Je leest:

Kritiek op ‘groene’ nanotechnologie

Kritiek op ‘groene’ nanotechnologie

Rapport milieuorganisatie is zeer negatief

Auteur: | 26 november 2010

Nanotechnologie is niet de oplossing voor onze energie- en klimaatproblemen. Dat vindt de milieuorganisatie Friends of the Earth. In een onlangs verschenen rapport haalt de organisatie de claims van de industrie onderuit. Maar de activisten oogsten er zelf ook flinke kritiek mee.

De vooravond van een nieuwe klimaattop lijkt een slim gekozen moment om met een rapport over ‘groene’ nanotechnologie te komen. Van 29 november tot 10 december proberen politici, ambtenaren en lobbyisten in de Mexicaanse badstad Cancún weer een stapje dichter bij een klimaatakkoord te komen. Als het aan de internationale milieuorganisatie Friends of the Earth (FoE) ligt, kan nanotechnologie beter niet voorkomen in plannen om klimaatdoelstellingen te halen.

Het rapport van Friends of the Earth.
Friends of the Earth

Gebakken lucht

Regeringen en industrie zijn overtuigd van het nut van nanotechnologie voor een duurzame wereld en investeren er dan ook fors in. Nanotechnologie leidt mogelijk tot energiebesparende, goedkope en milieuvriendelijke oplossingen voor vervuiling, klimaatverandering en een dreigend grondstoftekort. Maar volgens FoE zijn deze claims gebakken lucht, schrijven ze in hun vorige week verschenen rapport Nanotechnology, climate and energy: over-heated promises and hot air?.

Het belangrijkste argument van FoE is dat de energiekosten voor de ontwikkeling van nanomaterialen onverwacht hoog zijn. Bij veel nanoproducten zelfs zo hoog dat ze meer energie kosten dan dat ze opleveren. Het maken van koolstofnanobuisjes kost bijvoorbeeld tot wel 360 keer meer energie dan het maken van staal. De toepassing van koolstofnanobuisjes om windmolenwieken lichter te maken, is daarmee alles bij elkaar genomen minder efficiënt dan wanneer ‘normale’ wieken van staal gebruikt worden, zegt FoE.

In het verkeerde keelgat

Verder denkt FoE dat het gebruik van nanomaterialen een zwaardere belasting is voor het milieu dan andere materialen. Producten als golfclubs of anti-rimpelcrèmes met nanodeeltjes kosten veel energie om te maken, maar zijn niet beter voor het milieu dan dezelfde producten zonder de nanodeeltjes. Ook worden veel giftige stoffen gebruikt bij de ontwikkeling van nanomaterialen en is de hoeveelheid afvalproducten groot. Dan is er ook nog de onduidelijkheid over de risico’s die nanomaterialen of nanodeeltjes kunnen hebben voor onze gezondheid en het milieu.

Eerder dit jaar schreven we al over zonnecellen op basis van grafeen. Veelbelovend, maar de ontwikkeling kost tijd.

Ook vindt FoE dat de ontwikkelingen bij duurzame energiebronnen nog erg achter blijven. Waterstof als energiebron gaat de komende tien jaar nog niet gebeuren, terwijl juist nu de uitstoot van broeikasgassen beperkt moet worden. Daarnaast zijn op nanotechnologie gebaseerde zonnepanelen nog lang niet zo efficiënt als de huidige zonnepanelen met silicium. En tenslotte schiet het de milieuorganisatie in het verkeerde keelgat dat overheden geld steken in het verbeteren van de zoektocht naar niet-duurzaam olie en gas met nanotechnologie.

Belachelijk

Als je dat zo leest, word je er weinig vrolijk van. Mensen ‘uit het veld’ zijn niet blij met de negatieve invalshoek van het rapport. Professor Peter Dobson van het Research Council UK zegt in het magazine The Ecologist: “De bewering dat nanotechnologie het energiegebruik laat toenemen en een risico is voor het milieu is belachelijk. Het tegenovergestelde is juist waar, nanotechnologie biedt oplossingen voor veel problemen waar we mee kampen.” Andrew Maynard, wetenschapper aan de Universiteit van Michigan, heeft het idee dat het rapport zich met name richt op de onderwerpen waarbij het makkelijk is argumenten tégen het gebruik van nanomaterialen te noemen, zo is zijn eerste indruk.

Ook is er veel kritiek op specifieke punten van FoE, zoals dat ‘nano-zonnecellen’ achterblijven bij de huidige zonnecellen van silicium. “Dat is niet eerlijk, als je kijkt naar het stadium van de ontwikkeling van de technologie. Technologie moet je altijd over langere tijd bekijken”, schrijft Tim Harper, nano-wetenschapper en oprichter van talloze nanotechnologiebedrijven, op zijn blog. Michael Berger, redacteur van de website Nanowerk.com, vindt het ook te vroeg om nu al hierover te oordelen. “Geen enkele technologie deed vanaf het begin af aan volop mee”, schrijft hij. “Het kostte decennia om elektriciteit of transportmiddelen te bouwen. Waarom wordt nanotechnologie geen tijd gegund om zichzelf te ontwikkelen?”

Demonstratie tegen nanotechnologie in Australië.
Friends of the Earth

Mokken in een hoekje

De voornaamste kritiek richt zich op de houding die de milieuorganisatie ten opzichte van nanotechnologie aanneemt, namelijk stoppen met het eraan besteden van publieksgeld en een mortuarium op nanoproducten. “Van de zijlijn een beetje schreeuwen, verandert het beleid van de regeringen niet”, schrijft Tim Harper. “Om invloed te hebben, moeten ze deel nemen aan het debat en niet in een hoekje gaan zitten mokken.”

Michael Berger ziet ook liever iets meer assertiviteit. “Kritiek geven op mogelijk gevaarlijke of schadelijke ontwikkelingen in industrie is belangrijk en essentieel als tegenwicht voor economische belangen. Maar aangeven wat fout gaat, is slechts een eerste stap. Hun idee is: stoppen met alles en wachten tot de wetenschap met iets beters komt. FoE zou eens moeten aangeven wat er wél kan met nanotechnologie. Stop bitching and start pitching.

Het lijkt erop dat FoE met haar rapport het conflict tussen de industrie en activisten behoorlijk heeft opgelaaid. Of dat ook van enige invloed is op de gang van zaken tijdens de klimaattop in Cancún zullen we gaan zien. Maar dat nanotechnologie nog altijd volop aan discussie onderhevig is, bleek deze week weer eens des te meer en het laatste woord is er dan ook nog niet over gesproken.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.