Je leest:

Kanalenonderzoeker

Kanalenonderzoeker

Auteur: | 12 juli 2008

In het vooraanstaande tijdschrift PNAS beschrijft dr. Curtis Barrett de oorzaak van het Timothy-syndroom. Deze zeldzame genetische aandoening gaat gepaard met lichamelijke en verstandelijke afwijkingen. Nu richt Barrett zijn onderzoekspijlen op migraine, een ziekte die op celniveau overeenkomsten heeft met het Timothy-syndroom. Barrett bedrijft kanalopathologie.

Een platte neus, laaggeplaatste oren en vingers of tenen die aan elkaar gegroeid zitten. Vaak is er direct bij de geboorte al duidelijk dat er iets aan de hand is, maar nog niet wat. Als vervolgens het elektrocardiogram (ECG) van de baby een duidelijke afwijking vertoont, is er vrijwel zeker sprake van het Timothy-syndroom (TS). Op wat latere leeftijd komen vaak ook een achterstand in de verstandelijke ontwikkeling en een autistische stoornis tot uiting.

dr. Curtis Barrett _ Foto: Marc de Haan_

De oorzaak van dit zeldzame syndroom werd in 2004 gevonden. TS-patiënten hebben een mutatie in een gen dat codeert voor een calciumkanaal, waardoor de instroom van calcium in cellen niet goed geregeld kan worden. Onderzoeker dr. Curtis Barrett (Neurologie en Humane Genetica): “Calcium regelt van alles in cellen, zoals het tot expressie komen van genen en het samentrekken van spiercellen. Maar te veel calcium is ook niet goed, want dan gaan er processen mislopen.”

Hartstilstand

Barrett kweekte cellen met de TS-mutatie en onderzocht hoe de afwijking in calciumkanaaltjes de in- en uitstroom van calcium beïnvloedt. De resultaten beschrijft hij in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). “De mutatie blijkt ervoor te zorgen dat de calciumkanalen minder goed sluiten. Hierdoor gaat de instroom van calcium bij TS-kinderen te lang door. Dat uit zich in de hersenen, maar vooral in het hart, omdat daar vrijwel alleen dit type calciumkanaal voorkomt. Instroom van calcium in hartspiercellen zorgt ervoor dat het hart samentrekt. Daarna moet het hart ontspannen, maar dat gaat bij deze kinderen minder goed.” Kenmerkend voor TS-patiënten is dan ook een specifieke verstoring van het hartritme (langere tijd tussen de Q- en T-piek). De meeste kinderen met TS overlijden op jonge leeftijd aan een hartstilstand.

Sporadische mutatie

Het Timothy-syndroom, genoemd naar dr. Katherine Timothy, die zocht naar de oorzaken van onregelmatige hartslagen, is genetisch dominant. Een kind zou dus aangedaan zijn als het van één van de ouders het gen erft. Maar patiënten bereiken vrijwel nooit de leeftijd waarop zij zich kunnen voortplanten. TS is dan ook een sporadische mutatie: een mutatie die nieuw optreedt in ei- of zaadcel, of in de bevruchte eicel. Barrett: “Er is één geval bekend van iemand die de volwassen leeftijd bereikte, door Verapamil te gebruiken, een medicijn dat tegen een te hoge bloeddruk wordt gebruikt. Het blokkeert calciumkanalen, maar is bij TS-patiënten niet zonder risico’s, omdat je een dosis moet geven die aritmieën (onregelmatige hartslag – red.) opheft, maar geen andere nadelige effecten geeft. Bovendien verdwijnen de verstandelijke problemen en autisme er niet mee.”

Heel verschillend

De Amerikaan Barrett deed zijn onderzoek naar ts aan de Universiteit van Stanford. Eind vorig jaar kwam hij naar het LUMC om de onderzoeksgroep te versterken die de moleculaire oorzaken van migraine hoopt te ontrafelen. Op het eerste gezicht lijken het twee heel verschillende aandoeningen, maar er zijn toch overeenkomsten. Barrett: “Net als het Timothy-syndroom is migraine, ten minste voor een deel, een kanalopathie, een ziekte die veroorzaakt wordt door afwijkingen in de kanaaltjes van cellen. Daar ligt mijn interesse.” Wereldwijd staat de Leidse migraineonderzoeksgroep onder leiding van prof. dr. Michel Ferrari en prof. dr. Rune Frants bekend om het vinden en evalueren van genen die met migraine samenhangen, aldus Barrett. “Ik ben dan ook blij dat ik in de komende jaren een bijdrage zal kunnen leveren aan het onderzoek naar de neurobiologische aspecten van migraine. Zulke kennis is belangrijk om te ontdekken hoe je migraine het best kunt behandelen.”

Dit artikel is een publicatie van Cicero (LUMC).
© Cicero (LUMC), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 juli 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.