Je leest:

Kunst voor een slijtend lichaam

Kunst voor een slijtend lichaam

Auteur: | 27 november 2009

Vergankelijkheid is onvermijdelijk. Een mens slijt tot aan zijn dood. Maar hoe repareer je een slijtend lichaam? Jonge wetenschapper Jolanda Witteveen (23) ziet oplossingen in de biomedische technologie.

“Het menselijk lichaam zit zo ontzettend knap in elkaar”, zegt Jolanda Witteveen, afgestudeerd in hersenwetenschappen en op dit moment studente biomedische technologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Het is zo ingewikkeld dat we zelfs delen ervan niet erg goed kunnen namaken. Wanneer iemand bijvoorbeeld een nieuwe heup nodig heeft en we zetten daar een kunstheup in, dan werkt dat nooit zo goed als een echte, natuurlijke heup. We maken al redelijke kunstheupen, maar als je de oude heup kunt houden, dan is dat altijd beter. Het lichaam zit dus nog knapper in elkaar dan dingen die we nu al kunnen bedenken, en dat terwijl we al ver zijn om te begrijpen .”

Naast heupen gaan bij mensen wel meer lichaamsonderdelen stuk die we nu nog niet goed kunnen vervangen. Denk maar aan een oor: veel verder dan lompe gehoorapparaatjes, degelijke betere gehoorimplantaten en enkele prille stamceltherapieën is de techniek van vandaag nog niet.

De beste gehoorapparaten van nu zijn zogenaamde cochlear implants. Je hebt alsnog gevoelige elektronica nodig.

Witteveen wil dat graag verbeteren. In Brighton, Groot-Brittannië werkte ze als hersenwetenschapper aan basisonderzoek voor de werking van een mogelijk kunstoor. “Ik keek naar een bepaalde vorm van doofheid waarbij een vlies in het binnenoor stuk is. Dat vlies, het zogenaamde tectoriale membraan, bestaat uit eiwitten en bindweefsel die de cellen eronder helpen met horen. Wanneer de eiwitten in het membraan kapot zijn, horen je alleen bepaalde tonen of helemaal niks meer.”

Witteveen ging experimenteren in het Britse laboratorium om te achterhalen hoe de gehoorcellen de eiwitten voor het membraan uitscheiden, en of dit ook kunstmatig kan worden gedaan . “Ik probeerde de gehoorcellen als een bolletje te kweken en wilde zien of de eiwitten waaruit het tectoriale membraan bestaat, aan de binnenkant worden uitgescheiden. Het idee erachter is dat het orgaan waarin deze cellen en het membraan in embryo’s groeien, ook als een bolletje beginnen”, zegt Witteveen.

Het lukte haar niet alleen de celllen als bolletje te kweken, maar ook om het de bijbehorende eiwitten voor het membraan te laten maken. Door op deze manier de groei van een oor na te bootsen, biedt zo’n groeitechniek zicht op het kunnen kweken van een kunstmatig tectoriaal membraan. Witteveen: “Dat het bolletje lukte was toen al heel wat. Het hele lab was benieuwd naar hoe het bolletje met eiwitten erin eruit zag. We gebruikten van die grote microscopen waar je gewoon een mooi plaatje uit krijgt dat iedereen wel even wil zien.”

Jolanda Witteveen heeft veel hoop voor biomedische technieken. “Ik houd ervan creatieve oplossingen voor problemen in het lichaam te bedenken.”
Ronald Veldhuizen

Voor een ander project vertrekt Witteveen binnenkort voor een half jaar naar de Universiteit van Lund in Zweden. “Ze werken daar aan de reactie zenuwcellen op geïmplanteerde elektroden”, vertelt Witteveen. Die elektroden kun je gebruiken om nieuwe implantaten zoals een kunstoog beter te laten communiceren met de hersenen. Het liefst doen ze dat zo knap, dat je echte hersensignalen in zieke mensen ermee kunt vervangen. “Ik ga kijken naar welk materiaal het beste is om nieuwe elektroden van te bouwen.”

Hoe ze na haar studie biomedische technologie precies haar passie gaat invullen, weet Witteveen nog niet precies. “Als het maar een combinatie van techniek en medische wetenschappen, vind ik het goed”, zegt ze. “Het hoeft dus niet per se onderzoek in een lab te zijn, maar kan ook iets met organisatie te maken hebben”. Bij de laatste iGEM-competitie, een wedstrijd voor studenten die eencellige wezens herontwerpen, stuurde Witteveen het Groningse studententeam aan. Ze eindigden bij de beste 6 van de 112 inzendingen.

Maar het allerbelangrijkst vindt Witteveen dat ze creatief mag zijn. “Juist omdat het menselijk lichaam erg ingewikkeld is, moet je met slimme en creatieve oplossingen komen om het te repareren. Ik vind het geweldig om alles wat je te binnen schiet op papier te zetten en zo met een nieuwe oplossing voor een belangrijk probleem te komen.”

Ook in dit dossier:

Zie verder

Meer biotechnologie op Ditisbiotechnologie.nl

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 november 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.