Je leest:

Labyrint: magneet aarde

Labyrint: magneet aarde

Auteur: | 8 maart 2013

Hoe vindt een zalm zijn weg door de eindeloze oceaan? En hoe weet een roodborstje steeds weer terug te vliegen naar zijn broedplaats? Hun interne kompas werkt dankzij het aardmagnetisch veld. Komende zondag om 19:50 gaat Labyrint op Ned 2 over het zesde zintuig van dieren en de kantelende polen.

Zondag in Labyrint:

Met een ‘magnetisch zintuig’ vinden dieren hun weg naar een omgeving waarin ze goed kunnen gedijen. In deze aflevering van Labyrint zoekt de Deense bioloog Henrik Mouritsen naar een verklaring voor dit fenomeen. Hij vermoedt dat een chemisch effect in het netvlies van de vogels de basis vormt voor hun kompaszintuig.

Het andere deel van Labyrint gaat over de kern van de aarde. Daar bevindt zich een hete, kolkende metaalmassa die een soort vloeibare magneet vormt en het aardmagnetisch veld veroorzaakt. Uit metingen blijkt echter dat deze magneetwerking langzaam afneemt. Als deze trend doorzet, zullen de magnetische noord- en zuidpool in de komende millennia van plaats verwisselen.

Het zesde zintuig van dieren

Reuzenschildpadden, zalmen, roodborstjes en zelfs sommige bacteriën beschikken over een zintuig waarmee ze magnetisme kunnen waarnemen. Een magnetisch zintuig stelt hen in staat om de weg te vinden naar een warme overwinterplaats, een plek om eieren te leggen, of een zuurstofrijke omgeving. Hoe ze dat precies doen, is onderzoekers nog steeds een raadsel. Zijn het minuscule kompasnaaldjes, een chemisch effect op de ogen waardoor ze het veld “zien”, of gebruiken ze toch een andere truc?


Groot zoogdier ‘voelt’ magnetisch veld

Elles Lalieu

Haaien kunnen magnetisch veld waarnemen

Tim van Oijen

Magnetische lijnen voor navigatie

Elles Lalieu

Vogel ‘ziet’ magnetisch veld met rechteroog

Elles Lalieu

Grote gesmolten magneet

Om de bron van het aardmagnetisch veld te vinden, moeten we doordringen tot de kern van de aarde. Daar bevindt zich een hete, kolkende metaalmassa die een soort vloeibare magneet vormt en het aardmagnetisch veld opwekt. Dat veld bestaat al sinds het begin der tijden en is van levensbelang voor al het leven op aarde.


Een blik in het binnenste van de aarde

Aardmagnetisch veld al vroeg ontstaan

Tom van Loon

Magneetveld uit gesmolten dynamo

Aardmagnetisch veld varieerde sterk

Tom van Loon

De wereld op zijn kop

Een enge gedachte: het aardmagnetisch veld is niet zo stabiel als we hopen. Uit metingen blijkt dat de magneetwerking langzaam afneemt. Als deze trend doorzet, zullen de magnetische noord- en zuidpool in de komende millennia van plaats verwisselen. Het gevolg: de verstoorde werking van satellieten en een verminderde bescherming tegen zonnewind, wat slecht nieuws is voor het leven op onze planeet.


Aardmagnetisch veld is mogelijk bezig om te keren

Tom van Loon

Aardmagnetisch veld op z’n kop

Carl Koppeschaar

Noordpool aan de wandel

Carl Koppeschaar

Aarde gekanteld door supercontinent?

Gieljan de Vries
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 maart 2013

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.