Je leest:

Kastje voor kinderhart

Kastje voor kinderhart

Auteur: | 12 juli 2008

Kinderen die een grote kans hebben op plotse hartdood krijgen steeds vaker een ICD. Dit apparaatje vangt hartritmestoornissen op en voorkomt zo een hartstilstand. Een klein kastje met een groots resultaat dus.

Een jong hart is niet per se een gezond hart. Dat blijkt wel uit het feit dat jaarlijks dertig tot veertig kinderen in Nederland sterven aan een hartstilstand. Meestal is dit het gevolg van een ernstige hartritmestoornis. Bij kinderen met risicofactoren voor plotse hartdood wordt vaak een zogenaamde implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD) geplaatst. Dit apparaatje vangt ritmestoornissen op en voorkomt dat het hart op hol slaat.

Implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD)
Wikimedia Commons

Dr. Nico Blom (Kindercardiologie): “Het implanteren van een ICD is de beste manier om plotse hartdood te voorkomen. Zodra het hartritme te hoog wordt, geeft de ICD een schok af. Hierdoor keert het hart weer terug naar zijn normale ritme en wordt een hartstilstand voorkomen.”

Ritmestoornissen

Plotse hartdood bij kinderen kan veroorzaakt worden door aangeboren hartafwijkingen of hartritmestoornissen. Een ritmestoornis in de hartkamers ontstaat bijvoorbeeld als het hart heel snel en ongecontroleerd slaat. Wanneer dit een tijdje duurt, kan het leiden tot een hartstilstand.

Blom: “Vroeger kregen eigenlijk alleen kinderen die al eens een hartstilstand hadden gehad een ICD. Zij hadden dit overleefd door succesvolle reanimatie. In feite zijn ze door het oog van de naald gekropen.” Het plaatsen van een ICD in deze groep heet secundaire preventie. Tegenwoordig wordt een ICD bij kinderen ook als primaire preventie geplaatst. Dit gebeurt als ze een hoog risico hebben voor plotse hartdood, door bijvoorbeeld een erfelijke hartritmestoornis. Blom: “Bij hen plaatsen we bij wijze van spreken de ICD voordat de hartstilstand is opgetreden.”

Schokelektrode

Een ICD bestaat uit een kastje dat de batterij en de software bevat. Vanuit dit kastje lopen een of twee elektrodedraden naar het hart. Blom: “Bij grotere kinderen van ongeveer acht jaar plaatsen we de ICD-batterij onder het sleutelbeen, net als bij volwassen patiënten. De draden leiden we via een groot bloedvat, de vena subclavia, naar het hart. Een van de ICD-draden wordt in de punt van de rechterkamer vastgemaakt. Die registreert het hartritme. Zodra het hartritme sneller wordt dan de ingestelde drempelwaarde, geeft de ICD het hart een schok, via de andere elektrodedraad.”

Blom legt uit dat voor kleine kinderen een heel andere aanpak geldt. “Hun lichaam is veel kleiner en in verhouding is de ICD dan ook erg groot. De batterij wordt daarom niet onder het sleutelbeen bevestigd, maar in de rechter buikwand. Omdat de bloedvaten nog te klein zijn om de ICD-draden te vervoeren, zetten we de grote schokelektrode onder de huid in de linkerflank. Een kleine sensorelektrode die het hartritme registreert, wordt op het hart bevestigd.”

Zeventig kinderen

Momenteel lopen in Nederland ongeveer zeventig kinderen rond met een ICD, waarvan de helft geplaatst is in het Centrum voor Aangeboren Hartafwijkingen Amsterdam-Leiden (CAHAL). Blom vertelt dat alle ICD behandelingen bij kinderen in Nederland geregistreerd worden in een database, die jaarlijks een update krijgt. “Dit is erg belangrijk. Zo kunnen we het effect en de complicaties van de ICD-behandeling nauwkeurig volgen.”

Hij benadrukt dat zeker in kinderen een ICD erg zinvol is. “Zonder een ICD zouden ze erg jong overlijden. Deze kinderen worden geboren met een ernstige hartziekte en onbehandeld leidt deze vaak tot de dood. Gelukkig kan een ICD dit voorkomen.” Blom geeft een indicatie hoe vaak dit gebeurt: “Gemiddeld krijgt een kind eens in de paar jaar een schok. De kans is groot dat het kind zonder deze schok een hartstilstand had gekregen.”

Pijnlijke schok

Prettig is het overigens niet, zo’n schok. Blom: “Het dragen van een ICD is erg ingrijpend. Naast de schokken die een hartstilstand voorkomen, treden in kinderen zo af en toe onnodige schokken op. Dit komt doordat kinderen actief bewegen, waardoor hun hartritme wel eens de drempelwaarde van de ICD overschrijdt. Die reageert terecht met een schok.”

De pijn die een schok geeft is dus een van de nadelen van een ICD, maar hiernaast behoeft het implantaat ook redelijk wat onderhoud. “Eens in de vijf jaar moet de batterij vervangen worden. Grofweg betekent dat meer dan tien operaties als de ICD rond het achtste levensjaar geplaatst wordt. Daarnaast moeten de draden soms ook vervangen worden. Bij kinderen treedt helaas wel eens een draadbreuk op als gevolg van de groei en van activiteit. Het verwijderen van een ICD-draad is een lastige operatie, omdat de draden de neiging hebben om vast te groeien.”

Inspanningstest

Een ICD wordt dan ook niet achteloos geplaatst bij kinderen. Pas als er geen passende alternatieven zijn, wordt overgegaan tot het plaatsen van een ICD. Dit wordt zorgvuldig gedaan. Blom: “Om onnodige schokken te voorkomen, stellen we de drempelwaarde nauwkeurig vast. Met een inspanningstest dagen we het hart uit om het maximale ritme te bereiken. Vervolgens zorgen we ervoor dat de drempelwaarde van de ICD hier net iets boven ligt, zodat er geen schok uitgelokt wordt bij grote inspanning.”

“De psychische last moet ook niet onderschat worden”, vertelt Blom. “Uit studies met volwassenen werd duidelijk dat een ICD grote impact heeft. Dit is bij kinderen niet anders, blijkt uit een onderzoek dat we zelf hebben uitgevoerd.” Daarom is hij groot voorstander van de psychische begeleiding die de kinderen krijgen. “Standaard worden deze kinderen tegenwoordig begeleid door een kinderpsycholoog. Die leert ze omgaan met het dragen van een ICD, de operaties en de af en toe terugkerende schokken.”

Dit artikel is een publicatie van Cicero (LUMC).
© Cicero (LUMC), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 juli 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.