ik verschillende plaatsen bezocht: Leeuwarden, waar relatief weinig Fries wordt gesproken; Burgum, waar relatief veel Fries wordt gesproken en Franeker, dat er een beetje tussenin zit.”

Arabisch en Nederlands in de Javastraat, Amsterdam.
Loulou Edelman

Prestige

Toch moest Edelman concluderen dat de minderheidstalen -het Turks, Arabisch en Berber in Amsterdam; en het Fries in Friesland- er bekaaid vanaf kwamen. En dat terwijl het Turks bekend staat als de vitaalste minderheidstaal in Amsterdam. Toch komt deze taal in het straatbeeld niet veel meer voor dan het Arabisch. Voor het ontbreken van het Berber heeft Edelman wel een verklaring. “Het Berber is vooral een gesproken taal. Het heeft geen echte schrijftraditie. En in zekere zin gaat dit ook op voor het Fries: ook het Fries is vooral een gesproken taal.”

In Friesland trof Edelman vaker borden aan in het Engels dan in het Fries. “Maar ook andere westerse talen hebben een zeker prestige. Het Italiaans bijvoorbeeld wordt veel gebruikt door schoenenzaken. Hoewel de taalkeuze voor een groot deel onbewust is, hebben deze talen toch een bepaalde connotatie. Een goed voorbeeld is Vero Moda, een Italiaanse naam voor een Deens kledingbedrijf. Eigenlijk is het helemaal geen goed Italiaans. In het Italiaans zou het Vera Moda of Moda Vera moeten zijn. Maar dat doet er blijkbaar weinig toe. Het gaat om het gevoel dat de winkelier hiermee overbrengt.”

Identiteit

Hyke Bierma

Winkelnamen zijn dus wel degelijk belangrijk om identiteit uit te drukken. Dit bleek nog duidelijker uit de interviews die masterstudent Hyke Bierma afnam in Friesland. “De eigenaren van ijssalon De iisbear in Franeker bijvoorbeeld, kozen voor een Friese naam. Ook de openingstijden van hun winkel hebben ze heel bewust in het Nederlands en in het Fries afgedrukt.”

Waar de promovenda wel tegenaan liep bij haar onderzoek was dat er vrij weinig bekend is over de talen die gesproken worden in Nederland. “Hoeveel talen worden er precies in Amsterdam gesproken? Tijdens mijn onderzoek kwam ik erachter dat hier maar weinig over bekend is. Ik hoop dan ook dat hier in de toekomst meer onderzoek naar gedaan wordt.”

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 oktober 2010
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.