Je leest:

Little Brother

Little Brother

Auteur: | 13 juni 2003

Het líjkt een groot uitgevallen vitaminepil, maar het ís een heuse digitale camera. Met de M2A Wireless Endoscopy Module is het eenvoudig en pijnloos geworden om het hele spijsverteringskanaal in beeld te krijgen. Er zijn alleen nog twee lastige vragen: wie moet al die beelden gaan bekijken, en wie betaalt ervoor? Hoewel hij goedkoper is dan de klassieke methode, wordt de ‘endoscopiepil’ (nog) niet vergoed.

De eerste endoscoop bestond uit metalen buizen die met behulp van scharnieren aan elkaar waren vastgemaakt. Het kostte dan ook erg veel moeite om met dit apparaat het eerste deel van het maagdarmkanaal zichtbaar te maken en verder dan dat kwam het eigenlijk niet. De flexibele endoscoop zorgde voor een revolutie in de endoscopie: na zijn intrede is hij verder ontwikkeld tot een modern apparaat, dat beelden van een videochip voor op de endoscoop direct op een beeldscherm laat zien. Ook met dit apparaat is echter het grootste deel van de dunne darm buiten bereik gebleven. De enige manier om dit deel te bezichtigen was een kijkoperatie waarbij een chirurg de endoscopist hielp.

Plakkertjes op de buik

In het najaar van vorig jaar is voor volwassenen het nieuwste type endoscoop op het toneel verschenen: een volwaardige digitale camera ter grootte van een grote vitaminepil, die op de darmperistaltiek het gehele maagdarmkanaal kan doorkruisen. Deze M2A (Mouth to Anus) endoscopy module bestaat uit een Complementary Metal Oxide Silicon (CMOS) camera, zes LEDjes (lichtgevende elementjes), twee zilveroxide batterijen en een zender. De zender stuurt via plakkertjes op de buik beelden naar een ontvanger die de patiënt bij zich draagt. De beeldkwaliteit is verbluffend: de capsule levert na een dag in het maagdarmkanaal ongeveer vijftigduizend haarscherpe afbeeldingen op.

Hoe pakt dit uit voor de patiënt? Het volgende scenario speelt zich op dit moment zo’n veertig keer per jaar in het LUMC af (zie ook intermezzo ‘Het is even slikken’): een patiënt komt rond een uur of acht bij een van de twee gespecialiseerde verpleegkundigen, Cindy Magdalena of Lies van Duin. Die neemt de procedure nog even door. Vervolgens brengt zij plakkertjes aan op de buik van de patiënt. Hierna slikt de patiënt een capsule in en blijft de rest van de dag in de buurt van het ziekenhuis, om bij eventuele storingen iemand te kunnen waarschuwen. ’s Avonds gaat de patiënt naar huis terug en is het ziekenhuis een zeven uur durende opname van de dunne darm rijker.

Bloedverlies

Maag-, darm- en leverarts Roeland Veenendaal is nauw betrokken bij de introductie van de M2A: "De capsule is nieuw, dus we zijn nog erg voorzichtig met het gebruik ervan. Hij wordt bijvoorbeeld pas toegediend nadat we een dunne darmfoto van de patiënt hebben gemaakt. We gebruiken de capsule als we moeite hebben met het stellen van een diagnose. Tot op heden is bloedverlies met onbekende oorzaak de belangrijkste indicatie voor het gebruik van deze capsule, omdat de M2A uitermate geschikt is om afwijkingen in de oppervlakte van de darmwand te onderzoeken, zoals zweertjes en vaatafwijkingen.

“Het toepassingsbereik van de M2A is zich echter al aan het uitbreiden. Veenendaal: “Patiënten die aan verteringsstoornissen of aan de ziekte van Crohn lijden, kunnen tegenwoordig, mits ze geen verstopping hebben, in aanmerking voor de capsule komen. Daarnaast kijken we met behulp van deze capsule naar erfelijke tumoren. We doen met de capsule ook wetenschappelijk onderzoek naar deze aandoeningen.” Vrouwen die zwanger zijn en mensen met bijvoorbeeld een pacemaker komen niet in aanmerking, vanwege het radiosignaal dat de capsule uitzendt. “We weten niet of die straling schade veroorzaakt”, aldus Veenendaal, “dus zullen sommige patiënten nog even op de capsule moeten wachten.”

Snelle doorvoer

Dankzij de vorm van de capsule is de kans dat hij een verstopping veroorzaakt praktisch nihil en lekkage door aantasting van zuren of enzymen heeft nog niet plaatsgevonden. De capsule doorloopt de slokdarm en de maag binnen een half uur en de vier tot zeven meter lange dunne darm binnen een uur of drie. De capsule wordt eenmalig gebruikt en verdwijnt na ongeveer een dag gewoon in het toilet. Veenendaal: “Bij één op de tweehonderd mensen blijft de capsule steken. Bij hen vindt dan, met een mooi woord, non-natural excretion plaats. Dat betekent gewoon dat de chirurg of de MDL-arts die capsule komt halen.”

Dat er slecht veertig capsules per jaar worden ingezet heeft dan ook niets te maken met de risico’s. Er zijn twee andere oorzaken: ten eerste neemt de analyse van de geproduceerde beelden een hoop tijd in beslag. Twee deskundigen, een arts en een nurse specialist, doen er elk één tot twee uur over om de duizenden beelden te analyseren. De tweede belemmering zijn de kosten. Veenendaal: “Ze worden niet vergoed. We moeten dus fondsen aanschrijven om deze capsules te betalen, iets waar professor Lamers, ons afdelingshoofd, ontzettend veel moeite voor heeft gedaan. Zonder zijn vooruitziende blik waren we nooit in de kleine groep terechtgekomen die zich gespecialiseerd heeft in het gebruik van de M2A. Hopelijk zullen ziektekostenverzekeraars en de overheid ze in de toekomst gaan vergoeden. Tot nu toe zitten ze alleen in Friesland en omgeving in het pakket.”

Blij is Veenendaal zeker met de M2A, die hij als eerste van een nieuwe generatie endoscopen ziet: “Dit cameraatje heeft misschien wel het tijdperk ingeluid van nieuwe vormen van diagnostiek, en behandelingen in dát deel van de dunne darmen dat tot een jaar geleden onbereikbaar was voor de maag-, darm- en leverarts.”

Het is even slikken

Chantal Kok (25) heeft zojuist geluncht en zit ontspannen voor de tv in een kamer op de afdeling Maag-, Darm- en Leverziekten van het LUMC. Na een dag geleefd te hebben op vloeibaar voedsel als pap, yoghurt en cup-a-soup waren de twee belegde broodjes erg welkom. “Kijk, hier zit het kastje waar ik ieder kwartier even op moet kijken.” Chantal laat een brede riem zien die haar buik bedekt. Daaronder zitten de plakkertjes, de sensoren die de beelden van de capsule doorsturen naar de ontvanger. ’Het lampje op de ontvanger knippert twee keer per seconde", legt ze uit, “maar het knipperpatroon verandert als er iets mis is met de batterij van de ontvanger, een plakkertje loszit of de capsule blijft steken. Dan moet ik iemand waarschuwen.” Vanochtend heeft ze zonder veel moeite de M2A capsule, waarvan de LEDtjes fel knipperden, met een glas water ingenomen. “Toch is hij nog best groot”, zucht Chantal, “en is het een vreemd gevoel om hem in je lichaam te hebben. Alles is gelukkig zonder problemen verlopen. Ik voel hem niet, heb ook geen pijn gehad.” Vanavond laat de verpleegkundige haar weer naar huis gaan, onder één voorwaarde: men wil er zeker van zijn dat de capsule het lichaam verlaat, dus ze moet even bellen als ze hem gesignaleerd heeft.

Dit artikel is een publicatie van Cicero (LUMC).
© Cicero (LUMC), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 juni 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.