Je leest:

Marsonderzoek met ballonnen

Marsonderzoek met ballonnen

Auteur: | 16 juni 2006

Na satellieten in een baan om Mars en robots die op het oppervlak rijden werken ruimtevaartorganisaties aan een nieuwe manier om onze buutplaneet te onderzoeken. Zeppelins met meetapparatuur moeten de atmosfeer en het oppervlak van Mars in kaart brengen. De Duitse Mars Society werkt aan de ballon Archimedes, die in 2009 naar Mars moet vertrekken

NASA’s Mars Rovers Spirit en Opportunity onderzoeken sinds begin 2004 het oppervlak van de Rode Planeet. De robotkarretjes onderzochten de samenstelling van de Marsbodem rond hun landingsplaats en produceerden een schat aan informatie over onze buurplaneet. In totaal hebben ze sinds hun landing bijna vijftien kilometer gereden. Kan een rijdende robot als de Amerikaanse Mars Rover of de toekomstige ExoMars-robot van ESA gedetailleerd onderzoek aan mineralen in de Marsbodem doen, veel terrein bestrijkt dat onderzoek niet.

De panoramische camera van Mars Rover Spirit schoot dit plaatje van het Marsoppervlak. NASA’s onderzoekers denken dat de rots op de voorgrond een ijzermeteoriet is, vanuit de ruimte neergestort op Mars. bron: NASA / JPL / Cornell Universiteit Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Een satelliet als ESA’s Mars Express of NASA’s Mars Global Surveyor is prima toegerust om globale metingen aan de hele planeet te doen. Toch heeft ook een satelliet zijn beperkingen. Een apparaat in omloopbaan mag niet te dicht bij de planeet komen; dan verliest het door luchtwrijving snelheid en stort uiteindelijk neer. Het Internationale Ruimtestation ISS, dat op 300 tot 400 kilometer boven ons hoofd zijn baantjes trekt, zakt meters per jaar. Hoe lager de satelliet, hoe sneller het baanverval.

Luchtballonnen kunnen net zulke scherpe opnames maken als een satelliet in een omloopbaan, maar werken tot duizend keer dichter bij het planeetoppervlak. Vanuit de lucht kunnen ze ongehinderd door lastig begaanbaar terrein hun waarnemingen doen. De atmosfeer zelf is ook onderwerp van onderzoek; een Marsballon kan de heersende windpatronen, samenstelling, druk en temperatuur van de Marsatmosfeer in kaart brengen.

Archimedes, de Marsballon van de Duitse Mars Society, opgeblazen in het voetbalstadion van München. bron: Mars Society Duitsland

De ballon Archimedes is een project van de Mars Society in Duitsland en zal jaren eerder dan projecten van ESA en NASA op Mars aankomen. Het experiment is niet bedoeld om maanden over Mars te zweven, maar moet tijdens een langzame glijvlucht naar het oppervlak haar waarnemingen doen. De Duitse enthousiastelingen van de Mars Society bouwen al jaren aan Archimedes, die meelift met de AMSAT P5-A satelliet naar Mars. Vanuit een omloopbaan om de Rode Planeet daalt Archimedes af naar het oppervlak.

Aanvankelijk was het de bedoeling de ballon tijdens de afdaling op te blazen, maar door de lage luchtweerstand van de dunne Marsatmosfeer is dat een hachelijke onderneming. “Er is maar weinig tijd om het vaartuig af te remmen tijdens de afdaling, dus je moet heel snel iets groots zien op te blazen”, legt Archimedes’ ontwerper dr. Hannes Griebel uit. Hij koos er uiteindelijk voor zijn geesteskind al in de ruimte op spanning te brengen en beschermd door een hittewerend schild in de atmosfeer te laten zakken.

Artist’s concept van de Marsballon waar NASA’s Institute for Advanced Concepts aan werkt. Deze ballon kan zichzelf sturen door zijn meegesleepte draagvleugel als roer te gebruiken. bron: NASA

De Duitse Archimedes is een privaat initiatief voor Marsverkenning en door een beperkt budget erg bescheiden. Zo kan de ballon zichzelf niet sturen of langer dan 90 minuten in de lucht blijven. NASA’s Institute for Advanced Concepts werkt aan een veel complexere Marsballon, die via een meegetrokken draagvleugel gestuurd kan worden. NASA’s Marsballon wordt gevuld met helium en kan naar schatting meer dan een jaar in de lucht blijven.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 juni 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.