Je leest:

“Kijk, mama, wetenschap!”

“Kijk, mama, wetenschap!”

Bij Science Live in NEMO ben je zelf proefkonijn in een onderzoek naar muziek en emoties

Auteurs: en | 18 mei 2010

Bezoekers van NEMO konden zich afgelopen meivakantie opgeven als proefkonijn voor een echt wetenschappelijk experiment. In de speciale Science Live-ruimte, compleet met Chesterfield banken, Schotse ruiten en negentiende-eeuwse prenten – kon je psychologen van de Universiteit van Tilburg helpen met hun studie naar de invloed van muziek op de waarneming van emoties bij anderen. Kennislinkredacteur Kahliya Ronde probeerde uit hoe het voelt om proefkonijn te zijn.

“Terwijl ik naar een boos gezicht met pukkels kijk, schalt er hels geschreeuw en atonale improvisatiejazz door de koptelefoon”, vertelt Kahliya. “Zonder twijfel zweeft mijn vinger drie keer naar het meest linkse knopje: deze persoon vind ik helemaal niet aardig. Helemaal niet aantrekkelijk. En al helemaal niet leuk. Dan volgt vrolijke vioolmuziek. De gezichten op het computerscherm zien er plots een stuk vriendelijker uit.”

Wat ons proefkonijn Kahliya hier ervaart, is een fenomeen dat psychologen de schilderachtige naam crossmodal transfer hebben gegeven. Zonder dat je je daarvan bewust bent, ben je geneigd om de emoties die je herkent in muziek, ook te plakken op de gezichten die je voor je ziet. Luister je naar droeve muziek, dan ziet iedereen er in jouw ervaring dus wat sip uit – ongeacht de emotie op hun gezicht. Zelfs een brede glimlach lijkt een tikje verdrietiger met droeve muziek op.

In de Science Live ruimte in NEMO proberen Tilburgse wetenschappers in een echt psychologisch experiment meer te weten te komen over muziek en emoties. Elke bezoeker mocht proefkonijn zijn.
DigiDaan

Emoties lopen in elkaar over

Volgens neurowetenschappers Nidhya Logeswaran en Joydeep Bhattacharya is het niet zo vreemd dat dit zo werkt. Als we droeve muziek horen, dan activeert dat ruwweg hetzelfde hersengebiedje als wanneer we een verdrietig gezicht zien. Hetzelfde geldt voor blije muziek. De emoties die we in de klanken horen en die we in een gezicht zien, lopen in onze hersenen in elkaar over – en dus ook in onze ervaring.

Wat nieuw is aan het Science Live-onderzoek, is dat de onderzoekers niet alleen kijken naar droeve en blije muziek en boze en vrolijke gezichten, maar ook naar de invloed van rustige en irritante muziek (zoals de improvisatiejazz waar Kahliya het slachtoffer van werd). Bovendien komen er nu ook huilende en gapende gezichten langs. Op die manier kunnen de wetenschappers kijken of de crossmodal transfer zich ook over andere emoties uitstrekt.

Achter een knorrende computer krijgen proefkonijnen 2 seconden lang een gezicht te zien, die ze op een schaal van 1 tot 9 moeten beoordelen op hoe aardig, aantrekkelijk en leuk ze zijn. Ondertussen horen de proefkonijnen droevige, vrolijke, rustige en irritante muziek.
DigiDaan

Onderzoek doen in een wetenschapsmuseum

En dat doen ze dus in NEMO, een, nou ja, spannende onderzoeksomgeving. Soms komen er verdwaalde bezoekers binnenlopen in de Science Live-ruimte, die denken dat het experiment onderdeel is van een nagespeelde voorstelling, vertelt Waldie Hanser, een van de Tilburgse onderzoekers die betrokken is bij het experiment. En laatst ging het brandalarm af (vals alarm). Dat is iets heel anders dan de rustige, gecontroleerde omgeving op de universiteit.

Jonge proefkonijntjes

Toch blijkt NEMO een prima plek te zijn om onderzoek te doen. Hanser: “Het is hartstikke druk. Mensen staan in de rij om zich op te geven. Soms moeten we zelfs ‘nee’ verkopen.” En dat was niet de enige reden om mee te doen met het Science Live project. “Normaal gesproken experimenteren we vooral op studenten: die zijn immers in de buurt, hebben de tijd en zijn geïnteresseerd in onderzoek. Maar dat betekent dat je veel jonge, hoogopgeleide mensen test – vaak ook nog eens voornamelijk vrouwen. Hier, midden in NEMO, testen we complete gezinnen: kinderen, ouders en soms zelfs opa’s en oma’s.”

Zo kunnen de onderzoekers kijken of crossmodal transfer onder alle leeftijdsgroepen en seksen even sterk is. “We hopen straks bijvoorbeeld ook te kunnen zien of effecten van muziek anders zijn voor kinderen dan voor volwassenen,” zegt Hanser. Of dat inderdaad zo is, moet nog blijken. Vooralsnog concludeert de psycholoog wel dat de kinderen in ieder geval anders reageren op psychologisch onderzoek dan de gemiddelde student. “‘s Ochtends vroeg al schreeuwen kinderen enthousiast door de gangen: ’Kijk, mama, wetenschap!’ Dat doen studentes aan de psychologiefaculteit niet meer.”

In NEMO’s onderzoeksprogramma Science Live wordt publiceerbaar, peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek in NEMO verricht volgens de wetenschappelijke methode, met NEMO-publiek als proefpersoon. Bezoekers kunnen zo een belangrijke bijdrage leveren aan echt wetenschappelijk onderzoek, en kennismaken met het soort vragen dat wetenschappers bezighoudt. In deze eerste editie stond het onderzoek van psychologen Ad Vingerhoets, Ruth Nieuwenhuis-Mark en Waldie Hanser centraal. In de zomervakantie zal een ander onderzoeksteam neerstrijken.

Lees ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 mei 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.