Je leest:

Labworm vatbaar voor virus

Labworm vatbaar voor virus

Auteur: | 27 januari 2011

Een internationaal onderzoeksteam heeft ontdekt dat de rondworm C. elegans van nature vatbaar is voor virussen. Slecht nieuws voor de worm, maar groot nieuws voor biologen die het diertje gebruiken voor onderzoek. Voortaan kunnen zij C. elegans nog beter inzetten bij het bestuderen van virale infecties.

De rondworm Caenorhabditis elegans.
Wikimedia Commons

De rondworm Caenorhabditis elegans is maar een paar millimeter lang, maar speelt een grote rol in uiteenlopend biologisch onderzoek; bijvoorbeeld bij het bestuderen van infectieziekten en de manier waarop het afweersysteem daarmee omgaat. Met bacteriële ziekteverwekkers is dat onderzoek makkelijk: er zijn genoeg bacteriën die C. elegans van nature kunnen infecteren.

Maar om virale infecties te bestuderen moeten wetenschappers een kunstgreep toepassen, omdat de labworm van nature niet vatbaar leek voor virussen. Bij zo’n kunstgreep wordt het genetisch materiaal van een virus direct ingebracht in de cellen van C. elegans. Op zich een goede methode, maar daarmee mis je wel een paar belangrijke stappen in het proces van infectie. Daaraan komt nu een einde, want een internationaal onderzoeksteam heeft ontdekt dat de rondworm van nature tóch vatbaar blijkt voor virussen.

Wormen door een filter

De Franse biologe Marie-Anne Félix kwam virale infecties op het spoor toen zij rondwormen verzamelde uit rottend fruit in boom- en wijngaarden. Sommige wormen leken ziek en een behandeling met antibiotica, alleen werkzaam tegen bacteriële infecties, sloeg niet aan. Félix besloot een aantal zieke rondwormen nader te onderzoeken: C. elegans gevonden in een rottende appel uit Orsay, en C. briggsae gevonden in een slak op een rottende druif uit Santeuil.

Marie-Anne Félix ontdekte virale infecties bij rondwormen op rottend fruit.
Wikimedia Commons

Zieke wormen gingen door een soort filter dat eventuele parasieten of bacteriële ziekteverwekkers verwijdert, maar virussen – die een stuk kleiner zijn – wel doorlaat. Met het opgevangen filtraat probeerde Félix vervolgens gezonde wormen te besmetten. En dat lukte; met behulp van elektronenmicroscopie kon de biologe zelfs virusdeeltjes waarnemen in het darmkanaal van besmette rondwormen. Maar ze had nog geen idee met welke virussen ze hier te maken had. Daarom stuurde Félix het onderzoeksmateriaal door naar haar Amerikaanse collega David Wang.

Genen uitschakelen

Wang isoleerde genetisch materiaal uit de rondwormen en ontdekte al snel dat het om twee verschillende virussen ging: het Orsay-virus en het Santeuil-virus, vernoemd naar de plaatsen waar zij werden gevonden. De virussen zijn vrij specifiek. Het Orsay-virus kan alleen C.elegans besmetten en C. briggsae is alleen gevoelig voor het Santeuil-virus. Beide virussen zijn wel sterk verwant aan nodavirussen, een klasse van virussen die met name insecten en vissen infecteert. Mensen kunnen niet besmet raken met nodavirussen.

Met behulp van kleuring wordt infectie met het Orsay-virus zichtbaar in deze rondworm.
Marie-Anne Félix e.a.

Hoe kunnen C.elegans en het Orsay-virus nu gebruikt worden in onderzoek? Het genetische systeem van de rondworm is vrij simpel en daarom is het makkelijk om een gen uit te schakelen. Vervolgens kunnen wetenschappers bekijken welke invloed zo’n uitschakeling heeft op infectie met het Orsay-virus. Sommige genen zullen helemaal geen invloed hebben, maar andere genen kunnen de infectie misschien beter of juist slechter laten verlopen. Genen die een verschil maken bij het infectieproces zijn interessant. En door ons genetische materiaal te vergelijken met dat van de rondworm, komen we erachter of ook wij die genen bezitten die een belangrijke rol spelen bij virale infecties.

Bronnen:

Zie ook:

Heinekenprijs 2004 voor ontdekking van RNA interferentie (Kennislinkartikel)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 januari 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.