Je leest:

Leegloop Wall Street is een mythe

Leegloop Wall Street is een mythe

Auteur: | 2 april 2008

Een notering op Wall Street, dat was zo ongeveer het hoogste dat een onderneming in het internationale kapitaalverkeer kon bereiken. Wall Street betekende voor bedrijven directe toegang tot de grootste en meest liquide kapitaalmarkt ter wereld. Daar moest wel een prijs voor worden betaald: een veel uitgebreidere informatieverschaffing aan aandeelhouders dan in andere landen gebruikelijk was. Na het Enron-schandaal in 2001 werden deze nog eens extra verscherpt. Leiden al deze extra regels ertoe dat bedrijven ’s werelds grootste en meest prestigieuze beurs mijden?

Bedrijven hebben geld nodig

Wanneer er bij een bedrijf geld nodig is voor bedrijfsvoering, zijn er grofweg twee manier om dit te bewerkstelligen. Ten eerste kan het naar een bank stappen om een lening aan te vragen. Hierbij is het verplicht de bank rente te betalen. Ook moet het geleende bedrag natuurlijk worden terugbetaald. Daarnaast kan een bedrijf ook aandelen uitgeven op de aandelenmarkt. Hierbij verkoopt het bedrijf een deel van zichzelf aan mensen die enthousiast zijn over de vooruitzichten van het bedrijf. Het grote voordeel is dat het bedrag dat aandeelhouders betalen aan het bedrijf voor hun aandeel, niet hoeft worden terugbetaald.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie was het allereerste bedrijf dat aandelen uitgaf. Deze historische gebeurtenis vond meer dan 4 eeuwen geleden plaats, in 1606. Wonder boven worder zijn enkele expemplaren van deze aandelen bewaard gebleven. Ziehier het oudste aandeel ter wereld.

Als een bedrijf er voor heeft gekozen om aandelen uit te geven op een aandelenmarkt, staat het voor een lastige keuze: op welke aandelenbeurs willen wij onze aandelen verhandelen? Natuurlijk is er de voorkeur voor een notering op het prestigieuze Wall Street. Dit verschaft bedrijven in de eerste plaats een hoop aanzien, omdat zij zich in het centrum van de financiële wereld bevinden. Met een notering op Wall Street tonen zij bovendien aan dat de boeken voldoen aan de strenge Amerikaanse boekhoudregels die er gelden, wat zorgt voor vertrouwen bij investeerders en handelspartners. Misschien wel de belangrijkste reden om voor te kiezen is de gigantische kapitaalmarkt die de beurs biedt. In 2007 werd er bijvoorbeeld gemiddeld voor meer dan 1800 miljard dollar per maand aan aandelen verhandeld op Wall Street’s New York Stock Exchange.

Wall Street is duur

Toch is er ook een groot nadeel aan verbonden: het kost veel geld. Allereerst loop je als bedrijf een veel grotere kans op rechtzaken van aandeelhouders als deze zich benadeeld voelen. Maar de extra uitgaven gaan vooral op aan accountants die moeten kijken of de jaarrekeningen wel aan de strikte Amerikaanse boekhoudregels voldoen. KPN bijvoorbeeld, schat dat zij 10 tot 15 miljoen euro per jaar kwijt zijn aan hun notering op Wall Street. Hierdoor hebben zij er voor gekozen de New York Stock Exchange op Wall Street te verlaten. Je kunt je voorstellen dat deze extra uitgaven voor kleine bedrijven zwaarder wegen dan voor grote bedrijven, waardoor het voor hen minder aantrekkelijk wordt een beursnotering in New York te hebben.

Het Enron-schandaal

Als de Amerikaanse regelgeving bedrijven zoveel geld kost, waarom is die er dan? Dit is allemaal te wijten aan het Enron-schandaal. Nadat het bedrijf failliet werd verklaard in december 2001 bleek dat het bedrijf haar winsten lange tijd fors had overdreven. Accountants hadden bewijsmateriaal vernietigd en er waren bijna duizend dochterondernemingen opgezet om belasting te ontduiken en winstcijfers vertekend weer te geven in de boekhouding. Daarnaast profiteerden managers rijkelijk van hun positie door miljoenen in hun zakken te steken. Plotseling waren 21000 mensen werkloos. Velen van hun raakten ook een groot deel van hun pensioen kwijt, omdat de bedrijfsleiding hen adviseerde dit te beleggen in Enron-aandelen.

In het jaar na dit schandaal domineerde ondernemingsbestuur (in Nederland ook vaak ‘corporate governance’ genoemd) de politieke agenda in de Verenigde Staten. De meesten predikten verscherpte regelgeving, en dat werd ook doorgedrukt in de vorm van verscherpt toezicht en nieuwe, verscherpte wetgeving. Vooral de Sarbanes-Oxley Act, waarin nieuwe eisen aan beursgenoteerde bedrijven worden gesteld, moest zorgen voor deugdelijk ondernemingsbestuur.

Een bekende quote van de 17e eeuwse zakenman en dichter Joseph de la Vega over de dubieuze praktijken die destijds al plaatsvonden op aandelenbeurzen: “Among the plays which men perform in taking different parts in this magnificent world theatre, the greatest comedy is played at the Exchange. There, …, hiding places, concealment of facts, quarrels, provocations, mockery, idle talk, violent desires, collusion, artful deceptions, betrayals, cheatings, and even tragic end are to be found.”

Strenge regelgeving kan goed uitpakken

De Sarbanes-Oxley Act omvat dus maatregelen die ervoor moeten zorgen dat debacles zoals dat van Enron nooit meer zullen gebeuren. Dat betekent meer (formele) regels en eisen waar bedrijven aan moeten voldoen. Je zou verwachten dat dit automatisch leidt tot minder efficiëntie en hogere kosten voor bedrijven, maar het bewijs lijkt eerder de andere kant op te wijzen. Een onderzoek van de wetenschappelijke afdeling van het toonaangevende tijdschrift The Economist laat zien dat een kleine meerderheid van hooggeplaatste managers vinden dat strikte regelgeving voor ondernemingsbestuur leidt tot langdurige procedures bij fusies en overnames, en dat het moeilijker wordt om snel en efficiënt beslissingen te nemen. Daarentegen vind een iets grotere meerderheid dat de strikte regelgeving innovatieve activiteiten bevordert, risicomanagement vergemakkelijkt en het beter mogelijk maakt om samenwerkingen aan te gaan met andere bedrijven.

Er is al veel ander onderzoek gedaan naar de invloed van regelgeving voor ondernemingsbestuur op de prestaties van bedrijven. De meerderheid vindt een positief effect van regelgeving op bedrijfsprestaties, maar een eenduidig antwoord is er niet. Een onderzoek van prof. dr. Abe de Jong (Erasmus Universiteit Rotterdam) en anderen geeft hier een goede verklaring voor. Zij laten namelijk zien dat er geen eenduidig effect van regelgeving is, maar dat dit afhangt van het land waar het bedrijf gevestigd is. Het effect van een bepaalde regel kan bijvoorbeeld positief uitwerken op de prestaties van Franse bedrijven, en negatief op de prestaties van Nederlandse bedrijven.

Goochelen met beursintroducties

Strikte regelgeving wordt dus niet per se negatief beoordeeld, misschien wel integendeel. Maar is de Sarbanes-Oxley Act teveel van het goede? Prof. Dr. Martin Hoogendoorn van de Erasmus Universiteit van Rotterdam vindt dat zeker het geval. In een artikel op de website van de Erasmus Universiteit schrijft Hoogendoorn dat hij van mening is dat de omvangrijke (formele) regelgeving veel bedrijven tegen is gaan staan. “Ik heb het nooit nageteld, maar naar verluidt omvat de totale omvang van de Amerikaanse regels voor de financiële verslaggeving zo’n 25.000 pagina’s. Dit, gevoegd bij de steeds sterker wordende kapitaalmarkten in Europa, heeft geleid tot het bijna achterwege blijven van nieuwe beursintroducties in de Verenigde Staten ten gunste van Europa.” Om deze stelling te onderbouwen meldt Hoogendoorn dat er in 2005 slechts twee van de 25 grootste beursintroducties in de VS plaatsvonden, en dat ook ondernemingen met een notering Wall Street de rug toekeren, zoals Ahold, Akzo en KPN. Op basis van deze voorstelling van feiten hebben verschillende wetenschappers en journalisten hetzelfde geconcludeerd, wat heeft geleid tot een ware ‘leegloopmythe’.

Tom Nierop, hoofdredacteur en kritisch columnist van het maandblad De Accountant, veegt de vloer aan met deze bewijsvoering. Nierop is van mening dat er bewust met cijfers is gegoocheld om aan te tonen dat de invoering van de Sarbanes-Oxley Act de Amerikaanse positie als kapitaalmarkt hebben geschaad. In De Accountant toont hij aan dat men aan deze cijfers is gekomen door bewust een beperkte subcategorie beursintroducties (ook wel initial public offering of IPO genoemd) te selecteren, te jongleren met percentages en absolute getallen en bovendien ‘handige’ peiljaren te kiezen om het veronderstelde effect te vinden.

De echte werkelijkheid, schrijft Nierop, is dat het aantal beursintroducties in Noord-Amerika tussen 2001 en 2005 steeg van 85 naar 285. Meer dan een verdrievoudiging dus, en een sterkere groei dan de wereldwijde bijna-verdubbeling van 832 naar 1.537. Ook in de deelmarkt van grensoverschrijdende beursintroducties, waar de beurzen in New York, Londen en Hongkong elkaar beconcurreren, is geen ontmoedigingseffect te bespeuren. De daling van het Amerikaanse aandeel, gemeten in de waarde van IPO’s, vond namelijk goeddeels plaats vóór 2002. Gemeten in aantal beursintroducties steeg het Amerikaanse aandeel sinds 2002 zelfs enigszins.

…Het aantal beursintroducties in Noord-Amerika tussen 2001 en 2005 steeg van 85 naar 285. Dat is een sterkere groei dan de wereldwijde bijna-verdubbeling van 832 naar 1.537… Bron: Thomson Financial

Wall Street onverminderd populair

Het staat vast dat het Enron-schandaal heeft geleid tot een verscherping van de regelgeving omtrent ondernemingsbestuur in de Verenigde Staten. Een catastrofe van deze omvang mocht nooit meer gebeuren. Verschillende wetenschappers en journalisten zijn van menig dat bedrijven niet blij zijn deze verscherpte regelgeving vanwege de kosten die het met zich meebrengt. Onderzoek laat echter zien dat hooggeplaatste managers strikte regelgeving niet per se negatief beoordelen, en dat de prestaties van bedrijven er eerder op vooruit gaan dan achteruit. Kijkend naar het aantal beursintroducties en de waarde hiervan is er dan ook geen enkele reden om te vermoeden dat de VS en Wall Street aan populariteit verliezen.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 april 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.