Je leest:

Longen herinneren griep

Longen herinneren griep

Auteur: | 1 juni 2011

Griep- en andere virussen die via de luchtwegen binnenkomen, worden in de longen razendsnel bestreden. Door doelgerichte afweercellen die alleen daar huizen. Dat klinkt logisch, maar tot nu toe dachten wetenschappers dat afweercellen vanuit het bloed de rest van het lichaam in trekken. Niets is minder waar, ontdekte promovenda Berber Piet. Haar onderzoek verklaart waarschijnlijk ook waarom we slechts sporadisch griep krijgen.

Wat gebeurt er precies in de longen op het moment dat een griepvirus het lichaam binnenkomt? Berber Piet, verbonden aan de afdelingen Experimentele Immunologie en Longziekten, nam de proef op de som met weefsel van patiënten die een stuk long moesten laten verwijderen. Wat ze zag, was een uiterst efficiënt verdedigingssysteem dat virussen vakkundig buiten het lichaam houdt.

In het bijzonder keek de promovenda naar de T-cellen, een speciaal soort witte bloedcellen die het geheugen van de afweer vormen. Zij zorgen ervoor dat een vreemd organisme bij een volgend ‘bezoek’ aan ons lichaam meteen herkend en bestreden wordt. Piet: ‘Als een virus of andere ziekteverwekker ons voor het eerst besmet, dan worden er T-cellen op afgestuurd. Zij ontwikkelen zich tot geheugencellen die alleen tegen deze indringer gericht zijn. Als het vreemde organisme terugkeert, kunnen deze cellen zich snel delen, zodat de ziekteverwekker geen kans krijgt om het lichaam verder binnen te dringen.’

De promovenda zag dat de geheugencellen die griepvirussen herkennen, vooral in de longen zitten. Precies op de plek waar ze het hardst nodig zijn. De cellen beschikken zelfs over speciale eigenschappen waardoor ze zich kunnen verankeren in de bekleding van de luchtwegen. Daar vormen ze de eerste verdedigingslinie tegen de griep.

Het influenzavirus dat griep veroorzaakt
Public Health Image Library

Een opmerkelijke vondst, die onlangs gepubliceerd werd in het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Clinical Investigation (JCI). ‘Men dacht namelijk altijd dat als je een virus inademt, de afweercellen vanuit de bloedbaan naar de longen reizen. Uit mijn onderzoek blijkt dat ze er al zijn’, legt Piet uit. ‘Bovendien lijken ze qua uiterlijk en functie totaal niet op T-cellen buiten de longen.’

De promovenda denkt dat ieder orgaan zijn eigen afweersysteem heeft, speciaal ingesteld om dat stukje van het lichaam te verdedigen. En dat heeft gevolgen voor het wetenschappelijk onderzoek. Nu kijken researchers die het immuunsysteem bestuderen, vrijwel uitsluitend naar bloed. Wat daar gebeurt, is de algemene gedachte, is een afspiegeling van afweerprocessen elders in het lichaam.

Maar de reactie van de T-cellen in de longen blijkt anders. ‘Elders zie je geheugencellen die giftige stoffen hebben klaarliggen. In de longen is dat niet zo. Maar als het nodig is, zijn die stoffen binnen enkele minuten aangemaakt. Vaak heb je niets aan grof geschut in de longen. We ademen namelijk constant van alles in. Op schadelijke organismen moet onmiddellijk gereageerd worden, terwijl onschuldige stoffen met rust gelaten moeten worden. Dat vergt een geavanceerde en georganiseerde afweer. Een systeem dat virussen heel specifiek aanpakt zonder allerlei afweerprocessen te activeren. Want juist daarvan word je ziek.’

Volgens Piet verklaart deze bevinding ook hoe het komt dat mensen relatief weinig door griep worden geveld. ‘Griepvirussen veranderen om de haverklap, maar T-cellen herkennen juist delen van het virus die niet zo vaak wijzigen. En daar kunnen ze razendsnel tegen optreden. Uit onderzoek blijkt dat T-cellen die zich het influenzavirus herinneren dat in 1918 een pandemie veroorzaakte, ook het Mexicaanse griepvirus van 2009 herkennen. Daarom hebben uiteindelijk maar weinig mensen de Mexicaanse griep gekregen.’

Dit artikel is een publicatie van AMC Magazine.
© AMC Magazine, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 juni 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.