Je leest:

Lezen over evolutie

Lezen over evolutie

Auteur: | 9 januari 2009

2009 is het Darwinjaar, en dus lees je op de pagina Gedragswetenschappen elke week over een nieuw of oud maar telkens interessant en leuk boek over de evolutie. Hieronder een overzicht van de boeken die voorbijkwamen.

Kaas en de evolutietheorie

Bas Haring

In ‘Kaas en de evolutietheorie’ legt Bas Haring op een grappige maar eenvoudige manier uit volgens welke mechanismen de evolutie werkt. Vervolgens zoekt hij – geïnspireerd door Darwin – het antwoord op eeuwenoude vragen als: waarom krijgen we kinderen? En bestaat God?

Lees meer over dit boek…

Het verhaal van onze voorouders

Richard Dawkins

In ‘Het verhaal van onze voorouders’ neemt de wereldberoemde evolutiebioloog Richard Dawkins je mee op een epische reis. Die reis begint bij de moderne mens en gaat terug in de tijd naar dieren met wie wij een gemeenschappelijke voorouder delen – helemaal tot aan de oorsprong van het leven.

Lees meer over dit boek…

Evolutieleer voor dummies

Greg Krukonis en Tracy Barr

In ‘Evolutieleer voor dummies’ leggen evolutiebioloog Greg Krukonis en Tracy Barr je stap voor stap uit wat de evolutieleer inhoudt, hoe evolutie werkt en wat het effect ervan op je leven is. Speciaal voor iedereen die er nog niet het fijne van weet, maar toch goed geïnformeerd van het Darwinjaar wil genieten.

Lees meer over dit boek…

Evolutie voor iedereen

David Sloan Wilson

In ‘Evolutie voor iedereen’ legt evolutiebioloog David Sloan Wilson uit legt uit dat Darwins evolutietheorie zich bepaald niet beperkt tot dinosaurussen en Neanderthalers, maar dat deze ook verklaringen geeft voor het gedrag van mens en dier tot op de dag van vandaag. Wat is de biologische functie van lachen? Of van roddelen? Waarom hebben honden een krul in hun staart en wat kunnen bacteriën ons vertellen over ethiek?

Lees meer over dit boek…

De zelfzuchtige genen

Richard Dawkins

In zijn evolutietheorie stelde Darwin de ‘survival of the fittest’ centraal – oftewel: het meest aangepaste individu heeft de beste overlevingskansen. Darwin had geen weet van genen en DNA. Richard Dawkins wel, en die nieuwe kennis past hij in zijn klassieker ‘De zelfzuchtige genen’ toe op Darwin’s theorie. Hij komt daarbij tot de conclusie dat niet het overleven van het individu, maar van diens genen de belangrijkste drijfveer achter de evolutie is – wat onder meer verklaart waarom ouders bereid zijn te sterven voor hun kinderen.

Lees meer over dit boek…

De autobiografie van Charles Darwin

Charles Darwin

Volgende week is het Darwin’s 200ste verjaardag. Een goede reden om de man zelf aan het woord te laten. In Darwin’s autobiografie lees je niet alleen over de reis met de Beagle en het ‘ontdekken’ van de evolutietheorie, maar ook zijn notities voor- en nadelen van het huwelijk en het verdriet over de dood van zijn dochtertje Anne – in zijn eigen, ongekuiste woorden.

Lees meer over dit boek…

De parende geest

Geoffrey Miller

Met Valentijnsdag voor de deur, is ook de evolutieleer in een romantische bui. In het boek ‘De parende geest’ is het de liefde – of in ieder geval seks – waar de evolutie om draait. Volgens Geoffrey Miller staan alle verworvenheden van het menselijk brein (intelligentie, bewustzijn, humor, kunst) in dienst van maar één ding: het vinden van – en paren met – de juiste partner.

Lees meer over dit boek…

Het penisduel

Willy van Strien

Pimpelmeesdames gaan graag vreemd. Slakken beschieten elkaar tijdens de seks met pijlen. En de nautilus stuurt zijn penis in zijn eentje uit zwemmen op zoek naar een vrouw – wel zo gemakkelijk. Gedurende de evolutie zijn er nogal wat bizarre manieren ontstaan om ‘het’ te doen, zo blijkt in ‘Het penisduel’ van Willy van Strien.

Lees meer over dit boek…

De naakte aap

Desmond Morris

Toegegeven: we filosoferen, bouwen wolkenkrabbers en schrijven boeken. Toch is de mens ook maar een dier. Een aap, om precies te zijn, en dat is aan ons te merken. Zoöloog Desmond Morris laat in deze klassieker zien hoe je in ons alledaagse gedrag onze evolutionaire oorsprong kunt herkennen.

Lees meer over dit boek…

Schitterend ongeluk of sporen van ontwerp?

Cees Dekker, Ronald Meester en René van Woudenberg

Niet iedereen is ervan overtuigd dat evolutie verantwoordelijk is voor het ontstaan van leven op aarde. Aanhangers van Intelligent design (ID) denken bijvoorbeeld dat God een flinke vinger in de pap had. Of dat zo, is niet te bewijzen en ID is dan ook meer een levensbeschouwing dan een wetenschappelijke theorie. ID-aanhangers zijn het hier verrassend genoeg niet helemaal mee eens: in dit boek lees je hun argumenten.

Lees meer over dit boek…

De bril van Darwin

Mark Nelissen

Waar komt het verschil tussen man en vrouw vandaan? Waarom zijn mensen vaak zo agressief? Hoe is onze taal ontstaan? In dit boek gaat de Vlaamse hoogleraar Mark Nelissen op zoek naar de wortels van ons gedrag. Hij toont aan dat het principe van natuurlijke selectie tot ver buiten de biologie van toepassing is.

Lees meer over dit boek…

Fantastisch!

Kris Verburgh

“Omdat we niet alles kunnen weten over iets, is het beter iets te weten over alles”, zei de 17e-eeuwse wetenschappers Blaise Pascal. Iets waar schrijver en filosoof Kris Verburgh het van harte mee eens is. Daarom begint hij in ‘Fantastisch!’ bij het ontstaan van het heelal en – een stuk later – de aarde, om via de evolutieleer bij de hersenwetenschappen en religie uit te komen.

Lees meer over dit boek…

De onzichtbare vrouw

Jim Adovasio, Olga Soffer en Jake Page

De afgelopen twintig jaar zijn we steeds meer te weten gekomen over de prehistorie. Speelde eerst de man nog de hoofdrol als drijvende kracht achter de menselijke evolutie, volgens archeoloog Adovasio en zijn mede-auteurs is het nu de beurt aan de vrouw. In een prikkelend boek zetten ze bewijs op een rijtje dat – volgens hen – aantoont dat vrouwen cruciaal waren voor onze evolutie en cultuur.

Lees meer over dit boek…

De vis in ons

Neil Shubin

Er zit een hoop aap in ons. Een beetje vis. En een snufje vlieg. ‘De vis in ons’ is een soort genetische geschiedschrijving, waarin bioloog Neil Shubin uitlegt hoe we de vroegere stadia van de evolutie kunnen herkennen in ons skelet, DNA en gedrag. Hij kan het weten, want in 2006 ontdekte hij het fossiel Tiktaalik, ook wel bekend als de ‘vis met voeten’.

Lees meer over dit boek…

Tranen van de krokodil

Piet Vroon

Hoe komen we aan onze hersenen? Waarom zijn ze zo geëvolueerd zoals ze zijn? Piet Vroon zoekt in zijn klassieker ‘Tranen van de krokodil’ het antwoord in de omgeving van onze voorouders. Rees daar een groot probleem, dan versnelde de trage evolutie en wist ons brein zich in korte tijd aan te passen aan de situatie.

Lees meer over dit boek…=

De derde chimpansee

Jared Diamond

Genetisch lijken we zoveel op onze aapneefjes de chimpansee en de bonobo, dat Jared Diamond de mens in zijn boek omdoopt tot ‘de derde chimpansee’. Vervolgens richt hij zich op de vraag wat ons dan juist toch anders maakt dan onze mede-chimps: waarom kennen wij bijvoorbeeld religie, wetenschap en taal, en ontwikkelden we beschavingen die we ook weer in een oogwenk om zeep helpen? En waarom zijn we eerder vernietiger dan onderdeel van de natuur geworden?

Lees meer over dit boek…

Darwins gevaarlijke idee

Daniel Dennett

Darwins ideeën over evolutie gaan ondertussen alweer 150 jaar mee. Maar dat betekent niet dat iedereen het er ook mee eens is. Volgens sommigen is de evolutietheorie zelfs gevaarlijk. In Daniel Dennetts klassieker ‘Darwins gevaarlijke idee’ lees je over 150 jaar evolutiekritiek, en daarmee over de geschiedenis van misschien wel de belangrijkste wetenschappelijke ontdekking ooit.

Lees meer over dit boek…

Korte hoektanden, lange benen en een sexy brein

Paul Storms

Waarom zijn wij – mensen – zoals we zijn? Nou, dankzij natuurlijk en seksuele selectie, schrijft paleoantropoloog Paul Storm. Op zich biedt dat idee niets nieuws onder de zon, maar Storms boek is wel prachtig geïllustreerd met een heleboel kleurenfoto’s, waardoor de geschiedenis van de moderne mens treffend tot leven komt.

Lees meer over dit boek…

Kloten van de engel

Tijs Goldschmidt

In ‘Kloten van de engel’ probeert essayist Tijs Goldschmidt een brug te slaan tussen alfa en bèta, en tussen cultuur en natuur. “Ik wil met dit boek culturele verschillen op een biologische manier benaderen”, zegt hij in een interview met het NRC Handelsblad. Het levert een divers boek op, waarin evolutie, antropologie en kunst samenkomen.

Lees meer over dit boek…

Dageraad

Rik Smits

We zouden dolgraag precies willen weten hoe taal is geëvolueerd. Maar er een probleem: apen kunnen niet praten, dus we kunnen op dit gebied niet zoveel van hen leren. En taalontwikkeling laat zich ook niet vangen in fossielen of grotschilderingen. Toch kunnen we met behulp van indirecte aanwijzingen een hoop te weten komen – en dat probeert Rik Smits dan ook in zijn boek.

Lees meer over dit boek…

Het onbeschreven blad

Steven Pinker

Vele, vele tientallen pagina’s lang slaat Steven Pinker de gedachte dat mensen als onbeschreven blad ter wereld komen stevig om de oren. We kunnen niet ontkennen dat we ter wereld komen met miljoenen jaren aan evolutionaire bagage, en dat genen een enorme rol spelen in ons leven. Maar, vindt Pinker, dat moet je ook weer niet overdrijven: in de tussentijd leren en ervaren we van alles en ook dát maakt ons tot wie we zijn.

Lees meer over dit boek…

Het succes van slechte seks

Dirk Draulans

Als we de uitgever mogen geloven is dit “niet het zoveelste boek over waarin de evolutietheorie wordt uitgelegd.” Dat valt te bezien, maar we moeten toegeven: Dirk Draulans doet echter een aardige poging om Darwin’s idee toe te passen op ons dagelijks leven en kleedt dat allemaal aan met leuke verhalen over zijn wetenschappelijke expedities naar Afrika en Noord-Canada en smeuiige wetenswaardigheden over beroemde Belgen.

Lees meer over dit boek…

Wat is er in hemelsnaam gebeurd?

Christopher Lloyd

Natuurlijk evolueerde er voordat de mens ten tonele verscheen ook wel eens wat. Sterker nog: zelfs voordat het leven ontstond, gebeurde er van alles op evolutiegebied. Het heelal bijvoorbeeld, evolueerde na de oerknal tot het universum dat we nu kennen. En daar begint Christopher Lloyd dan ook zijn geschiedschrijving van, nou ja, alles.

Lees meer over dit boek…

Darwin voor dames

Griet Vandermassen

Al meer dan honderd jaar verzetten feministen zich tegen Darwins idee dat er vrouwen tot net iets andere wezens zijn geëvolueerd dan mannen. Dat moet maar eens afgelopen zijn, vindt de Vlaamse filosoof Griet Vandermassen. Om iets zinvols te kunnen zeggen over emancipatie en de potentie van de vrouw moeten we ons eerst de ultieme vraag stellen: hoe is het allemaal zo gekomen?

Lees meer over dit boek…

Evolutietheorie

Bas Haring

De vakantie komt er weer aan, en dus doen we even iets anders. In zes hoofdstukken geeft Bas Haring college over evolutie. Hij benadrukt dat het plaatsvindt zónder voorbedachte rade: evolutie is gewoon iets dat het leven zomaar overkomt. Tussendoor komen ook de evolutie van cultuur, de ontwikkeling van de moraal en de bekenis van Darwins theorie voor ons wereldbeeld aan de orde. Ideaal voor in de auto op weg naar Frankrijk.

Lees meer over deze CD…

Ethiek en evolutie

Herman Philipse

Voor wie na Bas Harings college nog niet uitgeluisterd is, nog één keer een serie colleges over evolutie. En geschiedenis. En filosofie. En antropologie. De Utrechtse hoogleraar Herman Philipse gaat de Grote Vragen dan ook zeker niet uit de weg. Kregen wij ons moraal van god, of zijn we ‘gewoon’ zo geëvolueerd? Zijn we in staat tot oprecht altruïsme? Kan de evolutietheorie helpen bij de vraag hoe we ethisch moeten handelen?

Lees meer over deze CD…

Het knuffelinstinct

Shelley Taylor

Het zit al in ons sinds we op vier poten liepen: bij gevaar is het vechten of vluchten. Of niet? Psycholoog Shelley Taylor ontdekte een derde optie – knuffelen. In dit vernieuwende en hoopgevende boek zet ze uiteen waarom liefde en bescherming bij dreiging en andere narigheid net zo belangrijk is voor de mens als agressie en competitie.

Lees meer over dit boek…

Moederschap

Sarah Blaffer Hrdy

Elke vrouw die een kind baart heeft het van nature: een moederinstinct. Of althans, dat denken de meeste mensen. Bioloog, feminist en moeder Sarah Blaffer Hrdy laat zien op provocerende wijze zien dat mama ook een andere kant heeft – een kant die bijvoorbeeld haar pasgeboren baby ombrengt omdat ze haar oudere kinderen al haast niet kan voeden, maar ook een kant die zich intens hecht aan haar kind.

Lees meer over dit boek

Een kind heeft vele moeders

Sarah Blaffer Hrdy

De meeste Nederlandse kinderen groeien tegenwoordig op in een gezin, met een vader en een moeder, die het leeuwendeel van de zorg op zich neemt. Dat is niet altijd zo geweest, toont Sarah Blaffer Hrdy aan in haar nieuwste boek. In de prehistorie had een kind vele hulpouders, en dat heeft ons weer doen evolueren tot empathische wezens.

Lees meer over dit boek

Waarom we willen wat we willen

Mark Nelissen

Evolutie, dat is niet zomaar iets uit een grijs verleden. Mark Nelissen laat zich bijstaan door veertien wetenschappers om samen te laten zien dat we er elke dag mee te maken hebben. Als we iets kopen, als we iets doen, als we iets voelen – zelfs als we oorlog voeren.

Lees meer over dit boek

Het morele instinct

Jan Verplaetse

Is kennis van goed en kwaad iets cultureels? Volgens Jan Verplaetse niet. In zijn Eureka-prijs winnende boek gaat hij op zoek naar de evolutionaire wortels van onze moraal. Hij vindt ze ook – in ons brein.

Lees meer over dit boek

Het grootste spektakel ter wereld

Richard Dawkins

‘Darwins pitbull’ Richard Dawkins gaat weer los. In zijn nieuwste boek zet hij scherp en venijnig alle bewijzen voor de evolutietheorie (en tegen intelligent design) op een rijtje. Volgens de een is er hierna geen speld meer tussen te krijgen, volgens de ander is het een anti-religieuze vorm van het syndroom van Tourette

Lees meer over dit boek

On the origin of species

Charles Darwin

Op 24 november 2009 is het zover: het boek waarin Charles Darwin zijn theorie over het ontstaan van de soorten door natuurlijke selectie uiteenzette viert zijn 150e verjaardag. Daarmee is dit ook het laatste boek over evolutie dat we in het kader van het Darwinjaar bespreken. Een aanrader, zelfs al ken je zijn theorie ondertussen als je broekzak, om je te laten meevoeren op de argumentatie van een genie.

Download dit boek gratis

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.