Je leest:

Microgolven trommelen landmijnen op

Microgolven trommelen landmijnen op

Auteur: | 17 juni 2010

Wereldwijd liggen meer dan 100 miljoen landmijnen verborgen. Het opruimen daarvan is duur en moeilijk. Natuurkundigen bedachten een elegante en goedkope oplossing.

Voor miljoenen mensen is het een gevaar dat altijd op de loer ligt: landmijnen. Ze blijven liggen nadat een oorlog is afgelopen en maken geen onderscheid tussen soldaten en onschuldigen. Opruimacties zijn duur en moeizaam, en jaarlijks verliezen duizenden mensen één of meerdere ledematen doordat ze op een verborgen mijn stappen. Het Amerikaanse leger sponsorde een groep natuurkundigen om te zoeken naar een eenvoudige, goedkope manier om van die mijnen af te komen. Het resultaat ligt er nu: een apparaat gemaakt van goedkope tweedehands onderdelen dat microgolven gebruikt om landmijnen op te sporen.

h3. Metaaldetector De meest voor de hand liggende manier om landmijnen op te sporen is met een metaaldetector. Helaas is die methode niet ideaal: de detector gaat af bij ieder metalen voorwerp dat onder de grond ligt, en bovendien worden moderne landmijnen vaak van plastic gemaakt. Het duurt met een metaaldetector enorm lang om een groot stuk terrein af te zoeken.

De uitvinder, John Scales, is natuurkundedocent aan de Colorado School of Mines. Deze onderzoeksuniversiteit is gespecialiseerd in aardwetenschappen. Scales ging met zijn collega Martin Smith en een aantal studenten aan de slag in opdracht van het Amerikaanse ministerie van defensie. Hun ontwerp moest een mijnendetector worden die zowel goedkoop als breed toepasbaar zou zijn. Zo kan hij eenvoudig ingezet worden in bewoonde gebieden waar landmijnen begraven liggen.

De werking van de detector is gebaseerd op ultrageluid en microgolven. Een puls van ultrageluid brengt de grond aan het trillen. Daarna wordt met microgolven heel precies het trillingspatroon van de grond gemeten. Als er een landmijn aan het oppervlak begraven ligt, trilt de grond daar anders dan op lege plaatsen.

h3. Van de ratten besnuffeld Zowel honden als knaagdieren kunnen getraind worden om landmijnen op te sporen. Hun gevoelige neuzen kunnen het springstof ruiken, waarna ze hun begeleiders kunnen attenderen op de mijn. Een groot voordeel van het gebruik van kleine dieren om mijnen op te sporen is dat ze door hun lage gewicht de mijn niet laten ontploffen. Wel is het een langzame methode, vooral nuttig om een klein aantal goed verstopte mijnen onschadelijk te maken.
Wikimedia Commons

De werking van de nieuwe mijnendetector lijkt erg op die van bestaande laser-Doppler-detectoren. Die detectoren gebruiken de reflectie van een laserstraal om verschillen in trilling van de grond te detecteren. Maar zo’n laserapparaat kost een miljoen dollar, terwijl de bouw van een microgolfdetector van Scales slechts zo’n 10.000 dollar kost. Daarbij wordt gebruik gemaakt van tweedehands onderdelen – sommige daarvan heeft het onderzoeksteam op eBay aangeschaft.

De goedkope, betrouwbare mijnenzoeker kan het dagelijks leven van miljoenen mensen in voormalige oorlogsgebieden een stuk veiliger maken. Het gebruik van landmijnen die ontploffen als een persoon erop stapt is in de meeste landen verboden. Helaas worden er door sommige legers nog steeds landmijnen gebruikt, en totdat ze daarmee ophouden blijft deze vorm van symptoombestrijding de beste aanpak van het probleem.

h3. Grof geschut Er is eigenlijk maar één manier om een groot mijnenveld onschadelijk te maken: er iets groots en zwaars overheen laten rijden dat alle mijnen laat ontploffen. Deze afstandbestuurbare tank is een voorbeeld van zo’n machine. Hij ploegt tegelijk de grond om, zodat mijnen die niet afgaan in ieder geval op hun zijkant worden gerold. Op die manier kunnen ze minder schade aanrichten.
Fondation Digger
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 juni 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.