Je leest:

Lichaamstemperatuur van dino’s steeg met grootte en groei

Lichaamstemperatuur van dino’s steeg met grootte en groei

Auteur: | 4 september 2006

Lange tijd hebben paleontologen aangenomen dat dinosaurussen koudbloedig waren. Volgens de laatste onderzoeken lijkt het er echter steeds meer op dat dino’s wel degelijk warmbloedig waren. Sterker nog: volgens recent onderzoek was de temperatuur van een dino afhankelijk van z’n grootte en steeg deze tijdens z’n groei.

Wellicht hebben de sauriërs de grootst mogelijke omvang bereikt. Onderzoek wijst namelijk uit dat de lichaamstemperatuur samenhing met de lichaamsgrootte. Niet alleen hadden kleine soorten een lagere temperatuur dan grote soorten, maar ook steeg de temperatuur gedurende de groei van een individu. Zo moet de temperatuur van Sauroposeidon proteles, een reus die in volwassen toestand een gewicht bereikte van zo’n 50 ton, ongeveer 48 °C hebben bedragen. Dat ligt zeer dicht bij de temperatuur waarbij eiwitten uit het lichaam worden afgebroken.

De enorme Sauroposeidon proteles moet met zijn gigantische omvang een lichaamstemperatuur van bijna 48 °C hebben gehad.

De hoge temperatuur verklaart ook waarom de grote sauriërs zo actief bezig konden zijn. Hoewel de extreme activiteit, zoals die in bijv. films zoals Jurassic Park wordt getoond, overdreven lijkt, moeten ze wel degelijk heel actief zijn geweest. Zouden ze een temperatuur van 35-40 °C hebben gehad, dan zouden de grootste sauriërs waarschijnlijk een activiteitsniveau hebben gehad dat vergelijkbaar is met dat van de huidige zoogdieren, maar hun activiteit moet hoger zijn geweest.

Het verband tussen temperatuur en grootte (en groeisnelheid) kon worden vastgesteld door onderzoek van de groeiringen in onlangs gevonden fossiel materiaal van acht dinosoorten: Syntarsus rhodesiensis, Psittacosaurus mongoliensis, Apatosaurus excelsus, Tyrannosaurus rex, Despletosaurus torosus, Gorgosaurus libratus, Albertosaurus sarcophagus en Massospondylus carinatus. Deze soorten liepen in gewicht uiteen van ca. 15 tot ca. 26.000 kg.

Het verband tussen temperatuur en grootte (en dus ook groeisnelheid) kon worden vastgesteld door onderzoek van de groeiringen in fossiel materiaal van een aantal dinosoorten, waaronder reuzen als Albertosaurus (linksboven) en Daspletsaurus torosus (rechtsboven) en Syntarsus (onder), één van de kleinere onderzochte dinosauriërs.

Wanneer de dino’s uit het ei kropen, was hun temperatuur relatief laag. Gedurende hun groei nam die toe. Voor relatief kleine dino’s, die een gewicht bereikten van zo’n 300 kg, steeg de lichaamstemperatuur geleidelijk met zo’n 2-3 °C, maar voor grote soorten die zo’n 27 ton zwaar konden worden was dat wel 20 °C.

Een dergelijke temperatuurverandering gedurende de groei van een individu is onbekend uit de recente dierenwereld. De ongelijkheid in lichaamstemperatuur tussen de diverse dinosoorten moet ook grote invloed hebben gehad op hun leefgewoonten en gedrag. Een temperatuurverschil van 10 °C blijkt nu namelijk te resulteren in een ongeveer driemaal zo snelle reproductie (en daaraan gekoppelde ‘bevolkingsdichtheid’, maar ook in een groot verschil in ouderdom.

Men heeft lang gemeend dat dino’s koudbloedig waren, en dat hun stofwisseling laag was. Ze zouden de zon nodig hebben gehad om zodanig op te warmen dat ze activiteiten konden ontplooien. Zo’n 40 jaar geleden kwam men echter tot de overtuiging dat dino’s mogelijk warmbloedig waren, met een constante hoge lichaamstemperatuur.

Nu hangen veel paleontologen weer de mening aan dat dino’s toch koudbloedig waren, maar dat ze hun warmte zo langzaam afstonden dat ze toch temperaturen in dezelfde orde van grootte als vogels en zoogdieren behielden. Op basis van de nu gepresenteerde gegevens lijkt ook dat beeld weer te moeten worden bijgesteld: dino’s lijken toch warmbloedig te zijn geweest.

Bron:

Gillooly, J.F., Allen, A.P. & Charnov, E.L., 2006. Dinosaur fossils predict body temperatures. PloS Biology 4 (8), e248 (3 pp).

Zie ook:

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 04 september 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.