Je leest:

Mammoet heeft veel mobiel DNA

Mammoet heeft veel mobiel DNA

Auteur: | 9 juni 2009

Van alle zoogdieren heeft de inmiddels uitgestorven wolharige mammoet de meeste mobiele DNA-fragmenten. Iets meer dan de helft van zijn complete DNA-code (genoom) bestaat uit verplaatsbare elementen. Tot die conclusie komt geneticus Stephan Schuster van de Penn State University. Schuster ziet een mogelijk verband tussen de hoeveelheid mobiel DNA en de kans op uitsterven.

De wolharige mammoet is enkele duizenden jaren geleden al uitgestorven, maar zijn DNA hebben we nog wel. Recent bracht de onderzoeksgroep van Schuster het genoom van de mammoet helemaal in kaart. De DNA-code bestaat uit bijna vijf miljard basen en is daarmee anderhalf keer zo groot als het menselijk genoom. Schuster wilde het DNA van de mammoet nog verder uitpluizen en ging daarom op zoek naar verplaatsbare elementen.

De wolharige mammoet heeft, in vergelijking met andere zoogdieren, veel mobiel DNA. Vooral retrotransposons (elementen die zichzelf verplaatsen via RNA) komen bij de mammoet veel voor.

Verplaatsbare elementen zijn stukjes DNA die vrij door het genoom heen kunnen springen. Zij veroorzaken daarbij mutaties die bijdragen aan de uitbreiding van het totale genoom. Ieder zoogdier heeft verplaatsbare elementen in zijn DNA, maar er zijn wel verschillen. Schuster vergeleek is zijn studie het mobiele DNA van de wolharige mammoet met dat van de kortstaartopossum en de mens.

Nieuwe recordhouder

Het complete aandeel van verplaatsbare elementen is het grootst in de mammoet (54 procent) en het kleinst bij de mens (36 procent). Bij de mammoet vond Schuster vooral veel retrotransposons (elementen die zichzelf verplaatsen via RNA), bij de mens zijn juist meer DNA-transposons aanwezig. Twaalf procent van het mammoetgenoom bestaat uit een bijzondere klasse van retrotransposons.

Het gaat om lange stukken DNA die geen (of nauwelijks) herhalingen bevatten. Verschillende planten en ook muggen en zebravissen hebben zulke speciale retrotransposons, maar muizen en mensen niet. Met twaalf procent van deze lange DNA-stukken is de mammoet een nieuwe recordhouder. De kortstaartopossum had tot nu toe het grootste aandeel van de speciale retrotransponsons: ruim twee procent van zijn totale genoom.

De opossum is zijn record kwijt aan de wolharige mammoet. Met een totaal aandeel van twaalf procent heeft de mammoet toch echt meer speciale retrotransposons in zijn DNA dan de opossum (ruim twee procent).

De mammoet behoort, binnen de zoogdieren, bij de hoofdgroep Afrotheria. Hieronder vallen veel uiteenlopende diersoorten zoals de olifant, het aardvarken, de olifantsspitsmuis en de goudmol. Veel dieren uit de Afrotheria-groep hebben een hoog risico op uitsterven of zijn al uitgestorven. Schuster zoekt een mogelijke verklaring in het grote aandeel van mobiel DNA in het genoom van de mammoet. In de komende jaren wil hij onderzoeken of verplaatsbare elementen over het algemeen meer voorkomen bij leden van de groep Afrotheria dan bij dieren die niet bedreigd zijn.

Bronnen

Tracking the past: interspersed repeats in an extinct afrotherian mammal, Mammuthus primigenius (Fangqing Zhao, Ji Qi en Stephan Schuster), Genome Research, 8 juni 2009

Zie ook

Supernova mogelijk oorzaak van uitsterven mammoeten (Kennislinkartikel van Geonieuws) Mammoet komt bijna weer tot leven (Kennislinkartikel van Geonieuws)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 juni 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.