Je leest:

Juichende voetbal stimuleert beweging

Juichende voetbal stimuleert beweging

Auteur: | 15 oktober 2008

Bewegen is gezond… maar gamen en televisie kijken zijn leuker. Onderzoekers bij de afdeling Industrial Design van de TU Eindhoven onderzoeken hoe intelligente, interactieve speelobjecten kinderen op speelse wijze kunnen motiveren om meer samen te spelen en te bewegen. De objecten reageren op wat de kinderen doen door middel van licht, geluid of verandering van vorm. Zouden kinderen hierdoor de computer of televisie laten staan en meer samen gaan spelen en bewegen?

Kinderen spelen tegenwoordig veel minder buiten dan vroeger. In plaats van actief te spelen en in beweging te zijn, brengen steeds meer kinderen veel tijd zittend door achter de computer en voor de televisie. Veel ouders zijn bang dat dit ten koste gaat van hun ontwikkeling en hun gezondheid. Samen spelen is heel belangrijk voor de lichamelijke, geestelijke en sociale ontwikkeling van kinderen, en er is een aanwijsbaar verband tussen computergebruik en lichaamsgewicht. Het is dus belangrijk om kinderen te stimuleren om meer te bewegen en meer samen te spelen.

Danspassen

Moderne technologieën bieden allerlei mogelijkheden om bewegen leuker te maken, bijvoorbeeld door bewegen onderdeel te maken van een computerspel. Er zijn steeds meer computerspellen waarbij spelers actief moeten bewegen om een spel te kunnen spelen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de Nintendo Wii. De Wii bepaalt door middel van infrarood-sensoren wat de positie is van de Wii Controller (de Wiimote). Hierdoor kun je Wiimote richten op een bepaald punt op het scherm, zodat je op deze manier bijvoorbeeld een geweer kunt bedienen. Een ander voorbeeld van een computerspel waarbij beweging belangrijk is, is Dance Dance Revolution (DDR). DDR is een spel met een dansmat die met lichtjes aangeeft waar je je voeten moet neerzetten om danspassen te maken. De dansmat gebruikt druksensoren om te bepalen of je je voeten op de juiste plek hebt neergezet.

De Nintendo Wii en Dance Dance Revolution zorgen dat kinderen in beweging komen tijdens het spelen.

Beide spellen maken bewegen leuker doordat ze reageren op de fysieke bewegingen die kinderen maken. Deze sportieve vorm van computeren, ook wel physical gaming (fysieke computerspellen) genoemd, wordt steeds populairder. In Eindhoven is zelfs een fitnesshal ingericht waar alleen maar van dit soort fysieke computerspellen staan, de E-fit zone.

Goede passes

Fysieke computerspellen hebben als nadeel dat je gebonden bent aan de computer, en je kunt dus bijvoorbeeld niet naar buiten gaan om het spel met je vrienden te spelen. Onderzoekers bij Industrial Design in Eindhoven doen onderzoek naar innovatieve speelobjecten waarvoor je geen computer nodig hebt. Deze speelobjecten maken, net als bovengenoemde fysieke computerspellen, gebruik van sensoren die bewegingen van kinderen kunnen meten, zoals een snelheidsmeter of een afstandsmeter. De intelligente speelobjecten reageren op het gedrag van de kinderen door middel van licht, geluid of trillingen. Bij zo’n intelligent, interactief speelobject kun je bijvoorbeeld denken aan een slimme voetbal die met feller en minder fel gekleurd licht laat weten hoeveel goede passes je hebt gegeven, en die luid begint te juichen wanneer je een doelpunt scoort.

Schets van een interactieve voetbal. Afbeelding: Bas Groenendaal.

Geen regels

Omdat intelligente, interactieve speelobjecten nog heel nieuw zijn, zijn er bijna geen commerciële producten op de markt. Ontwerpers zoeken daarom nog naar de juiste ontwerprichtlijnen om er een succesvol product van te maken. Bij spellen en speelobjecten bepalen aspecten als uitdaging, verrassing en begrijpelijkheid in belangrijke mate of kinderen een spel of speelobject leuk vinden of dat ze het in de kast laten staan.

Een ander belangrijk aspect van (computer)spellen is het hebben van een duidelijk doel. Bij de meeste spellen is het heel duidelijk wat het doel van het spel is en wat de regels zijn. Bij een race game zoals Gran Turismo, bijvoorbeeld, is het doel om je auto zo snel mogelijk over de finish te krijgen. Maar er zijn ook computerspellen, zoals de Sims, waarbij het doel veel vager is en je eigenlijk alleen maar de Sims aan het bezighouden bent. In dit soort spellen is vrije exploratie, het ontdekken, belangrijker dan het bereiken van een specifiek doel.

Gran Turismo en The Sims.

Ook in het werk van Industrial Design is vrije exploratie een belangrijk aspect. In het geval van interactieve speelobjecten betekent vrije exploratie dat het object geen compleet spel met regels en doelen aanbiedt, maar dat het alleen een bepaalde reactie geeft op het gedrag van de kinderen die ermee spelen. Het ontbreken van een vast doel en vaste regels stimuleert de kinderen om zelf te ontdekken wat de mogelijkheden van het speelobject zijn, en zelf creatief te zijn en spellen te bedenken. Hierdoor blijven de objecten langer leuk en spannend. Vrije exploratie stimuleert kinderen ook om hun sociale vaardigheden te ontwikkelen. Ze moeten met elkaar onderhandelen over welk spel ze gaan spelen en wat het doel en de regels zijn.

Op je hoofd staan

Samen met studenten van de Industrial Design opleiding en ontwerpers van de Creative Conversion Factory (inmiddels overgegaan in NYOYN) hebben de onderzoekers verschillende prototypes van interactieve speelobjecten ontworpen en gebouwd, zoals de LEDbal, de Amulet en de SmartGoals.

De LEDbal is een soort zaklamp die drie kleuren licht kan geven: groen, rood en blauw. De lamp verandert van kleur wanneer de kinderen ermee schudden (de ene variant) of rollen (de andere variant). De lamp blijft vervolgens een tijdje op dezelfde kleur en gaat dan weer uit. Spelen met de LEDbal heeft dus geen vast doel of spelregels, waardoor vrije exploratie mogelijk is.

De LEDbal is een stuk intelligent speelgoed dat licht geeft als een zaklamp. Door ermee te rollen of te schudden verandert het licht van kleur. Foto: Rik Wesselink

Uit tests met de LEDbal bleek dat kinderen het leuk vonden om zelf spelletjes met de LEDbal te verzinnen. De kinderen bleken heel creatief in het verzinnen van spelletjes, van overrollen, estafette en tikkertje tot een avonturenspel. Het bleek ook dat de kinderen sociale vaardigheden oefenden door bijvoorbeeld te onderhandelen over de regels van het spel, over hoe het spel moeilijker gemaakt kon worden, of over wie er wel en niet mee mochten doen.

De resultaten van het onderzoek met de LEDbal hebben inmiddels geleid tot een nieuwe, verbeterde versie van het prototype: de Amulet. In tegenstelling tot de LEDbal is de Amulet een persoonlijk object, dat kinderen op hun lichaam dragen. Om de Amulet van kleur te laten veranderen, moet je het niet schudden of rollen, maar bijvoorbeeld springen of op je hoofd gaan staan.

De Amulet is een stuk speelgoed dat van kleur verandert als de drager springt of op zijn hoofd gaat staan. Foto: Bas Groenendaal en Rik Wesselink.

Een ander voorbeeld van een speelconcept met vrije exploratie zijn de SmartGoals, dit zijn interactieve voetbalpoortjes. Door middel van een infrarood-sensor kan een poortje herkennen of er een bal door het doel wordt gespeeld. Een lampje op het poortje geeft aan welk poortje op dat moment actief is. Nadat er een bal door een poortje is gespeeld, lichten er steeds een of twee andere poortjes op, waar dan de bal weer doorheen gespeeld kan worden. Op deze manier kunnen spelers hun voetbalvaardigheden vergroten.

SmartGoals zijn poortjes met infrarood-sensoren die zien wanneer er een bal door het doel gaat. Foto: Chris Heger.

XBox

De studies die de onderzoekers hebben gedaan, laten zien dat vrije exploratie een veelbelovend uitgangspunt is voor intelligente, interactieve speelobjecten. Natuurlijk zijn er nog heel veel vragen, zoals “Hoe kan communicatie tussen de speelobjecten kinderen stimuleren om dingen samen te gaan ontdekken?” en “Vinden kinderen speelobjecten die complexer zijn langer leuk dan simpele objecten?”. Zodra de onderzoeken naar dit soort vragen zijn vertaald in ontwerprichtlijnen staat niets het intelligente speelgoed meer in de weg, en ruilen kinderen hun XBox in voor juichende voetballen en slimme voetbalpoortjes.

De Amulet en de SmartGoals worden samen met ander werk van studenten van de Industrial Design opleidingen in Eindhoven, Delft en Twente gepresenteerd op de Design United tentoonstelling tijdens de Dutch Design Week, van 18 t/m 26 oktober in Eindhoven. Hier kunnen bezoekers de prototypes zelf komen uitproberen.

Dit artikel is een publicatie van Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).
© Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 oktober 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.