Je leest:

Meer zand in ondergrond, mogelijk meer olie

Meer zand in ondergrond, mogelijk meer olie

Auteur: | 13 december 2010

De olie- en gasvoorraden raken op. Er zijn echter twee opties om dat iets te rekken: of meer uit het reservoir halen, of nieuwe reservoirs vinden. Promovendus Ingwer Bos ontdekte dat er meer zand in de Nederlandse ondergrond zit dan voorheen gedacht en dit zand kan een prima reservoir zijn.

De ondergrond van Nederland is al goed bestudeerd. Heel goed zelfs ten opzichte van veel andere landen in de wereld. Toch geeft nieuw onderzoek nog steeds verrassingen prijs. Zo ook het promotieonderzoek van Ingwer Bos (Universiteit Utrecht). Hij laat zien dat er veel meer zand in delen van de Nederlandse ondergrond zit dan gedacht. Olie, indien aanwezig, kan hierdoor wellicht makkelijker gewonnen worden dan tot nu toe werd gedacht. Ook onderzocht Bos bodemdaling in Nederland, en dan met name door het inklinkende veen. Hij verdedigt zijn proefschrift later deze maand.

De locatie van de olie- en gasvelden in Nederland op 1 januari 2008.
TNO-Geological Survey of the Netherlands

Olie en gas

Olie en gas zit diep in de ondergrond, meestal tussen de poriën van zand- en grindafzettingen. Een belangrijk gedeelte van dit zand is ooit gevormd in delta’s die in sommige gevallen heel erg leken op de Rijn-Maasdelta en die sinds het laatste glaciaal, zo’n 11.700 jaar geleden, zijn afgezet. “Het voordeel van de Rijn-Maasdelta is dat de afzettingen dicht aan het oppervlak liggen en daardoor goed te bestuderen zijn,” vertelt Bos. “Door onderzoek daaraan te doen hopen we ook dieper gelegen aardlagen beter te kunnen interpreteren. Hierdoor kunnen we dan beter voorspellen waar zand -en dus olie- zit. Het meeste zand in delta’s zit in het bovenstroomse gedeelte (in Nederland tussen Lopik en Woerden), verder benedenstrooms is er maar weinig zand. Tenminste, dat dacht men toen ik aan mijn onderzoek begon…”

De monding van de Rijn en de Maas.
NASA

Meer zand

Maar uit het onderzoek van Bos blijkt dat de hoeveelheid zand (en dus ook het potentieel aan olie) met 40% wordt onderschat wanneer alleen maar naar zandafzettingen in geulen gekeken wordt. “In het bovenstroomse gedeelte van delta’s werkt dat prima, omdat daar zand vooral in riviergeulen wordt afgezet. In het benedenstroomse gedeelte van delta’s gaat dat niet op,” vertelt Bos. Daar wordt namelijk ook buiten de geulen erg veel zand afgezet, onder andere in meren. “Wanneer je met deze kennis naar oudere (dieper gelegen) afzettingen zou gaan kijken, kan het zomaar zo zijn dat er veel meer zand in zit dan tot nu toe gedacht werd.” Dat betekent mogelijk dat sommige oliereservoirs ineens wel economisch rendabel zijn en dat de geschatte reserves op sommige plekken ook groter zullen zijn dan voorheen gedacht.

Het Friesche Veen in Drenthe. Hier is nog moerasbos te zien. Een groot gedeelte van dit laagveen is afgegraven in het begin van de 19e eeuw.
Serassot, Creative Commons

Bodemdaling

Op zandgronden staan alle gebouwen stevig, maar dat is anders in gebieden waar klei en veen in de ondergrond zit. Vooral als er veen in de ondergrond zit kan bodemdaling heel snel gaan. Hoe snel hangt af van het type veen dat in de ondergrond zit. Bos: “Ik heb in mijn onderzoek laten zien hoe je op een eenvoudige manier kan bepalen welk type veen er in de ondergrond zit.”

Hoeveel de bodem daadwerkelijk zal dalen, hangt van nog veel meer factoren af zoals de dikte van de veenlaag, hoe laag het grondwater staat en of het veen belast wordt met bijvoorbeeld een snelweg of gebouwen. Het gaat in Nederland dan vooral om gebieden in Friesland, het Groene Hart en Laag Holland (Noord-Holland tussen Amsterdam, Alkmaar en Hoorn). Bos heeft zelf overigens ook ervaring met bodemdaling: hij woont namelijk in Gouda, waar veel tuinen elke 5-10 jaar opgehoogd moeten worden.

Ingwer Bos verdedigt zijn onderzoek op 22 december om 10:30 in het Academiegebouw (Domplein 29) te Utrecht. De titel van zijn proefschrift luidt: “Distal delta-plain succession – Architecture and lithofacies of organics and lake fills in the Holocene Rhine-Meuse delta, The Netherlands”.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 december 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.