Je leest:

Laaglandkusten wijken terug bij zeespiegelstijging maar houden zelfde profiel

Laaglandkusten wijken terug bij zeespiegelstijging maar houden zelfde profiel

Auteur: | 10 juni 2004

Recent onderzoek wijst uit dat het effect van snelle stijging van de zeespiegel gelijk zal zijn aan het effect dat zou ontstaan als wanneer de kust geleidelijk zou worden teruggedrongen door een langzaam voortschrijdende zeespiegelstijging. Daarbij zal het profiel voor de kust (d.w.z. de licht gekromde lijn van de zeebodem vanaf de kust tot ver in zee) niet wezenlijk veranderen ten opzichte van de huidige situatie. Bij een regelmatige kustopbouw zal dus ook de kust als zodanig vrijwel onveranderd blijver, zij het landinwaarts verplaatst.

Slechts op enkele plaatsen (bijv. waar veel materiaal door een rivier in zee wordt gebracht) staat de huidige kustlijn niet onder druk. Op de meeste plaatsen vindt erosie plaats, of het nu gaat om steile rotskusten of om laaglandkusten. Steile rotskusten staan eigenlijk altijd bloot aan erosie, maar bij laaglandkusten is dat meestal het gevolg van een stijgende zeespiegel. En daarmee hebben we nu volgens de meeste onderzoekers te maken. In dichtbewoonde gebieden, waar de bevolkingsconcentratie vaak juist in de kuststrook het grootst is, is dat een gevaarlijke ontwikkeling. Er dreigt immers woongebied verloren te gaan. Dat is soms – zoals in Nederland – reden voor regelmatige zandsuppletie, maar het is uitermate twijfelachtig of dat bij een doorgaande zeespiegelstijging financieel en technisch ook op langere termijn mogelijk zal blijven.

Door golfwerking afgekalfd strand. Inzet: Daardoor ingestort huis. Beeld: NASA

Langs minder welvarende en/of nauwelijks bewoonde laaglandkusten is zandsuppletie (of welke andere vorm van kustbescherming dan ook) niet mogelijk. Daar wint uiteindelijk de erosie het van de mens. Hoe daarmee het best kan worden omgegaan, is uiteraard van groot belang. Daarvoor is het echter noodzakelijk om uit te gaan van scenario’s waarin de effecten van voortgaande zeespiegelstijging zijn verwerkt. Die effecten hangen ten nauwste samen met twee factoren, n.l. de omvang van de zeespiegelstijging en de uitwerking daarvan op de kustlijn.

De zichtbare erosie van laaglandkusten die bestaan uit onverharde sedimenten vindt vooral plaats tijdens storm. Minder goed zichtbaar zijn de effecten die pas op langere termijn zichtbaar worden; daarbij gaat het vooral om een combinatie van de aanvoer van zand vanuit zee, de geografische context van het betrokken gebied, en de relatieve zeespiegelverandering (het land kan immers ook dalen of worden opgeheven). Door deze factoren is de terugwijking van de kust onregelmatig, maar gemiddeld over langere tijd bedraagt die nu op de meeste plaatsen in de orde van 30 cm tot 1 m per jaar. Het kan uiteraard veel meer zijn: in North Carolina (Verenigde Staten) waar de kust zeer geleidelijk helt, zou een stijging van het zeeniveau met 1 cm al een terugwijking van 20-100 m bedragen!

Bij een dergelijk grote mogelijke verandering van de kustlijn is het de vraag of er geen ‘onverwachte’ veranderingen kunnen optreden tijdens het voortgaande proces van erosie en overstroming. Veel is daarover niet bekend, maar paleogeografisch onderzoek van Holocene kusten wijst wel uit dat strandwallen kunnen worden gevormd die tijdelijk bescherming bieden; daarentegen kunnen ook die strandwallen weer worden opgeruimd, waarna versnelde erosie zal optreden.

Recent onderzoek wijst erop dat – gemeten over langere termijn – al deze factoren zodanig worden uitgemiddeld dat het uiteindelijke effect gelijk zal zijn aan het effect dat zou ontstaan als wanneer de kust geleidelijk zou worden teruggedrongen door een langzaam voortschrijdende zeespiegelstijging. Daarbij zal het profiel voor de kust (d.w.z. de licht gekromde lijn van de zeebodem vanaf de kust tot ver in zee) niet wezenlijk veranderen ten opzichte van de huidige situatie. Bij een regelmatige kustopbouw zal dus ook de kust als zodanig vrijwel onveranderd blijver, zij het landinwaarts verplaatst. Planologen zouden daarmee nu al rekening moeten houden.

Referentie

Pilkey, O.H. & Cooper, J.A., 2004. Society and sea level rise. Science 303, p. 1781-1782.

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 juni 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.