Je leest:

Milankovitch en moessons

Milankovitch en moessons

Auteur: | 12 november 2003

De fameuze ‘curve van Milankovitch’, die de hoeveelheid zonne-instraling weergeeft – en die ook de temperatuurfluctuaties in het Pleistoceen verklaart – blijkt op tal van andere verschijnselen invloed te hebben. Hoe dat precies in z’n werk gaat is lang niet altijd bekend. Gezien de duidelijke relaties tussen de curve en het klimaat op aarde, wordt er echter steeds meer onderzoek naar deze verbanden gedaan. Nu is een begin gemaakt met onderzoek naar de vraag of (en zo ja: hoe en in welke mate) veranderingen in het gedrag van moessons samenhangen met ‘Milankovitch’.

Moessons zijn van groot belang voor het klimaat op aarde als geheel: door geen enkel ander proces wordt zoveel warmte en vocht via de atmosfeer verplaatst. Om hiervan een indruk te geven: de drie veruit grootste moessonsystemen zorgen samen voor een massatransport (lucht met alle daarin aanwezige gassen, inclusief waterdamp) van 80 miljard kg per seconde. Deze drie systemen zijn de Indiase, de Aziatische en de Australische moessons; hierbinnen kunnen overigens weer subsystemen worden onderscheiden.

Moessonsystemen, gekenmerkt door het optreden van veelal langdurige regenseizoenen, zijn onregelmatig van aard. Die onregelmatigheid betreft zowel korte perioden (jaren) als lange (in de orde van grootte van Milankovitch-cycli, dus in de grootte van tienduizenden jaren). Ook in het geologische verleden waren de moessons onregelmatig, maar de vraag is of in die onregelmatigheid een cycliciteit is te ontdekken. Een dergelijke vondst zou immers betekenen dat de klimatologische veranderingen onder invloed van de moesson voor de toekomst beter zijn in te schatten, wat van belang is voor een beter inzicht in te verwachten klimaatfluctuaties.

Opmerkelijk is paleoklimatologisch onderzoek op dit terrein zich steeds heeft toegespitst op de drie grote moessonsystemen afzonderlijk, terwijl het huidige onderzoek vooral wereldwijde verschijnselen betreft. Integratie van beide werkwijzen zou veel nieuwe inzichten kunnen opleveren. We weten inmiddels veel over het dynamische verband tussen de diverse huidige Indo-Pacifische moessonsubsystemen onderling, en ook over hun dynamische verband met andere verschijnselen zoals de El Niño/Southern Oscillation (ENSO) en de Tropical Biennial Oscillation (TBO). Wat dat betekent voor de individuele moessonsystemen is echter nauwelijks bekend.

Er zijn inmiddels ook aanwijzingen dat klimatologische fluctuaties die verband houden met de ENSO een cycliciteit vertonen met de precessie van de aardas (een van de drie belangrijkste parameters van de Milankovitch-cycli). Dat zou inhouden dat de gemiddelde klimatologische omstandigheden in de tropen samenhangen met de precessie. Alleen al deze (waarschijnlijke) relatie laat zien hoezeer ons klimatologisch inzicht zou verbeteren indien we zouden weten in hoeverre de Milankovitch-cycli hierop invloed uitoefenen. Daarvoor zal echter eerst nog veel meer over klimatologische fluctuaties in het geologische verleden duidelijk moeten worden. En dat blijft een lastige opgave, omdat er alleen maar indirect (via biologische, geochemische, fysische en isotopen-geologische methoden) gegevens zijn te verzamelen. Voor het nu in gang gezette onderzoek zijn dergelijke onderzoeksmethoden van groot belang; hun betrouwbaarheid (zoals die kan blijken uit interne consistentie en gelijke uitkomsten via diverse methoden) zal dan ook verder worden onderzocht en -zo mogelijk – verfijnd.

Bronnen:

Clemens, S., Wang, P. & Prell, W., 2003. Monsoons and global linkages on Milankovitch and sub-Milankovitch time scales – preface. Marine Geology 201, p. 1-3. Figuur welwillend ter beschikking gesteld door Steven Clemens, Department of Geology, Brown University, Providence (USA).

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 november 2003
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.