Je leest:

Laat kinderen vooral kind zijn

Laat kinderen vooral kind zijn

Nieuwe campagne SIRE stimuleert hokjesdenken

Auteur:

SIRE lanceerde afgelopen week een nieuwe campagne: ‘Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?’ De campagne werd breed uitgemeten in de media, maar er zijn de nodige vraagtekens bij te plaatsen. Zo is voor veel mensen onduidelijk wie de afzender, SIRE, precies is. En heeft SIRE een punt: krijgen jongens in onze cultuur onvoldoende ruimte om zich te ontwikkelen?

“Jongens leren meer door te ontdekken, te experimenteren, risico’s te nemen en veel te bewegen. Met name door te dóén. Het lijkt of we dat vergeten zijn”, vertelde Lucy van der Helm, directeur van SIRE, ’s ochtends in het NOS Journaal. De rest van de dag waren de reacties niet van de lucht. Velen waren van mening dat de overheid zich hier niet mee zou moeten bemoeien. Ze zou niet rolbevestigend, maar juist roldoorbrekend moeten optreden.

De SIRE-campagne ‘Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?’ werd dinsdag 25 juli gelanceerd.

Dit is een redactioneel en weerspiegelt de mening of visie van de redacteur. Hoewel wetenschappelijk onderbouwd en beargumenteerd, is het een persoonlijke mening en geen wetenschappelijk feit. Ben je het (niet) eens met de auteur? Geef dan vooral ook een reactie hieronder.

Communicatiebranche

Hier ligt al een groot misverstand: SIRE ís geen overheid. Het is een onafhankelijke stichting, die zelfs niet wordt gefinancierd met overheidsgeld. Zoals ze zelf schrijven op hun site: ‘SIRE is een initiatief vanuit de communicatiebranche. Belangeloos zetten reclame-, pr-, onderzoek- en onlinebureaus, adverteerders, uitgevers, media-exploitanten en- adviesbureaus, productiemaatschappijen, grafische industrie en andere toeleveranciers zich in om de campagnes te voeren (…).’ De partners zorgen zelf voor de ontwikkeling en verspreiding van die campagnes. Alleen voor de financiering van het secretariaat is de stichting afhankelijk van donateurs.

In tegenstelling tot Postbus 51, dat rechtstreeks aansluit bij het beleid van de overheid, kiest de communicatiebranche het onderwerp voor haar campagne dus helemaal zelf. Volgens eigen zeggen uit ideële overwegingen, om bij te dragen aan een vitale, betrokken samenleving en om mensen in beweging te krijgen en na te laten denken over kwesties die meer aandacht verdienen. Heel mooi en nobel allemaal, maar is dat echt het hele verhaal? Heeft de reclamewereld zelf geen voordeel van duidelijk afgebakende doelgroep-hokjes voor jongens en meisjes? Waarom zou je alleen genderneutrale groene fietsjes verkopen, als je ook blauwe én roze fietsjes aan de man c.q. vrouw kunt brengen?

Zulke bijbedoelingen zijn natuurlijk moeilijk hard te maken, maar het is belangrijk dat de burger in ieder geval weet wie de afzender van de boodschap is, zodat hij zelf kritisch kan nadenken over de vermeende doelstellingen. SIRE is zelf op haar website overigens heel duidelijk over haar achtergrond, maar de gemiddelde Nederlander zal daar niet snel belanden. Die zien alleen de spotjes waarin ouders worden opgeroepen om hun zonen meer te laten ravotten. Om ze anders te behandelen dan hun dochters.

Slechtere scores

Heeft SIRE daar een punt? Dwingen we jongens steeds meer in een meisjes-keurslijf? Wie een dagje kijkt door de ogen van een kind, zal iets heel anders zien. Speelgoedwinkels maken onmiskenbaar duidelijk welk speelgoed voor jongens is bedoeld en welk voor meisjes. In kinderfilms en -boeken is het doorgaans nog altijd de mannelijke held die het weerloze meisje moet redden of beschermen. En wie kijkt naar de stijve klassenfoto’s uit de jaren 50, kan moeilijk volhouden dat jongens toen minder strak in het gareel werden gehouden dan nu.

SIRE onderbouwt de keuze voor dit onderwerp in een statement waarin ze twee redenen noemt. Ten eerste zouden jongens gemiddeld lager scoren op de eindtoets van de basisschool en vertonen ze vaker probleemgedrag. Ten tweede geven we hen volgens wetenschappers te weinig ruimte, waardoor hun motivatie vermindert en hun prestaties achteruit hollen. De eerste reden klopt niet: jongens en meisjes scoren over het algemeen even goed op de eindtoets, maar jongens krijgen bij dezelfde score wel vaker een lager advies. Het beschuldigende vingertje gaat dan al snel richting al die juffen die al die drukke jongens maar lastig zouden vinden.

Goed beantwoorde vragen op de centrale eindtoets  jongens en meisjes
Jongens en meisjes behalen gemiddeld ongeveer een even hoge totaalscore op de Centrale Eindtoets.

Vooroordelen

De grote overvloed aan juffen zou beperkend zijn voor onze opgroeiende jongens. Die gedachte spreekt misschien lekker de onderbuik aan, maar wordt toch weerlegd door de wetenschap. In 2012 onderzochten twee Amerikaanse psychologen hoe peuterleidsters reageren op het gedrag van jongens en meisjes. Hoewel de jongens en meisjes op eenzelfde manier speelden, werden jongens vaker gestraft en kregen ze minder positieve aandacht. Bij hetzelfde gedrag dus. Dat geeft aan dat de reactie van de leidsters eerder hun eigen vooroordelen reflecteerden dan dat de jongens werkelijk ander gedrag vertoonden dan de meisjes.

Dat lijkt mooi aan te sluiten bij het idee dat de juffen het gedaan hebben. Maar dat klopt niet, zo blijkt uit verschillende onderzoeken. Het Nijmeegse onderzoeksinstituut ITS onderzocht 60.000 leerlingen en zag dat jongens met een meester voor de klas niet beter presteren dan bij een juf. Ook blijken meesters dezelfde vooroordelen te hebben als juffen over het (probleem-)gedrag van jongens.

Keer op keer blijkt uit onderzoek dat de verschillen tussen jongens onderling en meisjes onderling groter zijn dan de verschillen tussen de gemiddelde jongen en het gemiddelde meisje. Waarom maakt SIRE in haar campagne dan toch zo duidelijk onderscheid tussen jongens en meisjes? Het voedt vooral de vooroordelen die juist verhinderen dat kinderen mogen zijn wie ze zijn. Die opgelegde stereotypering, die kinderen al jong voelen, is een grotere belemmering voor hun individuele ontwikkeling dan de feminisering van de samenleving.

Risicovol spelen

De oproep van SIRE om meer te ravotten is in wezen niet slecht. Speeltuinen die zo veilig zijn dat er niks meer aan is, bomen waar niet in geklommen mag worden, kleding die niet vies mag worden: saai en beperkend voor de ontwikkeling. Het expertisecentrum VeiligheidNL lanceerde afgelopen maart niet voor niets een campagne waarin het ‘risicovol spelen’ van kinderen aanmoedigt.

Maar dat geldt dus net zo goed voor meisjes als voor jongens. En daar slaat de SIRE-campagne de plank mis. Ze dwingt alle jongens in een jongenshokje, waarin wild gespeeld wordt en meisjes (of stereotype meisjesgedrag) duidelijk niet thuishoren. Bewegen, experimenteren, ontdekken, vallen en weer opstaan is goed voor de ontwikkeling. Niet alleen die van jongens, maar die van álle kinderen. De vraag in de SIRE-campagne zou dus eigenlijk moeten zijn: ‘Laat jij jouw kind genoeg kind zijn?’

Bronnen

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 juli 2017

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE