Je leest:

Larve van kokerworm filtert met onzichtbaar “huis”

Larve van kokerworm filtert met onzichtbaar “huis”

Auteur: | 2 december 2004

De larve van de in zee levende kokerworm Pectinaria californiensis heeft een doorzichtig “huis” waarmee hij voedseldeeltjes uit het water filtert. De nieuw ontdekte voedingswijze staat deze week beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

De larve van de in zee levende kokerworm Pectinaria californiensis heeft een doorzichtig “huis” waarmee hij voedseldeeltjes uit het water filtert. De nieuw ontdekte voedingswijze staat deze week beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

De meeste larven van ongewervelde zeedieren vergaren de in het water zwevende voedselpartikels door deze uit het water te filteren met haartjes rond de mondopening. Deze trilhaartjes stuwen vervolgens met ritmische bewegingen de deeltjes naar binnen. Ze gebruiken ook trilhaartjes om mee te zwemmen. Tot grote verbazing van de Amerikaanse onderzoeker Bruno Pernet komen de larven van de kokerworm Pectinaria californiensis echter geen micrometer vooruit, al trillen ze nog zo heftig met die haartjes.

Zo ziet een volwassen kokerworm eruit met een mooie koker van zandkorrels en “kokerwormcement”

Pernet vond op ingenieuze wijze uit wat er aan de hand was. Hij voerde gekleurde deeltjes aan de microscopisch kleine larven. De trilharen bleken de deeltjes via een kleine opening een doorzichtige zak in te stuwen. Ze belandden op de wand van dit “huis” die daardoor zichtbaar werd (zie de afbeelding en filmpje 1). Alleen partikels met een doorsnede van meer dan 6 micrometer bleven in het huis zitten. Deeltjes van 2 micrometer gingen allemaal door gaatjes in de wand heen (zie filmpje 2). Het huis is dus een soort filter.

Boven: een larve van de kokerworm Pectinaria californiensis in zijn doorzichtige “huis”. De binnenwand van het huis is zichtbaar gemaakt met karmijndeeltjes (rood) en bolletjes van polystyreen (blauw). Het witte streepje geeft een lengte aan van 0,1 millimeter.Onder: een schematische tekening van de larve en zijn huis. klik op de afbeelding voor een grotere versie Copyright Science

De grotere deeltjes worden door de bewegingen van een extra set trilhaartjes op de larve naar diens mondopening gedirigeerd. De voornaamste functie van het onzichtbare onderkomen is dus het concentreren van voedselpartikels. Deze voedingswijze was tot nu toe onbekend voor de larven van kokerwormen. Het is goed mogelijk dat de larven van verwante dieren ook met zo’n poreuze zak het water filteren om aan voedsel te komen.

Het huis is bijna 1 millimeter lang. Dat is relatief groot want de larven zijn zelf slechts 0,1 tot 0,2 millimeter lang. Pernet speculeert over andere functies van het huis. Mogelijk verhindert het dat larven worden opgegeten door roofdiertjes, simpelweg omdat de mondopening van sommige van die diertjes te klein is om het huisje naar binnen te werken. De onderzoeker heeft de larven ook nog zitten pesten met een pipet – mechanische stimulatie noemt hij dat. Daarop verlieten de larven het huisje. Blijkbaar is het bouwen van een nieuw huisje niet zo kostbaar want sommigen larven hadden al binnen tien minuten een nieuwe woning gereed. Waar het doorzichtige huisje van gemaakt moet nog onderzocht worden.

Filmfragmenten

Filmpje 1. Van onder in beeld komt een wolk met gekleurde partikels langs een larve. In de tweede helft van het filmpje zie je dat het huis van de larve zichtbaar wordt. De larve wordt op zijn plek gehouden met een pipet.

Filmpje 2. Een wolk hele kleine korreltjes komt langs een larve. Je ziet hoe een deel van de korreltjes door de trilharen op de larve het huis in wordt gezogen. Aan het eind van het filmpje zie je dat die korreltjes gewoon door de wand van het huis heen kunnen. Copyright Science.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 december 2004
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.