Je leest:

Kanker omzeilt zelfvernietiging

Kanker omzeilt zelfvernietiging

Auteur: | 12 augustus 2004

De activering van telomerase speelt een sleutelrol bij het ontstaan van kanker. Normaal sterft een cel tijdens deze ontwikkelingsfase, maar kankercellen overleven die fase door het enzym telomerase te activeren.

Telomeren zijn de uiteinden van chromosomen, ze zorgen voor stabiliteit en bescherming van het DNA. Telkens als een cel deelt, worden zijn telomeren een klein beetje korter. Na vele celdelingen zijn de telomeren zo kort, dat het chromosoom uit elkaar valt. Op dat moment treden allerlei zelfvernietigingprocessen in werking en sterft de cel.

Telomeerverkorting is dus een soort genetische countdown die beschermt tegen ongecontroleerde celdeling, oftewel kanker. Telomerase zet deze biologische klok stil door de telomeren na elke deling te herstellen. In sommige cellen, zoals geslachtscellen en beenmergstamcellen, is telomerase van nature geactiveerd omdat die veel moeten delen.

Ontwikkeling van borstkanker. Als gezonde cellen overmatig delen, spreekt men van hyperplasie. Nadat telomerase geactiveerd is, ontstaat een carcinoma in situ. Deze kankercellen blijven op hun plaats, maar kunnen veranderen in de gevaarlijke invasieve kanker die uitzaaingen geeft.

Laatste stap

Joe Gray, hoogleraar aan de universiteit van California: “Heel soms wordt door de instabiliteit van het chromosoom telomerase aangezet. Dit enzym kan de telomeren weer repareren. Als dat gebeurt, kan de cel ongelimiteerd delen en veranderen in een kankercel” Niet alle kankeronderzoekers zijn er echter van overtuigd dat het overleven van de telomeercrisis leidt tot kanker.

De ontwikkeling van gezonde cel naar kankercel bestaat uit vele stappen die de cel moet overleven. De activering van telomerase zou een van de laatste stappen zijn in dit proces. De onderzoekers simuleerden kankerontwikkeling met een cultuur menselijke borstkliercellen. Naarmate de cellen steeds meer op kankercellen gingen lijken, nam de instabiliteit van de chromosomen toe.

Na de telomeercrisis stopte dit, een teken dat telomerase actief was. Slechts een heel klein deel van de kanercellen overleefden de telomeercrisis overleven. Waarschijnlijk ontstaat kanker slechts door één cel die het voor elkaar krijgt om telomerase aan te zetten.

Deze ontdekking kan helpen bij de ontwikkeling van therapieën. Medicijnen kunnen bijvoorbeeld telomeraseactivatie verhinderen of cellen met actief telomerase vergiftigen.

Dit artikel is een publicatie van Natuurwetenschap & Techniek.
© Natuurwetenschap & Techniek, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 augustus 2004
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.