Je leest:

Limburgs Woordenboek na 50 jaar klaar

Limburgs Woordenboek na 50 jaar klaar

Na 50 jaar komt er een eind aan het langstlopende Nijmeegse onderzoeksproject: volgende week wordt het 39e en laatste deel van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten gepresenteerd. Deze komt ook digitaal, met behulp van Google Earth, beschikbaar.

Donderdag 19 juni wordt in het Gouvernementsgebouw in Maastricht het 39e en laatste deel gepresenteerd van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten. Een monsterproject vindt daarmee zijn einde: aan het Woordenboek is sinds 1960 gewerkt door taalkundigen van met name de Radboud Universiteit Nijmegen en ook de KU Leuven. Resultaat: 10.000 pagina’s cultureel erfgoed, binnenkort ook digitaal beschikbaar.

Dialecten houden niet direct op bij landsgrenzen. Zo wordt het Limburgse dialect niet alleen in Nederlands Limburg gesproken, ook Belgisch Limburg hoort bij het Taalgebied van het Limburgs dialect. Klik op de afbeelding voor een vergroting

Sinds 1960 is er aan het Woordenboek van de Limburgse Dialecten (WLD) gewerkt en nu is de klus geklaard. De dialecten van Nederlands en Belgisch Limburg zijn geboekstaafd in een woordenboek van 39 delen. Anders dan gebruikelijk lopen die delen niet van A tot Z, maar is de indeling thematisch. Dat is voor het verzamelen van een dialect veel logischer en gemakkelijker: een onderzoeker kan zo z’n informanten laten praten over een bepaald onderwerp, waardoor al associërend steeds meer woorden ‘loskomen’.

Het WLD bestaat uit drie reeksen. De vroegste twee reeksen zijn woordenboeken die de agrarische woordenschat beschrijven en woordenboeken van vaktalen, vertelt Roeland van Hout, hoogleraar Toegepaste taalwetenschap en variatielinguïstiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen en projectleider van het WLD. ‘De onderzoekers zijn juist met die gebieden in de jaren zestig gestart, omdat ze, terecht, verwachtten dat die dialectwoorden het eerst verloren zouden gaan.’ Het laatste deel van het WLD gaat over karakter en gevoelens en maakt deel uit van de derde reeks woordenboeken, de algemene woordenschat over huis, wereld en mens, waaraan de onderzoekers in de jaren negentig begonnen.

In de dialectwoordenboeken staan de woorden niet netjes van A tot Z gerangschikt. De indeling verloopt thematisch, op onderwerp. Dit maakt het makkelijker om de verschillende dialectwoorden weer te geven.

Digitalisering en Google maps

Het Woordenboek van de Limburgse Dialecten is nu dus af – voor zover een woordenboek ooit af kan zijn. Van Hout meent dat er nog wel een aantal jaren doorgewerkt had kunnen worden aan het WLD, ‘maar je moet er een keer mee stoppen. In de 39 delen die er straks liggen, staan honderdduizenden verschillende inhoudswoorden en dat vormt een mooie, afgeronde verzameling. We hadden de voorzetsels en andere functiewoorden ook nog willen doen, maar het geld is op en dus ook de tijd – wat na bijna vijftig jaar kan gebeuren, natuurlijk.’

Waar de Nijmeegse dialectologen en taaltechnologen nog aan werken, is de complete digitalisering van de WLD. Van Hout: ‘Daarmee zijn we bijna klaar. In die digitale database is straks ook, makkelijker dan in de boeken, de verspreiding van woorden over bepaalde streken te zien. De gebruiker kan daarmee zelf zijn eigen Google maps maken. En de gebruiker kan alle woorden van zijn eigen dialect opvragen.’

Met behulp van Google Earth is goed zichtbaar waar in Limburg een kopje een kop/köpke (blauw) genoemd wordt, en waar een tas/teske (rood).

Langstlopend Nijmeegs onderzoeksproject

Na het Woordenboek van de Brabantse dialecten, ook gestart begin jaren zestig en afgerond in 2005, komt met de voltooiing van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten een eind aan het langstlopende onderzoeksproject van de Radboud Universiteit Nijmegen. De Nijmeegse Centrale voor Dialect- en Naamkunde was al die tijd de belangrijkste participant, gevolgd door de KU Leuven. Financieel werd het project gesteund door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek NWO, haar Belgische tegenhanger FWO en de beide provincies Limburg, maar vooral Nederlands Limburg.

Dit artikel is een publicatie van Radboud Universiteit Nijmegen.
© Radboud Universiteit Nijmegen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 juni 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.