Je leest:

Lijnen is gevaarlijk!

Lijnen is gevaarlijk!

Auteur: | 28 november 2005

Bijna de helft van de Nederlandse bevolking heeft te kampen met overgewicht. Iedereen weet dat dit gevaren voor de gezondheid meebrengt. Dat lijnen echter ook gevaarlijk kan zijn, wordt nogal eens vergeten. Er zijn hierdoor dan ook elk jaar weer tientallen ziekenhuisopnamen ten gevolge van extreem lijnen.

De Britse journalist William Leith is één van de weinige mannen met een eetstoornis. Hij denkt de hele dag aan eten en nauwelijks aan iets anders. En eten doet hij dan ook. Sterker nog: hij kan niet stoppen. Leith heeft altijd honger. Hij voelt zich opgeblazen en dik, maar hoe dikker hij zich voelt, hoe leger zijn maag voelt. In zijn boek: ‘The Hungry Years: Confessions of a Food Addict’ beschrijft de journalist hoe het is om te leven met het ‘Binge Eating Disorder’.

Lijnen is tegenwoordig heel normaal. Vooral onder vrouwen zijn er weinig mensen die nog nooit aan de lijn hebben gedaan. Wie heeft er geen vrouwelijke collega die in de lunchpauze overleeft op een appel en wat sla?

Dat lijnen zo populair is, is makkelijk te verklaren. Steeds meer mensen lijden aan overgewicht. Uit een onderzoek van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) blijkt dat bijna de helft van de Nederlandse bevolking te dik is. Mannen en vrouwen in modebladen en op tv zijn echter superslank. Dit zorgt voor een ideaalbeeld, waar de ‘gewone’ vrouw of man moeilijk aan kan voldoen. Dus gaan we maar lijnen met z’n allen. De supermarkten spelen hier goed op in, door schappen vol te zetten met maaltijdvervangers en dieetpillen. En in de boekenwinkels zijn rijen boeken te vinden over alle mogelijk dieten. Ze worden allemaal uitgeprobeerd, vaak zonder (blijvend) resultaat.

Veel mensen die aan een dieet beginnen, stoppen hiermee als ze hun streefgewicht hebben bereikt. Binnen de kortste keren komen ze echter weer net zo veel (of vaak zelfs meer) kilo’s aan. Dit komt meestal doordat het dieet te streng is en niet lang vol te houden. Dit strenge diëten is helemaal niet goed voor het lichaam. Het lichaam verbruikt zijn eigen reserves voor de productie van energie als het te weinig energie binnen krijgt in de vorm van eten. Iedereen die aan een dieet begint, wil natuurlijk dat zijn vetreserves aangesproken worden. Vaak worden tijdens het lijnen echter ook de spieren afgebroken om uit de vrijgekomen eiwitten energie te halen. Dit is natuurlijk een ongewenst bij-effect. Door de afbraak van spierweefsel ga je je slap voelen en dan wil je weer gaan eten. Ook hierdoor komen de kilo’s er dan weer aan. Dit afvallen en snel daarna weer aankomen wordt ook wel het jojo-effect genoemd.

Eén van de gevaren van lijnen schuilt in het jojo-effect. Behalve dat het voor veel stress zorgt is het ook nog eens heel ongezond om streng te lijnen.

Je spieren zijn één van de grootste verbruikers van energie in je lichaam. Als je stopt met lijnen, neem je weer meer caloriën tot je, maar verbruiken je spieren minder energie, waardoor er meer opgeslagen wordt als vet. Zo kom je dus snel weer vele kilo’s aan. Behalve dat het niet goed is voor je lichaam, levert dit lijnen zonder resultaat natuurlijk ook veel onnodige stress op. Daar ga je je ook niet beter van voelen!

Eetstoornissen

Eva kampt al sinds haar tiende met Anorexia. Ze vertelt hierover: “Toen ik begon met afvallen, voelde ik me echt gelukkig. Niet dat ik duidelijke problemen had, het is meer dat ik niet echt goed ben in het gewone leven. Ik ben niet echt sociaal. Ik vind mezelf gewoon niet echt aardig. En ik had niet het gevoel dat ik ergens goed in was. Ik was wel goed in afvallen. Daar kon ik trots op zijn.”

Het ontstaan van eetstoornissen, zoals de Anorexia van Eva, begint vaak met extreem lijnen, zoals hele dagen niet eten, braken of het gebruik van laxeermiddelen. Als streng lijnen doorschiet, is het niet meer zomaar ongezond, maar wordt het ook echt gevaarlijk.

Het gevaar van Anorexia Nervosa is dat de patiënten een enorm ondergewicht hebben. Ze hebben het constant koud, zijn moe en krijgen een tekort aan essentiële voedingselementen. Dit kan onder meer leiden tot broosheid van de botten en hartklachten. Veel meisjes menstrueren niet meer en kunnen hierdoor zelfs onvruchtbaar worden. Zo’n 5% van de Anorexia patiënten overlijdt aan de lichamelijke gevolgen of aan zelfdoding, waarmee Anorexia één van de meest gevaarlijke psychiatrische aandoeningen is.

Twiggy, Mary-Kate Olsen en pinses Diana zijn drie voorbeelden van mensen die hebben geleden aan de eestoornis Boulimia Nervosa.

Boulimia Nervosa is een tweede eetstoornis die steeds vaker voorkomt. Vooral modellen en filmsterren zijn vatbaar voor deze ziekte. Het bekende model Twiggy heeft deze ziekte bijvoorbeeld gehad en ook Mary-Kate Olsen (één van de Olson-twins) leed eraan. De overleden prinses Diana, die vaak in de spotlights stond, had ook te kampen met Boulimia.

Mensen met Boulimia hebben ook een verhoogde kans om te overlijden. Hoe hoog deze kans echter is, is niet exact bekend. Door braken en laxeren ontstaan ook tekorten aan essentiële voedingselementen. Daarnaast kan veelvuldig braken leiden tot schade aan keel en tanden, door de zuren in het braaksel. Veelvuldig laxeren kan tot ernstige problemen met de darmen leiden. Mensen met Boulimia hebben over het algemeen geen ernstig ondergewicht en de meisjes menstrueren wel (hoewel niet altijd regelmatig).

Het boek ‘The hungry years: confessions of a food addict’ door William Leith over de eetstoornis BED

Het Binge Eating Disorder (BED), een derde eetstoornis, komt tegenwoordig steeds vaker voor, ook onder mannen, terwijl de andere twee bovengenoemde aandoeningen vooral voorkomen bij meisjes tussen de 15 en de 25 jaar. William Leith is één van de mannen die aan deze ziekte lijdt. Hij heeft er een boek over geschreven: ‘The Hungry Years: Confessions of a Food Addict’. Mensen met BED krijgen op termijn klachten als gevolg van hun overgewicht: overbelasting van gewrichten, suikerziekte, ademhalingsklachten en hart- en vaatziekten.

Gezond afvallen?

Veel mensen denken nog steeds dat streng diëten een goede manier is om af te vallen. Dit terwijl deskundigen het er over eens zijn dat de beste manier van afvallen toch het aanpassen van je levenswijze is, waarbij vooral gezonder eten en meer bewegen het belangrijkste zijn. Er zijn over deze ‘nieuwe’ manier van afvallen al vele boeken geschreven.

Dr. Phil heeft een boek geschreven over hoe je eerst je gehele levensstijl moet omgooien, voordat je gezond kunt afvalen

De in Amerika razend populaire televisie-psychiater dr. Phil heeft de specifieke kennis die je nodig hebt om verantwoord af te vallen, samengevat in zeven richtlijnen – hij noemt ze ‘sleutels’. Hierin draait het om het veranderen van je levensstijl van binnenuit. Voordat de eerste kilo’s eraf vliegen, moet je de gedachten en gevoelens die jou tot ongezonde keuzes dwingen uitbannen.

Victoria Moran heeft een boek geschreven over afvallen en op gewicht blijven, zonder dieet.

Ook Victoria Moran heeft een boek geschreven over gezond afvallen. Ze beschrijft hierin hoe ze 17 jaar geleden acuut stopte met verkeerd eten. Ze paste haar eigen richtlijnen toe en raakte bijna dertig kilo kwijt en kreeg ze nooit meer terug. Het boek geeft 101 tips over hoe je kunt afvallen en op gewicht kunt blijven, zonder dieet.

Pscholoog Tatjana van Strien schreef een boek over hoe mensen vaak tevergeefs worstelen met hun gewicht.

Psycholoog Tatjana van Strien schreef “de afslankmythe”, waarin zij beschrijft hoe vrouwen en mannen massaal en meestal tevergeefs met hun gewicht worstelen. Ook helpt zij in het boek de ontspoorde lijners op weg om weer normale eters te worden. ‘Soms betekent dat ook: afscheid nemen van de droom om in maatje 38 te passen’, aldus Van Strien.

Het gaat er dus bij het gezonde afvallen om dat je bewust bezig bent met je gezondheid, maar wel op zo’n manier dat het ook op langere termijn goed vol te houden is. Wat ook van belang is dat je niet onnodig gaat lijnen. Als je lichaamsgewicht al normaal is (te checken door middel van de BMI-index: zie kader) of als je zelfs al ondergewicht hebt, is het sterk af te raden, en misschien zelfs gevaarlijk, om te gaan lijnen. Als je op een normaal gewicht zit, kan het natuurlijk geen kwaad om bewust gezond te eten en genoeg te bewegen.

Het bekende Amerikaanse bedrijf ‘Weight Watchers’ helpt mensen al tientallen jaren afvallen en doet dat door een gezondere levensstijl te promoten Het heeft vestigingen over de hele wereld en is enorm populair. Anita van Hove uit Sint-Niklaas, al vijf jaar coach van de Weight Watchersafdeling in Hamme: "We houden wekelijks een bijeenkomst. Daarbij leggen we de nadruk op een gezonde en gevarieerde voeding, liefst in combinatie met lichaamsbeweging. De cursisten krijgen tips en een basislijstje met aandachtspunten. We leggen geen regime op. De mensen mogen alles eten, maar moeten hun eetgewoonten leren herbekijken.

Wekelijks komt in Hamme een zestigtal mensen naar de WW-avond. In een groep afslanken is gemakkelijker. Mensen verdikken vaak met het ouder worden. Dat heeft alles te maken met de vertraging van de stofwisseling en een verandering van de levenswijze. Men gaat vaker uit eten en er is minder tijd of aandacht voor lichaamsbeweging", aldus mevr. van Hove.

Lijnen kan dus heel gevaarlijk zijn voor de gezondheid. Volkomen veilig en effectief afvallen is alleen mogelijk als je bewust gezonder gaat leven. Een beetje meer beweging en gezondere voeding geeft op de lange termijn het beste resultaat.

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Utrecht (UU).
© Universiteit Utrecht (UU), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 november 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.