Je leest:

Kandidaat voor malariavaccin

Kandidaat voor malariavaccin

Auteur: | 14 maart 2008

Nijmeegse onderzoekers hebben een eiwit gemaakt dat uitermate geschikt is om te verwerken in een toekomstig malariavaccin. Het eiwit werd in muizen al getest. Na injectie ontstond er bij de proefdieren een afweerreactie, die vergelijkbaar is met de reactie bij met malaria geïnfecteerde mensen. De muizen waren door inenting met het eiwit beschermd tegen infectie met de malariaparasiet. De resultaten van het onderzoek werden 13 maart gepubliceerd in vaktijdschrift PNAS.

Malaria is een tropische ziekte die veel voorkomt in met name Amerika, Azië en Afrika. Jaarlijks worden er ongeveer 300 miljoen mensen met malaria besmet. Hiervan overlijden er uiteindelijk tussen de 1 en de 2 miljoen. De ziekte treft vooral jonge kinderen in ontwikkelingslanden vanwege armoede en een slechte economische ontwikkeling. Bestrijding van de ziekte wordt steeds moeilijker door resistentie. Daarom hebben de Verenigde Naties het terugdringen van malaria aangemerkt als een van de millenniumdoelen.

Hoe krijgen we malaria?

Parasitaire eencellige beestjes (protozoa) veroorzaken malaria bij mensen. Er zijn vier soorten die ons kunnen infecteren. Zij behoren allemaal tot het geslacht Plasmodium. De parasieten komen ons lichaam binnen door een beet van een vrouwelijke Anopheles mug. De malariamug is dus niet de veroorzaker van de ziekte, maar is slechts een drager van de parasiet. Na een steek bevinden de parasieten zich gelijk in het bloed en komen als eerste terecht in de lever. Daar vermenigvuldigt een parasiet zich ongeveer 6 dagen. Tijdens deze vermenigvuldiging treden er nog geen ziekteverschijnselen op.

Zo verspreidt Plasmodium zich. De bovenste mug is geïnfecteerd en prikt een mens. Hierdoor komt Plasmodium in ons bloed terecht en is het binnen een half uur in de levercellen te vinden. Hier vermenigvuldigt de parasiet zich. Uiteindelijk scheurt de levercel open en komt Plasmodium weer in het bloed terecht. Nu worden de rode bloedcellen van de mens geïnfecteerd. Wanneer de besmette mens nu gestoken wordt door een ‘normale’ mug (onderste mug), dan krijgt deze mug via het bloed de parasiet binnen en is dus ook besmet. De mug kan nu ook weer andere mensen met malaria besmetten. (bron: Science). Klik op de afbeelding voor een grotere versie

Wanneer de parasiet de lever verlaat, dringt hij een rode bloedcel binnen. Hier deelt hij 48 uur, waarna de rode bloedcel kapot gaat en de nieuwe parasieten op zoek gaan naar nieuwe bloedcellen. Als een besmette persoon nu geprikt wordt door een malariamug, vermenigvuldigt de parasiet zich verder in deze mug. Wanneer iemand anders dan weer gestoken wordt door deze mug, gaat de verspreiding steeds verder.

Geen babyparasieten

Tien jaar geleden kwamen de onderzoekers het eiwit op het spoor. Al snel bleek dat de malariaparasiet voor zijn voortplanting afhankelijk is van dit eiwit. Zo ontstond het idee dat het mogelijk moest zijn om de voortplanting van de parasiet te ontregelen. Daarvoor was het noodzakelijk om een organisme te vinden dat is staat is om het eiwit in voldoende hoeveelheid te produceren. Na een hoop tegenslagen maakte de E. coli bacterie, na een kleine aanpassing, genoeg eiwit.

Door het maken van antistoffen tegen het voortplantingseiwit zijn deze Plasmodium parasieten niet langer in staat om te vermenigvuldigen.

Dit eiwit kan worden ingespoten in een gezonde muis. Het afweersysteem van de muis komt in actie en produceert antistoffen tegen het eiwit. Wanneer deze muis nu gestoken wordt door een malariamug is hij niet alleen zelf beschermd, maar krijgt de mug ook bloed met antistoffen binnen. Deze antistoffen bokkeren het voortplantingseiwit waardoor de parasiet zich zowel in de muis als in de mug niet kan vermenigvuldigen. Geen babyparasieten dus. Verdere verspreiding van malaria kan zo geremd worden.

Over ongeveer een jaar willen de onderzoekers het eiwit bij mensen gaan testen. Eerst moeten zij ervoor zorgen dat het eiwit ook zonder aanpassingen geproduceerd kan worden. Dit zou de reactie namelijk nog gevoeliger maken. Het is nog niet zeker hoe het eiwit verwerkt gaat worden. Het is mogelijk om mensen alleen met het eiwit in te enten, maar het is ook mogelijk om het eiwit te verwerken in een gemengd vaccin.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 maart 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.