Je leest:

Jonge dino’s vormen groepen

Jonge dino’s vormen groepen

Auteur: | 16 maart 2009

Een massagraf van jonge dinosaurussen in de Gobi woestijn laat duidelijke sporen van groepsvorming zien. Ook bij een aantal moderne vogels vinden we groepsvorming van jongeren terug. Jongeren vormen groepen omdat volwassen dieren sterk investeren in ouderzorg voor pasgeboren nakomelingen. Zelf bereiken zij pas na enige tijd de seksueel volwassen leeftijd. De dieren worden in hun pubertijd dus aan hun lot overgelaten. Groepsvorming van jonge dieren is over het algemeen zeldzaam en in de evolutie van dinosaurussen en vogels waarschijnlijk apart ontstaan.

Een massagraf van jonge dinosaurussen in de Gobi woestijn laat duidelijke sporen van groepsvorming zien. Kuddes jonge dieren moesten waarschijnlijk voor zichzelf zorgen, omdat volwassenen te druk bezig waren met het maken van nesten, broeden en zorg voor de eieren. Het sociale gedrag van de dino’s uit het massagraf werd door Chinese en Amerikaanse paleontologen vastgelegd in het vakblad Acta Palaeontologica Polonica.

Carl Malamud via Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Puberkuikens

Groepsvorming van jongeren is bij moderne dieren niet gebruikelijk, maar er zijn wel wat voorbeelden bekend. Bij de nandoe en de raaf vormen kuikens die in hetzelfde jaar geboren zijn een groep met een aantal niet-broedende volwassenen. De oorzaak van zulke groepsvorming kent twee kanten. Volwassen dieren investeren sterk in ouderzorg voor pasgeboren nakomelingen en hebben daardoor geen tijd voor puberkuikens. Daarnaast duurt het enige tijd voordat de vogels zelf de seksueel volwassen leeftijd bereiken. In verschillende dinosoorten werd groepsvorming van jongeren al waargenomen, maar nog nooit was het bewijs zo overtuigend.

De samenstelling van het massagraf in de Gobi woestijn. De skeletten zijn afkomstig van jonge dino’s tussen de één en zeven jaar oud. Deze leeftijd is onder andere geschat met behulp van de lengte van het bovenbeen. Pasgeborenen en volwassenen (grijze blokjes) ontbreken in de groep. Afbeelding: David Varricchio et al.

Chinese en Amerikaanse paleontologen vonden in de Gobi woestijn in West-Mongolië een massagraf van de kleine, herbivore dinosoort Sinornithomimus dongi. Het graf is ongeveer 90 miljoen jaar oud en bestaat uit ruim 25 skeletten. De dino’s waren tussen de één en zeven jaar oud op het moment dat zij stierven. Deze leeftijd is te bepalen aan de hand van verschillende kenmerken, waaronder de lengte van het bovenbeen en het aantal jaarringen in het merg van de botten. Aan de botten konden de onderzoekers ook zien dat de skeletten relatief snel zijn begraven, waardoor zij er nu nog op bijna dezelfde manier bijliggen als toen de dino’s stierven.

Modderval

De groep dinosaurussen is omgekomen doordat de dieren weggezakt zijn in modder. Door dorst, honger en aanvallen van roofdieren zijn zij uiteindelijk aan hun einde gekomen. Dat de totale groep dieren verrast werd door het plotseling wegzakken in de modder is aan het graf goed te zien. Veel van de skeletten hadden een ineengedoken houding en van alle dieren zaten de poten minimaal vier centimeter in de modder. Een andere belangrijke aanwijzing voor groepsvorming was de waarneming dat alle dino’s met hun kop dezelfde kant op lagen.

Deel van het massagraf met twee skeletten. In de blokjes B tot en met F worden details van de skeletten weergegeven. Afbeelding: David Varricchio et al. Klik op de afbeelding voor een grotere versie

Groepsvorming van jongeren bij dinosaurussen heeft waarschijnlijk dezelfde oorzaken als groepsvorming bij moderne vogels. Drukbezette ouders en nog niet in staat om zelf voort te planten, zorgen ervoor dat jonge dieren zichzelf moeten redden. Groepsvorming van jongeren is een vorm van sociaal gedrag die vrij zeldzaam is. Daarom denken de onderzoekers dat dit kenmerk bij vogels geen overblijfsel is vanuit dino’s, maar dat het in de evolutie twee keer onafhankelijk is ontstaan.

Bronnen

Mud-trapped herd captures evidence of distinctive dinosaur sociality (David Varricchio et al.), Acta Palaeontologica Polonica

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 maart 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.