Je leest:

Milieutrends leiden tot maatregelen

Milieutrends leiden tot maatregelen

Auteur: | 18 april 2007

De milieuwaarschuwingen zijn de laatste tijd niet van de lucht: poolkappen smelten langzaam en skiën in de Alpen is over tientallen jaren wellicht voorbij. Hoewel sommige wetenschappers deze doemscenario’s over de mogelijke gevolgen van klimaatverandering overdreven vinden, zorgt zo’n milieutrend er wel voor dat er drastische milieumaatregelen worden genomen, leert de ervaring.

Herkent u deze nog, een van de spotjes van de overheid over zure regen? Het zou niet lang meer duren of alle bossen zouden verdwijnen, tenzij we snel zouden ingrijpen, was de boodschap begin jaren tachtig.

Jan Fransen van Stichting Natuur en Milieu was voor de milieuorganisatie betrokken bij de campagne tegen zure regen. Hij herinnert zich nog goed hoe hij opeens een gewillig oor vond bij politici.

Beluister het gesprek van verslaggever Sigrid Deters met Jan Fransen, opgenomen bij het bospaadje waar hij in de jaren tachtig regelmatig kwam om de gevolgen van zure regen in de praktijk te bekijken.

Beluister hier het interview van Sigrid Deters met Jan Fransen (4’24"):

“Wij wisten al sinds de jaren zeventig dat de meren in Scandinavië verzuurden en dat het slecht ging met de bossen in Oost Europa. Maar de belangstelling hiervoor was klein. Pas toen de Duitse bodemonderzoeker Ulrich in 1983 bekend maakte dat de bossen in West-Duitsland op het punt stonden af te sterven door de verzuring van de grond kwam Europa in beweging. Ik weet nog goed dat een kamerlid mij vroeg voor hem een motie te schrijven over de schadelijke gevolgen van zure regen en hoe we dat moesten aanpakken.”

In korte tijd werden er maatregelen genomen om de verzuring tegen te gaan. Kolencentrales moesten verplicht rookgasontzwaveling dan wel zwavelverwijdering aanbrengen en personenauto’s werden aangepast waardoor ze minder stikstofoxiden, koolmonoxide en koolwaterstoffen uitstootten.

Achteraf bleken er meerdere oorzaken aan de slechte toestand van de Europese bomen ten grondslag te liggen, vertelt Fransen. Maar de hype was volgens hem niet overtrokken. “Je hebt zo’n hype nodig om het milieu bovenaan het prioriteitenlijstje te krijgen van de politiek. Als die maatregelen toen niet waren genomen, weet ik niet of de bossen er nu nog wel zouden staan.”

Ozon

Enkele jaren later, in 1985, zorgde de ontdekking van een groot gat in de ozonlaag boven Antarctica voor grote opschudding. Zonder de beschermende werking van de ozonlaag komt ultraviolette straling zo sterk binnen dat het een gevaar oplevert voor de volksgezondheid. Die ongefilterde straling kan huidkanker veroorzaken.

Vooral in Australië en Nieuw-Zeeland, die dichtbij het gat in de ozonlaag liggen, brak angst uit toen bleek dat daar het aantal mensen met huidkanker toenam vanwege de dunne ozonlaag. Zonnebrandcrèmes met zeer hoge beschermingsfactor kwamen op de markt, en badkleding met lange mouwen en pijpen en het gebruik van parasollen werden daar gemeengoed.

In 1987 werd naar aanleiding van deze ontdekking het Montreal Protocol opgesteld dat twee jaar later in werking trad. Daarin werden afspraken vastgelegd om de uitstoot van gassen die de ozonlaag aantasten, te beperken. Vooral drijfgassen in spuitbussen en CFK’s die in koelkasten en piepschuim werden verwerkt zijn zeer schadelijk voor de ozonlaag. In Nederland werden versneld maatregelen genomen om de uitstoot van deze gassen te stoppen. Dit heeft ertoe geleid dat de laatste CFK-houdende koelkast eind 1995 werd gemaakt. Maar een ijskast heeft een levensduur van gemiddeld 15 jaar en het zal nog tot 2009 duren voordat er meer CFK-vrije koelkasten dan CFK-koelkasten in omloop zijn.

Om te voorkomen dat de CFK’s uit oude koelkasten in het milieu terechtkomen, zijn strenge regels opgesteld voor de verwerking ervan. Het recyclingbedrijf CoolRec in Dordrecht is het enige gecertificeerde bedrijf in Nederland dat deze CFK-houdende koelkasten mag verwerken.

Verslaggever Willemien Groot kreeg van van directeur Nico van Lith van CoolRec een rondleiding en uitleg over het afbreken van CFK’s in oude koelkasten. Beluister de reportage.

Hoor hier meer over het afbreken van CFK’s in de verwerkingsinstallatie van CoolRec:

Stroomversnelling

Wederom staat het milieu volop in de belangstelling. Professor Kees van Woerkum van Wageningen Universiteit en Research (WUR) heeft onderzoek gedaan naar milieutrends. Hij ziet dat de wereldwijde aandacht in een stroomversnelling kwam dankzij de film ‘An inconvenient Truth’ van Al Gore, die najaar 2006 in première ging. “We zijn al jaren bezig met de klimaatverandering, maar door deze film is de belangstelling voor de discussie rond dit thema enorm toegenomen.”

In de film vertelt de voormalig vice-president van Amerika met grote overtuiging dat de wereld ernstig wordt bedreigd door de klimaatsverandering. Als we niet snel ingrijpen, is zijn boodschap, zijn de gevolgen niet meer te overzien.

Volgens van Woerkum is het nodig milieuproblemen op zo’n indringende wijze onder de aandacht van het grote publiek te krijgen. Van Woerkum: “Er is altijd al een licht onbehagen, mensen weten al iets van de klimaatverandering. Maar er moet een moment komen dat mensen wakker schudt en dat iedereen voelt: nu moet er écht iets gebeuren.”

Beluister de uitzending van ‘Het Verschil’ over milieutrends, 18 april 2007:

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Radio Nederland Wereldomroep (RNW).
© Radio Nederland Wereldomroep (RNW), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 april 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.