Je leest:

Koolstofnanobuisjes hot topic in Barcelona

Koolstofnanobuisjes hot topic in Barcelona

Gastcolumn door toxicoloog Paul Borm

Auteur: | 30 september 2010

Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: toxicoloog Paul Borm over de risico’s van koolstofnanobuisjes.

Paul Borm is lector en hoofd van het Centrum voor Expertise in de Levenswetenschappen van de Hogeschool Zuyd in Heerlen. Hij doet onderzoek naar de gezondheidseffecten van nanodeeltjes. Tevens zit hij in de Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie en is hij hoofdredacteur van het vakblad Particle & Fibre Toxicology.

Afgelopen week was ik op het grootste symposium voor longartsen in Barcelona, het jaarlijkse congres van de European Respiratory Society. Men had wat tijd ingeruimd voor een workshop over koolstofnanobuisjes, waarbij de sprekers naast ikzelf, Ken Donaldson (Edinburgh), Dominique Lison (Brussel) en Alice Porter (London) waren. Van de 20.000 deelnemers hadden er 200 de weg gevonden naar onze zaal.

De centrale vraag van de middag was of blootstelling van koolstofnanobuisjes tot mesothelioom kan leiden, net als asbest dat doet. Mesothioloom is een tumor aan het borstvlies waar in Nederland per jaar 400 – 500 mensen aan overlijden, en die exclusief vooroorzaakt wordt door asbestvezels. Een relevante vraag dus voor een materiaal waarvan we de komende jaren meer dan 250 ton per jaar denken te gaan produceren en verwerken. Op dit moment zijn de grootste producenten van koolstofnanobuisjes Bayer Material Sciences en Mitsui.

Al in 2008 lieten twee studies bij muizen zien dat bepaalde koolstofnanobuisjes (meerwandig, stijf en langer dan vijftien micrometer) wellicht mesothelioom kunnen veroorzaken. Nieuwere studies die in Barcelona werden getoond door Ken Donaldson laten zien dat lange koolstofnanobuisjes inderdaad het borstvlies kunnen bereiken na inademing, en dat ze daar ook blijven in tegenstelling tot kortere nanobuisjes. Het goede nieuws is dat we van de ‘asbest-story’ kunnen leren, het slechte nieuws is dat zodra het ‘A-woord’ valt alle emoties op tilt slaan.

Voor koolstofnanobuisjes is een geweldige toekomst weggelegd door hun bijzondere optische, elektrische en versterkende eigenschappen. Ze vinden mogelijk toepassing in uiteenlopende dingen, zoals sensoren, zonnecellen, batterijen of tennisrackets. Mijn eigen lezing tijdens de workshop was bedoeld om deze mogelijkheden te plaatsen tegenover de mogelijke risico’s die we lopen als we koolstofnanobuisjes breed in producten gaan gebruiken. Omdat het gezondheidsrisico wordt bepaald door de blootstelling en door de toxiciteit hebben we twee paarden om op in te zetten.

Schematische weergave van een koolstofnanobuisje.

Ten eerste is het zaak producten te maken waaruit koolstofnanobuisjes niet vrij kunnen komen. Ten tweede moeten we met de kennis van de toxiciteit van asbest in de hand, in staat zijn koolstofnanobuisjes zo te maken dat ze bij blootstelling nauwelijks toxische effecten hebben. Hieruit kunnen we drie lessen afleiden. Les één: de lengte van de nanobuisjes beperkt houden, dus nooit langer dan tien micrometer. Les twee: de nanobuisjes mogelijk afbreekbaar maken bij een lage zuurgraad (pH). En les drie: aangrijpingspunten voor enzymen op de buisjes plaatsen, zodat het lichaam in staat is om ze verder af te breken. Op naar duurzame toepassingen van koolstofnanovezels dus!

Lees meer over koolstofnanobuisjes op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/koolstofnanobuis/nanobuis/index.atom", “max”=>"10", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (gastcolumnist).
© Kennislink (gastcolumnist), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 september 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.