Je leest:

Meteorietkrater in de Noordzee in kaart gebracht

Meteorietkrater in de Noordzee in kaart gebracht

Auteur: | 1 augustus 2002

Al een paar jaar geleden waren er tijdens het zoeken naar aardolielagen in de Noordzee aanwijzingen dat mogelijk een meteorietinslag had plaatsgevonden. Maar pas onlangs werd dat met de nieuwste seismologische methoden bevestigd en kon een driedimensionale kaart van het inslaggebied worden gemaakt. Een artikel hierover verscheen in het Britse wetenschappelijk tijdschrift Nature van deze week.

Lokatie en seismische kaart van de Silverpit krater. Hoe donkerder weergeven, des te steiler de hellingen. Illustratie: Nature/BP/PGL

Jammer genoeg wordt de krater geen toeristische attractie. Hij ligt niet alleen bedolven onder een 270 meter dikke laag sedimentmaar ook nog eens 36 meter onder water. “Doordat de krater klaarblijkelijk snel met sedimenten van kalk en klei werd gevuld, hebben we te maken met een bijzonder goed bewaarde inslagkrater,” reageert prof.dr. John G. Spray, geoloog verbonden aan de Impact Geology Group van de universiteit van New Brunswick in Canada.

“De centrale krater heeft een diameter van ongeveer drie kilometer en om het kratergat liggen tot op een afstand van 10 kilometer ringen van dalen en heuvelruggen die soms vijftig meter hoog zijn,” vervolgt Spray. "Dat is vreemd, want normaal zie je dat alleen bij zeer grote kraters, zoals de Sudbury-krater in Canada en Vredevoort in Zuid-Afrika. Op andere hemellichamen gaat het om 2000 kilometer grote kraters zoals Mare Orientale op de maan. Dat de Britse petrologen Simon A. Stewart van BP en Philip J. Allen van Production Geoscience Ltd. een meervoudig geringde krater van slechts 20 kilometer in doorsnede hebben gevonden, is dus al zeer bijzonder.

De voornaamste inslagstructuren die zijn te vinden op de aarde of de maan. a) De kleinste vorm is de komvormige krater. Bij grotere kraters doen zich meer complexe structuren voor. b) centrale berg door terugvering van het aardoppervlak na de inslag (isostasie). c) centrale ringberg. d) meervoudige ringstuctuur. (John Spray/Nature)

“Hoe meervoudige ringstructuren ontstaan is nog steeds niet duidelijk. De verklaringen lopen uiteen van ‘Bingham-vloeifstofgedrag’ (dat is te vergelijken met de concentrische golven die ontstaan als je een steen in een vijver gooit) tot het ontstaan van breuken en verzakkingen als gevolg van de inslag. Het laatste lijkt het geval bij Silverpit. Stewart en Allen wijzen erop dat de ringen zich voordoen op plaatsen waar poreuze kalk is gelaagd door ondoordringbare klei. De klei kan slip tussen de gesteenten hebben vergemakkelijkt. Als dat werkelijk zo is, is de meervoudige ringstructuur van Silverpit een gevolg van lokale gelogische invloeden. In dat geval hebben we niet te maken met een geheel nieuw type inslagstructuur.

“In totaal zijn op aarde zo’n 160 kraters bekend die zijn ontstaan zijn door inslagen van hemellichamen. In tegenstelling tot de meeste meteorietkraters is Silverpit goed bewaard gebleven, omdat het gat al zo snel werd opgevuld door sedimenten. Kraterinslagen op het vaste land waren miljoenen jaren onderhevig aan weer en wind, waardoor de structuur veel moeilijker is vast te stellen.

“Afgezien van het driedimenionsale beeld dat is verkregen door seismologische sonderingen, moet natuurlijk nog verder worden onderzocht of we hier werkelijk te maken hebben met een inslagkrater. Je moet danb kijken naar schokeffecten in de bodem, wat te herkennen is aan microscopische, minerale deformaties of het ontstaan van zogenaamde ‘stralenkalk’ (kegelvormige breuksystemen die zijn ontstaan door schokgolven in het gesteente). In het verleden zijn ter plekke al eens twee boringen verricht om te speuren naar olie en gas. Maar daarbij werden maar weinig bodemmomnsters genomen. Omdat bij inslaggebieden vaak grote opeenhopingen olie en gas worden gevonden, zullen die bodemmonsters nog wel komen als het gebied rond Silverpit verder wordt onderzocht.”

Dit artikel is een publicatie van Astronet.
© Astronet, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 augustus 2002

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.