Je leest:

Leidse taalkundigen ontcijferen Frygische en Lydische inscripties

Leidse taalkundigen ontcijferen Frygische en Lydische inscripties

Auteur: | 17 september 2012

De Leidse taalkundigen Alwin Kloekhorst en Alexander Lubotsky deden deze zomer een grote ontdekking. Zij ontcijferden enkele tientallen inscripties op potscherven gevonden in Daskyleion (Noordwest-Turkije) als Frygisch en Lydisch, en bewezen daarmee de aanwezigheid van de Frygiërs en Lydiërs in dat gebied.

Lydische inscriptie. Vooral het linker teken is belangrijk: dat komt alleen voor in het Lydisch alfabet. Van rechts naar links staat er Sil. Waarschijnlijk is dat het begin van een persoonsnaam.
Universiteit Leiden

Sensationeel

De vondst van Kloekhorst en Lubotsky is sensationeel te noemen. Op basis van eerdere opgravingen werd al vermoed dat tussen de 6e en de 3e eeuw v. Chr. in en rond Daskyleion Grieken en Frygiërs hebben gewoond, maar nu is er ook bewijs voor de aanwezigheid van de Lydiërs.

Het koninkrijk van de Frygiërs in het midwesten van de Anatolische hoogvlakte, had een rijke mythologie waarin koningen als Gordias (van de Gordiaanse knoop) figureerden. De Lydiërs staan bekend als een rijk volk dat hoogstwaarschijnlijk het muntgeld uitvond. Hierdoor is voor het eerst vast komen te staan dat Daskyleion in die periode een multi-etnische stad was.

Dat is belangrijk, want we weten nog niet goed welke talen er in Noordwest-Turkije werden gesproken voordat de Grieken er zich rond 800 v. Chr. begonnen te vestigen.

Alwin Kloekhorst fotografeert een van de scherven. De inscripties fotograferen bij verschillende lichtinvallen bleek de beste manier om ze te kunnen lezen.
Universiteit Leiden

Doorbijten

Toen de Turkse archeologen Kaan Iren (Mugla University) en Handan Yildizhan (Nevsehir University) potscherven vonden met inscripties die ze niet konden ontcijferen, kwamen ze al snel in Leiden terecht.

Kloekhorst, die in 2008 een Veni-subsidie kreeg voor zijn onderzoek naar het Hettitisch (een taal verwant aan het Lydisch), geldt als een expert op het gebied van de Anatolische talen (een subgroep van de Indo-Europese taalfamilie). Lubotsky op zijn beurt is een autoriteit op het gebied van de Frygische taal. Op verzoek van de Turken verbleven zij afgelopen juli een week lang in Daskyleion om de inscipties te ontcijferen.

Kloekhorst: “Het was daar 35 graden en er was geen airconditioning. Dat was wel even doorbijten.”

Frygische inscriptie. Van links naar rechts staat er ‘Wana’, het Frygische woord voor ‘koning’. Het zou dus kunnen dat de schaal waartoe deze scherf behoorde aan het hof van de koning van Daskyleion werd gebruikt.
Universiteit Leiden

Aan Zeus

De mooiste ontdekking is volgens Kloekhorst een klein scherfje waarop Aan Zeus staat gekrast. “De meeste van die scherfjes zijn heel klein,” legt hij uit, “de woorden zijn vaak afgebroken, en als het al een heel woord is gaat het meestal om een naam. Het voordeel is dat het Frygisch en het Lydisch allebei een eigen alfabet hadden. Dat is vaak onze enige houvast: zo weten we dat het geen Griekse tekst kan zijn.”

De vondst bedraagt ongeveer dertig inscripties. Dat lijkt niet veel, maar voor twee dode talen is het enorm. Kloekhorst: “We hebben in totaal slechts 150 Lydische fragmenten. Dan is elk nieuw stukje tekst welkom. Het zijn de kleine bewijsstukken waar we mee werken.”

Het opgravingshuis in het dorpje Ergili, waar Kloekhorst en Lubotsky een week werkten.
Universiteit Leiden

Nieuwe scherfjes

Op verzoek van de Turkse archeologen maken Kloekhorst en Lubotsky een boek van de gezamenlijke ontdekkingen. Tevens zal er een artikel verschijnen waarin zij de vondsten kenbaar zullen maken.

Maar daarmee is het waarschijnlijk nog niet afgelopen. “Terwijl we daar in Turkije waren,” vertelt Kloekhorst, “kwamen er zo nu en dan nieuwe scherfjes met inscripties tevoorschijn. Ik kan me zo voorstellen dat we volgend jaar weer terug moeten.”

Lees meer op Kennislink over Indo-Europese talen:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/indo-europees.atom", “max”=>"5", “detail”=>"normaal"}

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 september 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.