Je leest:

Maffia gedrag onder vogels loont!

Maffia gedrag onder vogels loont!

Auteur: | 7 maart 2007

Sommige vogelsoorten zoals de koekoek leggen hun eieren in nesten van andere vogelsoorten. Deze ‘gastheren’ accepteren de eieren van de parasiterende vogelsoort meestal, ook al zien ze er totaal anders uit dan hun eigen eieren. Waarom doen die gastheren dit en wat heeft het voor gevolgen? Daarop probeert een Amerikaans onderzoek antwoord te geven.

Bruinkop koevogels, een veel voorkomende soort in Amerika, zijn ook zulke parasieten die hun eieren in nesten van bijvoorbeeld citroenzangers leggen. Citroenzangers hebben twee strategieën om met de vreemde eieren om te gaan: ze kunnen de eieren uit het nest gooien of de afwijkende eieren accepteren en uit broeden. Het is bekend dat koevogels wraak nemen door de nesten van citroenzangers te vernielen als deze zangers de eieren eruit gooien. Maar het opvoeden van een vreemd jong kost de gastheren onnodig veel energie. Dus wat is evolutionair gezien het verstandigst om te doen voor de zangers? Om dit te bekijken hebben onderzoekers een experiment gedaan met nesten van de gastheren.

afb 1: bruinkop koevogel. Bron: http://commons.wikimedia.org/wiki/Molothrus_ater

afb 2: citroenzanger. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Citroenzanger

De nesten van citroenzangers werden in vijf verschillende groepen ingedeeld. In drie van de vijf groepen was een ei gelegd door de parasiterende koevogel. Bij twee van deze drie groepen verwijderden de onderzoekers het ei en in de andere groep lieten ze het ei liggen. Vervolgens vernauwden ze in één groep, waarbij het ei van de koevogel was verwijderd, tijdelijk de opening van de nestkast waardoor alleen de citroenvogels bij hun eigen nest konden komen. Omdat koevogels groter zijn, waren de nesten voor hen onbereikbaar geworden. Dit deden de onderzoekers om er zeker van te zijn dat de nesten van de gastheren uit wraak kapot gemaakt werden door koevogels en niet door de citroenzangers zelf. In de overige twee groepen waren geen eieren gelegd door de parasieten. Bij één groep was dit onmogelijk omdat deze nesten eerder al waren afgesloten en in de andere groep hadden de koevogels geen eieren gelegd ook al konden ze er wel bij.

afb 3: een nest van een citroenzanger (warbler) met eieren van een koevogel (cowbird) Bron: Hoover and Robinson

Hierna keken de onderzoekers hoeveel nesten in elke groep vernield werden en hoeveel jongen de gastheren voortbrachten. Als de nesten ontoegankelijk waren voor koevogels bleven ze allemaal intact. Hieruit blijkt dat deze vernielingen op naam komen van de parasieten en niet op die van de gastheren. Meer dan de helft van de nesten die wel toegankelijk waren voor koevogels en waarbij de eieren van de parasiterende vogels waren verwijderd, werden vernield. Slechts een klein deel van de nesten met een vreemd ei erin werd vernield. Hieruit blijkt dat koevogels hun gastheren nauwlettend in de gaten houden en terug komen om doelgerichte wraakacties te ondernemen! Het aantal jongen dat de gastheren in de verschillende groepen voortbrachten, verschilde ook. De nesten die niet toegankelijk waren voor de vandalisten, produceerden de meeste jongen. Vogels waarbij het afwijkende ei verwijderd was, hadden minder jongen dan diegene die de eieren uitbroedden omdat hun nesten en eieren vernield werden.

Vandalisme loont!

Het wraakgedrag van de parasieten blijkt evolutionair succesvol te zijn omdat hun eieren op deze manier uigebroed worden en daarom blijven de maffiosi dit vernielzuchtige gedrag vertonen. De gastheren daarentegen hebben weinig keus of hun nest wordt vernield en ze brengen geen jongen groot of ze moeten een extra ei uitbroeden. Uit dit onderzoek blijkt dus dat je als gastheer de vreemde eieren maar het beste kan accepteren als je eigen jongen je lief zijn!

Hoover and Robinson (2007) Retaliatory mafia behavior by a parasitic cowbird favors host acceptance of parasitic eggs. PNAS

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI).
© Nederlands Instituut voor Biologie (NIBI), sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 maart 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.