20 mei 2019

“Groningen gaat roken in de publieke ruimte verbieden. Hierdoor mag er op bepaalde plekken op straat bijvoorbeeld bij ziekenhuizen niet meer gerookt worden. Maar wat voor zin heeft zo’n rookverbod eigenlijk? Kennislink redacteur Elles Lalieu schreef in 2009 al over de gezondheidsvoordelen bij een rookverbod.”

Je leest:

Minder hartaanvallen dankzij rookverbod

Minder hartaanvallen dankzij rookverbod

Auteur: | 22 september 2009

In verschillende landen wereldwijd is het sinds een aantal jaar verboden om te roken op de werkplek en in publieke gelegenheden. Deze maatregel dient ter bescherming van de gezondheid van niet-rokend personeel. Heeft zo’n rookverbod het gewenste effect? Twee grootschalige studies die deze week gepubliceerd worden, laten zien dat het aantal hartaanvallen in landen met een rookverbod gemiddeld met 17 procent is afgenomen.

Roken is een belangrijke risicofactor voor het krijgen van een hartaanval. Stoffen uit sigarettenrook maken het bloed ‘plakkerig’, waardoor het gevoeliger is voor klonteren. Daarnaast bevat het bloed van rokers zeer weinig HDL-cholesterol (beter bekend als ‘goed’ cholesterol). Ook gevaarlijke hartkloppingen komen bij rokende mensen veel voor. Dankzij deze effecten hebben rokers twee keer zo veel kans om een hartaanval op te lopen als mensen die niet roken.

Op woensdag 26 september 2018 stemde de gemeenteraad van Groningen in met een voorstel om roken in de publieke ruimte op bepaalde gebieden niet langer toe te staan. Vanaf nu kan de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) aangepast worden, waarmee de gemeente gebieden in de openbare ruimte rookvrij kan verklaren. Het initiatief komt bij instanties te liggen. Zij moeten zelf een aanvraag doen bij de gemeente om de APV aan te passen.

In 2008 werd als eerste een heel gebied rond een ziekenhuis rookvrij verklaard, toen het hele terrein van Medisch Spectrum Twente in Enschede en Oldenzaal een rookvrije zone werd.

Niet-rokers beschermen

Maar voor niet-rokers die regelmatig in de rook van een ander zitten, geldt ook een verhoogd risico. De kans dat zo iemand het aan zijn hart krijgt, ligt 25 tot 30 procent hoger dan bij mensen die nauwelijks of nooit sigarettenrook om zich heen hebben. Om niet-rokers tegen de nadelige effecten van het roken te beschermen, hebben veel landen enkele jaren geleden een rookverbod ingesteld. Dit houdt in dat er op de werkplek en in publieke gelegenheden niet mag worden gerookt, behalve in speciaal daarvoor aangelegde ruimten.

Nederland heeft sinds 2004 zo’n rookverbod. Vorig jaar werd de wetgeving aangescherpt waardoor het nu ook niet meer is toegestaan om te roken in horeca-inrichtingen (bars, discotheken) en het openbaar vervoer.

Rookzone op een Nederlands station. Roken is sinds 2008 niet meer toegestaan in de stationshal, op het perron of in de trein. Alleen in de rookzones mogen mensen nog een sigaretje opsteken.

Direct resultaat

Over het resultaat dat een rookverbod oplevert, zijn nog weinig cijfers beschikbaar. Twee grootschalige Amerikaanse onderzoeken brengen hier deze week verandering in. Medici James Lightwood en David Meyers stelden, onafhankelijk van elkaar, vast dat het aantal hartaanvallen in landen met een rookverbod gemiddeld met 17 procent is afgenomen. Zij analyseerden hiervoor de gegevens van een tiental studies afkomstig uit Amerika, Canada en Europa.

Het voordelige effect van een rookverbod is vrijwel direct zichtbaar. In de meeste landen daalt het aantal hartaanvallen binnen drie maanden. Deze daling blijft ook doorzetten. Drie jaar na invoering van het rookverbod kan het aantal hartaanvallen al met 36 procent zijn gedaald. Lightwood: “Na een korte tot middenlange tijd voorkomt een rookverbod veel hartaanvallen. De nul zullen we nooit halen, maar het beschermende doel van het rookverbod is zeker realistisch”.

Roken ontmoedigen

Wie hebben er het meest baat bij een rookverbod? Hiernaar heeft Meyers verder onderzoek gedaan. Met name onder mensen die werken in publieke gelegenheden en onder jongeren is het aantal hartaanvallen sterk gedaald, zo vond hij. “Jongeren begeven zich over het algemeen vaak in clubs en bars waar roken altijd een onderdeel is geweest van het sociale gedrag. Het rookverbod heeft hieraan een einde gemaakt”.

Beide onderzoekers onderschrijven niet alleen het nut van het rookverbod. Zij pleiten ook voor andere maatregelen om het gebruik van tabak verder te ontmoedigen. Hierbij valt te denken aan betere voorlichting, een hulplijn voor mensen die met roken willen stoppen en een hogere belasting op sigaretten en andere rookwaar.

Bronnen

  • Cardiovascular effect of bans on smoking in public places (David Meyers e.a.), Journal of the American College of Cardiology, september 2009
  • Declines in acute myocardial infarction following smokefree laws and individual risk attributable to secondhand smoke (James Lightwood en Stanton Glantz), Circulation, september 2009

Zie ook

Een hartaanval inademen (Kennislinkartikel) Gruwelfoto op tabaksverpakking werkt niet (Kennislinkartikel) Stoppen kun je leren (Cicero) Rokersbrein hunkert op drie manieren (Kennislinkartikel)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 september 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.